50 yıldır tek bir çivi bile çakılmayan yol çalışması Sözcü Gazetesi

1923 yılında 5. Uluslararası Amerikan Devletleri Konferansı’nda bir "ütopya" olarak ortaya atılan Pan-Amerikan Otoyolu (Pan-American Highway), bugün 14 ülkeyi birbirine bağlayan dünyanın en uzun karayolu ağı unvanını taşıyor. Ancak modern mühendisliğin sınırlarını zorlayan bu devasa proje, yarım asırdan fazla süredir devam eden coğrafi, siyasi ve çevresel bir engele takılmış durumda: Darien Geçidi.

Guinness Rekorlar Kitabı’na göre "dünyanın en uzun otoyolu" olan bu ağ, yan yollar ve kavşaklarla birlikte toplam 30.000 kilometrelik bir mesafeyi kapsıyor. Alaska’nın buzullarından Arjantin’in ateş topraklarına kadar uzanan ana hat ise tam 17.848 kilometre. Otoyolun kapsama alanı ise 14 ülke ve 10 eyalet başkenti. Bu mesafeyi durmaksızın kat etmenin dünya rekoru 23 gün, 22 saat ve 43 dakika olarak kaydedildi.

Projenin 1971 yılında tamamlanması planlanıyordu. Hatta ABD, Kolombiya ve Panama maliyetleri paylaşmak üzere masaya oturmuştu. Ancak Panama ve Kolombiya sınırındaki Darien Gap (Darien Geçidi), tüm planları altüst etti. Burası; geçit vermeyen dağlar, balçık bataklıklar ve dünyanın en yoğun tropikal ormanlarıyla kaplı bir coğrafi cehennem. 106 kilometrelik bu eksik parça nedeniyle, kıtalar arası araçla geçiş yapmak bugün hala fiziksel olarak imkansız.

1970'lerde bütçenin revize edilerek neredeyse iki katına çıkması projenin ilk darbesiydi. Ardından gelen çevresel protestolar, bölgedeki biyoçeşitliliğin korunması talebi ve yerli halkların yaşam alanlarına dair endişeler projeyi süresiz olarak durdurdu. Günümüzde bu bölgeyi baypas edecek aktif bir inşaat planı bulunmuyor; zira bölge sadece coğrafi bir engel değil, aynı zamanda kritik bir ekolojik sığınak.

Pan-Amerikan Otoyolu sadece bir asfalt yığını değil; And Dağları'nın zirvelerini, Atacama Çölü’nün kuraklığını, aktif deprem bölgelerini ve tropikal yağmur ormanlarını aşan bir mühendislik meydan okumasıdır. İlk aşamada bir demiryolu projesi olarak hayal edilen bu rota, bugün geçilen her ülkenin doğal zenginliğini vitrine çıkaran dünyanın en ikonik sürüş rotalarından biri kabul ediliyor.