Yol çalışması yapan işçiler dev hazineyi buldu Sözcü Gazetesi

İspanya’nın kuzeyindeki Kantabria bölgesinde bulunan El Soplao yatağı, 2005 yılında yol yapım çalışmaları sırasında ortaya çıkarıldı. Mavi-mor renkteki kehribarın bilimsel öneminin anlaşılmasıyla başlayan araştırmalar, yaklaşık 20 yılda Erken Kretase dönemindeki canlı yaşamına ilişkin çok sayıda fosilin gün yüzüne çıkarılmasını sağladı.

KEHRİBARIN İÇİNDEN 1500'DEN FAZLA FOSİL ÇIKTI

El Soplao’da bugüne kadar kehribar içinde korunmuş 1.500’den fazla eklembacaklı örneği tespit edildi. Araştırmalar sonucunda 40 yeni tür tanımlanırken, fosillerin yüksek korunma düzeyi bilim insanlarının milyonlarca yıl önceki ekosistemi incelemesine olanak sağladı.

Bölgedeki kehribar, yaklaşık 105 milyon yıl önceye, Erken Kretase döneminin Albiyen evresine tarihlendiriliyor. Bu dönem, iğne yapraklı ormanların hakimiyetinin değişmeye ve çiçekli bitkilerin yaygınlaşmaya başladığı büyük biyolojik dönüşümlerin yaşandığı zaman aralığına denk geliyor.

105 MİLYON YILLIK KEHRİBAR NEDEN MAVİ PARLIYOR?

El Soplao’daki kehribar, diğer birçok örnekten farklı olarak mavi-mor bir parıltıya sahip. Bu rengin guaiazulene adı verilen kimyasal bileşikten kaynaklandığı belirtilirken, kehribarın oluşumunda dönemin reçineli ağaçlarından Cheirolepidiaceae ailesine ait kozalaklı ağaçların rol oynadığı değerlendiriliyor. Bilim insanlarının dikkatini yalnızca renk değil, kehribarın içindeki canlı kalıntılarının korunma biçimi de çekti. Bazı örneklerde anatomik ayrıntılar yüksek ölçüde korunurken, bitkilere ait izlere de rastlandı.

KEHRİBARIN İÇİNDE DONUP KALDILAR

Buluntular arasında bilinen en eski kene örneklerinden biri ile Hallucinochrysa diogenesi adlı altın gözlü sinek larvası da bulunuyor. Larvanın kendisini kamufle etmek amacıyla sırtında çeşitli parçalar taşıdığı ve benzer bir davranışın günümüzdeki akrabalarında da görüldüğü belirtildi.

Kehribar içinde ayrıca vücudunda soyu tükenmiş iğne yapraklı bitkilere ait polen taneleri bulunan bir sinek ile teropod dinozorlara ait tüyler tespit edildi. Bazı tüylerdeki izlerin, reçine akışı sırasında canlı hayvanlardan koparak kehribara yapıştığına işaret ettiği aktarıldı.

20 YILLIK ARAŞTIRMADA HANGİ CANLILAR BULUNDU?

Yaklaşık 20 yıldır sürdürülen çalışmalarda kabuklular, örümcekler, böcekler, deniz ve acı su omurgasızları dahil çok sayıda canlıya ait kalıntı toplandı. Piritlenmiş gastropodlar ve bryozoan kolonileri de tespit edilen örnekler arasında yer aldı.

Araştırmacıların çözmeye çalıştığı konulardan biri ise El Soplao ve diğer İspanyol kehribar yataklarında karınca fosillerine rastlanmaması. Aynı jeolojik döneme ait karınca örneklerinin dünyanın başka bölgelerindeki kehribar yataklarında bulunmasına rağmen İspanya’daki örneklerde görülmemesinin nedenleri üzerindeki çalışmalar devam ediyor.