Yönetim kurulu üye sayılarına ve maaşlarına düzenleme getirilmelidir Ahmet Ünlü

Bugünkü yazımda Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT) yönetim kurulu üyelikleri ve maaşları ile ilgili alınması gereken tedbirleri açıklamaya çalışacağım. Özellikle de BİT’lerde yaşanan sıkıntılar bu konuda tedbir alınmasını zorunlu hale getirmiştir. KİT’LERİN VE BİT’LERİN YÖNETİM KURULU ÜYELİKLERİNE ATAMALARA KURAL GETİRİLMELİ Önce Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) yönetim kurulu üyeliklerini açıklayalım. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Teşebbüs Yönetim

Bugünkü yazımda Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) ve Belediye İktisadi Teşebbüsleri (BİT) yönetim kurulu üyelikleri ve maaşları ile ilgili alınması gereken tedbirleri açıklamaya çalışacağım. Özellikle de BİT’lerde yaşanan sıkıntılar bu konuda tedbir alınmasını zorunlu hale getirmiştir.

KİT’LERİN VE BİT’LERİN YÖNETİM KURULU ÜYELİKLERİNE ATAMALARA KURAL GETİRİLMELİ

Önce Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) yönetim kurulu üyeliklerini açıklayalım. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Teşebbüs Yönetim Kurulu Üyelerinin nitelik ve şartları oldukça gevşetilmiştir. Hatta bu maddeye göre hiçbir şart yok dersek abartı olmayacaktır. Bu nedenle bu maddenin yeniden gözden geçirilmesinde ve şartların sıkılaştırılmasında fayda olduğunu düşünüyorum.

Bu KHK’nin 7 nci maddesine göre; Teşebbüs yönetim kurulu başkan ve üyeleri; başka bir teşebbüste yönetim kurulu üyesi olamaz ve rakip kuruluşlar ile menfaat ilişkisi içinde bulunamazlar.

Esas görevleri devam etmek üzere atanan yönetim kurulu üyeleri, başka bir teşebbüs, bağlı ortaklık ve denetim kurulu üyesi olarak görev alamazlar.

Görüleceği üzere atanma için herhangi bir şart yer almamaktadır. Ayrıca beş üyelik için 4 üye ilgili bakan tarafından bir üye de Hazine ve Maliye Bakanı tarafından teklif edilmektedir. KİT’lerde en fazla beş üye olabilmekte yönetim kurulu başkanı olan genel müdürle birlikte ise yönetim kurulu altı kişiden oluşmaktadır.

KİT’ler için hala niçin beş üyelikte ısrar edildiğini anlamakta zorlandığımı belirtmek isterim. Yıllar önce yapılan bir düzenleme hala devam etmektedir. Bu düzenlemenin yapıldığı dönemlerde Ticaret Kanununa göre Anonim Şirketlerin yönetim kurulu üyelikleri en az beş kişiden oluşmaktaydı. Ancak bu düzenleme yıllar önce değişti ve şuan bir kişi yeterli olabilmektedir. Bu nedenle KİT yönetim kurulu üyeliklerinin gözden geçirilmesinde fayda olduğunu düşünüyorum.

BİT’lerin yönetim kurulu üyeliklerine yapılan atamalarda ise hiçbir kural bulunmamaktadır. Buralar adeta siyasi partilerin arka bahçesine döndürülmüştür. Ayrıca üye sayısında da hiçbir sınır ve kural bulunmamaktadır. Bazılarında 19 yönetim kurulu üyesi bulunmaktadır.

Örneğin İstanbul Ağaç ve Peyzaj A.Ş.›nin 2024 yılına ait faaliyet raporunda yer alan gelir tablosuna göre Şirketin 507.103.230 TL zarar ettiği görülüyor. Rapor bağımsız denetim firmasına yaptırılmış.

Bu kadar büyük zarar eden bir Şirketin Genel Müdür ve 3 yardımcısına ödenen mali haklar toplamının ise 18.948.865,37TL olduğunu görüyoruz. Ödemelere bakılınca hiçte zarar eden bir şirket görüntüsü yok. Şirket belediyenin olunca demek ki böyle oluyormuş.

Bu Şirketin yönetim kurulu yapısı ise adeta holding görüntüsü veriyor. Şirkette 16 Yönetim Kurulu Üyesi, 2 Başkan vekili ve bir YK Başkanı olmak üzere toplam 19 kişiden oluşan bir yönetim kurulu bulunuyor. Bunlara ödenen tutar ise 2024 yılı rakamlarına göre 12.755.832,80 TL’dir.

Böyle bir yapıdaki Şirketin hayatını idame ettirmesi imkansızdır. Üç kişi daha olsa çift kale maç yapacak hale gelirlerdi. İşte bu kafadan rasyonel bir iş çıkmaz ve bu Şirket elbette zarar eder. Ortaya çıkan görüntü birilerine yüksek ücretlerle bir koltuk bulmak için YK sayısının abartıldığı izlenimi veriyor. Olan ise vatandaşın vergilerine olmaktadır.

Görüleceği üzere BİT’ler adeta siyasi çiftliğe dönüşmüş durumdadır. Bu yapının bu haliyle sürdürülmesi vatandaşın vergilerinin çarçur edilmesi demektir.

KİT VE BİT YÖNETİM KURULU ÜYELERİNİN ÜCRETLERİ

2026 yılı başından itibaren özelleştirme kapsam ve programında bulunup kamu payı %50’nin üzerinde olan kuruluşlar dâhil kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının yönetim kurulu üyelerine (30.720*1,387871= 42.635,39 TL) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunacak tutarı, yönetim kurulu başkanına bu ücretin iki katı olan 85.270,79 TL, tasfiye kurulu üyeleri ile bağlı ortaklık denetçilerine yönetim kurulu üyeleri için belirlenen ücretin 3/4’ü (31.976,54 TL) tutarında net aylık ücret verilir. Bu kuruluşların yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile denetçilerine, 15 Ocak ve 15 Temmuz tarihlerinde birer aylık ücret tutarını aşmayacak şekilde ek ödeme yapılabilir.

Bu rakamlara göre KİT genel müdürleri diğer kurumların genel müdürlerine göre 99.482 TL ilave ücret almaktadırlar. Mevcut maaşlarının da 163.798,06 TL olduğu düşünüldüğünde toplam maaşları 263.280 TL olacaktır. Temmuz sonrasında bu tutar maaş katsayısındaki artıştan dolayı aratacaktır. Genel müdürlere böyle bir ilave ödemenin mantığını ise çözmek mümkün değildir. Daha önceki düzenlemede yönetim kurulu başkanları ile üyelerin aldıkları huzur hakları eşitti.

BİT’lerde ise yönetim kurulu üyelerinin ücretlerine ilişkin hiçbir sınırlama bulunmamaktadır. Böyle olunca da bu kuruluşların zarar edip etmemesi hiç kimsenin umurunda değildir. Nitekim uygulamaya baktığımızda çok yüksek ücretler aldıklarını görüyoruz.

Belediye iştirakleri ile ilgili olarak Sayıştay raporlarına yansıyanlar ise daha vahim. Aşağı yukarı iştiraklerin hepsine yakını borç batağında. Maalesef hayallerle gerçekler arasında uçurum oluşmuş durumda.

Bazı okuyucularım belediye başkanlarına çok fazla yüklendiğimi belirtiyorlar. Biz kızım sana söylüyorum gelinim sen dinle kabilinden açıklamalar yapıyoruz. Gelinen noktada ise çok ciddi bir kamu kaynağı çarçur edilmektedir.

SONUÇ VE ÖNERİLER

Yukarıda yapmış olduğumuz açıklamalar çerçevesinde;

1- KİT yönetim kurulu üye sayısının azaltılması gerekmektedir.

2- KİT genel müdürlerinin aldıkları ilave ücret eskiden olduğu gibi yönetim kurulu üyelerine ödenen tutar kadar olmalıdır.

3- BİT’lerdeki yönetim kurulu üye sayısı sınırlandırılmalı mümkünse de kaldırılmalıdır. Bunun için azami olarak KİT’lerdeki usul emsal alınabilir. Aksi takdirde buralar siyasi partilerin arka bahçeleri haline gelmeye devam edecektir.

4- BİT’lerdeki yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler için sınırlama getirilmelidir. Bunun için de KİT yönetim kurulu üyelerine yapılan ödemeler esas alınabilir.