Yok olmaktan son anda kurtulunca doğa için mucizevi dönüşüm başladı Sözcü Gazetesi

Kuzey Amerika bizonları, 19. yüzyılın sonlarında 30 milyonu aşan popülasyonlarının birkaç yüz bireye kadar gerilemesiyle tarihinin en büyük koruma krizlerinden birini yaşadı. Başlatılan koruma ve rehabilitasyon çalışmaları kapsamında türün popülasyonu yeniden artış gösterirken, bizonlar Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika'nın kuzeyindeki koruma alanlarına stratejik olarak yeniden salınıyor.

Nüfustaki tarihi düşüş, Birleşik Devletler'in sanayi alanındaki genişlemesiyle doğrudan bağlantılı gelişti. Ülkenin doğu kentlerindeki büyüme deri talebini artırırken, bizon derisi palto, halı ve sanayi ürünleri yapımında kullanılan ticari bir meta haline geldi. Ticari avcılık faaliyetleri, yüzyıllar boyunca Büyük Ovalar (Great Plains) bölgesinde varlığını sürdüren devasa sürülerin tükenmesine yol açtı.

Türün yok olma tehlikesiyle karşılaşması üzerine 20. yüzyıl başlarında az sayıda yetiştirici, bilim insanı ve yerli topluluk temsilcileri hayatta kalan bireyleri koruma altına aldı. 1905 yılında kurulan American Bison Society türün çoğaltılması çalışmalarını organize etti. Aynı dönemde Yellowstone Ulusal Parkı'nda barınmayı başaran grup, yürütülecek nüfus tazeleme programlarının temel kaynağını oluşturdu.

19. yüzyılın başında doğada yalnızca birkaç yüz birey kalan Kuzey Amerika bizonu, uygulanan koruma ve yönetim stratejileri sayesinde yüz binli sayılara ulaştı. Tahminlere göre Kuzey Amerika'daki toplam bizon popülasyonu 450.000 ile 500.000 arasında bulunuyor.

Bu popülasyonun büyük bir kısmı ticari hayvancılık işletmelerinde yer alırken; 30.000 ila 40.000 arasındaki birey ise ABD, Kanada ve Meksika'daki koruma alanlarında, ulusal parklarda ve yerli toplulukların yönetimindeki bölgelerde vahşi ya da koruma altındaki statüsünü sürdürüyor.

Bizonların koruma alanlarına yeniden kazandırılması sadece türün sürdürülebilirliğini değil aynı zamanda bozulmuş çayır ekosistemlerinin iyileştirilmesini hedefliyor. Kuru çayır ekosistemlerinde bitki örtüsü eksikliği, suyun toprağa sızmasını engelleyen sert bir yüzey tabakasının oluşmasına neden oluyor.

Ağırlığı bir tona yaklaşan yetişkin bizonlar, hareket halindeyken toynaklarıyla bu sert yüzey tabakasını kırarak toprağın hava ve su almasını sağlıyor. Ayrıca hayvanların beslenme ve otlama alışkanlıkları da toprağın verimliliğini etkiliyor:

Yüksek miktarda ot tüketen bizonlar, dışkı ve idrarları vasıtasıyla toprağa organik madde ile birlikte azot ve fosfor gibi besin maddeleri kazandırıyor. Bu durum topraktaki mikrobiyolojik faaliyetleri destekleyerek besin döngüsünü hızlandırıyor.

Bizonların otlama davranışı, yoğun hayvancılıkta kullanılan evcil ırklardan farklılık gösteriyor. Sürekli hareket halinde olan bizonlar, ağırlıklı olarak otların üst kısımlarını tüketiyor. Bu otlama dinamiği ve sürekli yer değiştirme davranışı, çayır alanlarının farklı bölgelerine kendilerini yenileme ve toparlanma olanağı sunuyor.