Yollara siyah asfalt yerine sünger döşemeye başladılar Sözcü Gazetesi

Fas’ın Marakeş ve Agadir kentlerinde, kentsel altyapıda geleneksel siyah bitüm asfalt yerine su geçirgen kaplama malzemelerinin kullanıldığı pilot uygulamalar başlatıldı. Sınırlı alanlarda test edilen bu yöntemle, yağmur suyunun doğrudan kanalizasyona yönlendirilmesi yerine zemin altına sızması amaçlanıyor.

SICAKLIK VE NEM DENGESİ TAKİP EDİLİYOR 

Koyu renkli geleneksel asfaltın gün boyu emdiği güneş enerjisini gece saatlerinde ısı olarak yayması, şehirlerde "kentsel ısı adası" etkisine yol açıyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA) verilerine göre, geleneksel yüzeylerde sıcaklık öğle saatlerinde 66,7°C’ye ulaşabilirken soğuk kaplama teknolojileri bu değerleri 5,5°C ila 8,9°C arasında düşürebiliyor.

Fas’taki deneylerde uygulanan geçirgen kaplama, gözenekli yapısı sayesinde suyu altındaki taş tabakada ve toprakta depoluyor. Depolanan suyun buharlaşmasıyla yüzey sıcaklığının düşürülmesi ve ani yağışlarda yüzey akışının yavaşlatılması hedefleniyor. Rutgers Üniversitesi tarafından yapılan araştırmalara göre, geçirgen beton yağış sonrasındaki günlerde %25 ila %30 daha az ısı yayarken, tamamen kuru ve güneşli günlerde geleneksel betona kıyasla biraz daha fazla ısı salımı gerçekleştirebiliyor.

9,5 MİLYON DOLARLIK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK PROGRAMI 

Uygulama, 2023 yılında başlatılan "Sürdürülebilir Şehir Marakeş" programı kapsamında yürütülüyor. Fas Enerji Dönüşümü ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanlığı, yerel yönetimler, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ve Küresel Çevre Fonu (GEF) ortaklığında yürütülen projenin 9,5 milyon dolarlık bütçesi bulunuyor. Programın 1 milyondan fazla kişiye doğrudan etki etmesi öngörülüyor.

SÜRÜCÜLER VE MAHALLELER İÇİN OLASI ETKİLER 

Geçirgen yüzeylerin yağış anında su birikintilerini azaltarak araç yol tutuşunu artırması ve su sıçramasını önlemesi bekleniyor. Kentsel microklimadaki serinlemenin araç kulelerinin klima kullanımını, dolayısıyla enerji tüketimini azaltabileceği değerlendirilse de Fas'taki raporlarda elektrikli araç menzillerine dair ölçülmüş bir veri yer almıyor.

Yüzeyden yayılan ısının azalmasının; yürüyüş yolları, otobüs durakları ve açık alanlardaki mikroklimal konforu artırabileceği belirtildi.

AVRUPA'DAKİ ÖRNEKLERİ 

İspanya’nın Murcia kentinde yürütülen "LIFE HEATLAND" projesinde ise su sızdırma yönteminden farklı olarak açık renkli yansıtıcı kaplamalar test edildi. Yaklaşık 24.000 metrekarelik alanda uygulanan bu malzeme, yol yüzeyi sıcaklığını 10°C, çevre hava sıcaklığını ise 1,5°C düşürmek üzere tasarlandı.

Uzmanlar, geçirgen kaplamaların tüm otoyollar için doğrudan bir alternatif olmadığını vurguladı. Toz, çamur ve lastik kalıntılarının gözenekleri tıkama riski nedeniyle sistemin düzenli temizlik ve özel yağmur suyu tasarımı gerektirdiği ifade edildi. Ağır trafik yükü ve kirli yüzey akışı sebebiyle uygulamanın öncelikli olarak kaldırımlar, meydanlar, park alanları ve düşük yoğunluklu caddelerde kullanılması öngörülüyor.

Marakeş gibi su kıtlığı yaşanan bölgelerde depolanan nemin tükenmesi durumunda buharlaşmalı soğutma etkisinin azalması, planlama süreçlerinde su yönetimi dengesini zorunlu kılıyor.