Yol kenarında meyve satarken 3R kuralıyla milyarder oldu Sözcü Gazetesi

Malezya’nın yoksul bir kasabasında doğan ve çocukluğu açlıkla geçen Cheah Cheng Hye, sadece biraz para biriktirip memleketine dönmek amacıyla Hong Kong’a gitti. Buradaki finans dünyası onun kaderini tamamen değiştirdi. 

Cheah, sıfırdan kurduğu değer yatırımı stratejisiyle bugün Hong Kong merkezli varlık yönetim şirketi Value Partners'ın kurucu ortağı ve 1,25 milyar ABD doları servetiyle Malezya’nın en zengin 22. milyarderi. 

Cheah’ın çocukluğu Malezya’nın Penang eyaletinde büyük finansal zorluklarla geçti. 9 yaşında Sorted babasını böbrek yetmezliğinden kaybetti. Ailesine destek olmak için yol kenarlarında ananas sattı; çocukluğunun büyük bölümünü açlık sınırında geçirdi. 17 yaşında lise diplomasını aldıktan sonra The Star gazetesinde gazete katlama işçisi olarak işe girdi. Editörlerin onun yazım yeteneğini fark etmesiyle muhabirliğe terfi etti. 

20 yaşındayken Hong Kong’dan daha iyi ücretli bir iş teklifi alan Cheah, bir kargo gemisinin ambarında bu yeni şehre doğru yola çıktı. İlk başlardaki tek hedefi, bir ev ve araba alacak kadar para biriktirip Penang’a geri dönmekti. Hong Kong onu içine çekti. 

The Wall Street Journal Asia ve Far Eastern Economic Review gibi prestijli yayınlarda finans muhabirliği yaparken Asya piyasalarını derinlemesine inceledi. Muhasebeyi kendi kendine öğrendi, borsa ve finans kitaplarını ezberleyene kadar defalarca okudu.  

Yatırım bankası Morgan Grenfell, Cheah’ı özel yatırımcı olarak işe aldı. Burada değer yatırımını keşfeden Cheah, yılda 1 milyon dolar kazanarak hayatında ilk kez milyoner oldu.

1993 yılında ortağı V-Nee Yeh ile birlikte, 5 milyon dolardan az bir sermayeyle Value Partners'ı kurdu. Amacı, Batı kökenli "değer yatırımı" (Value Investing) modelinin Asya pazarlarında da işe yarayabileceğini kanıtlamaktı. 

Cheah, yatırımlarını kendi geliştirdiği "3R" Formülü üzerine kurdu:

Right Business (Doğru İşletme): Geleceği olan, potansiyelli iş modeli.

Right People (Doğru İnsanlar): Şirketi yönetecek dürüst ve yetkin liderler.

Right Price (Doğru Fiyat): Değerinin altında işlem gören hisseler.

Cheah bu felsefeyi şöyle özetliyor: "Asya'da doğru işletmeyi ve doğru fiyatı bulabilirsiniz ancak doğru insanları bulmak çok zordur; çünkü burada kurumsal yönetim hâlâ vasat seviyede."

Warren Buffett’ın Berkshire Hathaway şirketi henüz Çinli elektrikli araç üreticisi BYD’ye yatırım yapmadan önce, Cheah bu bilinmeyen şirkete yatırım yaptı. Shenzhen’deki fabrikayı bizzat ziyaret edip kurucu Wang Chuanfu ile görüştükten sonra ikna oldu. BYD bugün dünyanın en büyük elektrikli araç üreticilerinden biridir.

2006 yılında düşük maliyetli havayolu şirketi Oasis Hong Kong’a 30 milyon dolar yatırdı. Ancak şirket, "düşük fiyatla yüksek maliyet sunan" hatalı bir modele dönüştü ve 18 ay sonra battı. Cheah bu yatırımdan 13 milyon dolar zarar etti.

Ocak 2026'ya giden süreçte görevlerinden ayrıldığında, Value Partners zirve döneminde 18 milyar doları görmüş, Asya’nın en büyük bağımsız varlık yönetim şirketlerinden biri haline gelmişti.

Bugün geriye dönüp baktığında, Çince bilmeden geldiği Hong Kong'da ulaştığı bu noktayı "ekonomik bir mucize" ve "büyülü bir dönemin şansı" olarak görüyor. Kendisini "Aslında çok şanslı olan ama o dönem bunun farkında olmayan talihsiz bir çocuk" olarak tanımlayan Cheah, bugünün gençlerinin çok daha çetin bir rekabetle karşı karşıya olduğunu hatırlatıyor.