Yeryüzünün en büyük dağı hala büyümeye devam ediyor Sözcü Gazetesi

Jeologlar, dünyanın en yüksek zirvesi olan Everest Dağı ve diğer büyük sıradağların sabit kalmadığını, tektonik hareketler sonucu her yıl milimetre düzeyinde büyümeye devam ettiğine dikkat çekti. 

Yapılan araştırmalar, Everest’in yaklaşık 8.849 metrelik mevcut yüksekliğinin nihai olmadığını ortaya koyuyor. Nepal’deki Himalayalar başta olmak üzere Alpler, Zagros Dağları ve Yeni Zelanda’daki Güney Alpleri, yer kabuğunun altındaki plakaların çarpışmasıyla yükselişini sürdürüyor.

Bilimsel verilere göre, bu dağ sıraları aktif çarpışma bölgelerinde yer alıyor. İki kıtasal plakanın birbirine doğru hareket etmesi (yakınlaşma), okyanusal kabuğun mantoya battığı dalma-batma kuşaklarını tetikliyor. Yoğunluğu daha az olan kıtasal kabuklar çarpıştığında, tabakalar sıkışarak yukarı doğru kıvrılıyor. "Orojen" olarak adlandırılan bu dev kütleler, çarpışma devam ettiği müddetçe dikey yönlü büyüme kaydediyor.

Dağların nihai yüksekliği, iki zıt kuvvetin mücadelesiyle belirleniyor:

Tektonik Yükselme: Yer altındaki basınçla dağın yukarı itilmesi.

Yüzey Erozyonu: Yağmur, rüzgar, nehirler ve donma-çözülme döngüleri ile zirvelerin aşınması.

Tektonik yakınlaşma hızı erozyon hızını geçtiği sürece dağlar büyümeye devam ediyor. Ancak plakaların hareket hızı yavaşladığında veya durduğunda, erozyon baskın gelerek dağların zamanla alçalmasına ve düzleşmesine neden oluyor.

Jeolojik gözlemler, dağ oluşum süreçlerinin on milyonlarca yıl süren döngülerle sona erebileceğini gösteriyor. Alpler ve Himalayalar’ın altında tespit edilen "plaka kopması" (slab rupture) gibi fenomenler, dalma-batma sürecini durdurabiliyor. Küresel ölçekteki plaka hareketlerinin yeniden organize olmasıyla birlikte, bir zamanlar yükselen orojenler yerini durgun ve aşınan yer şekillerine bırakıyor.

Uzmanlar, Everest ve benzeri devlerin bugünkü hallerinin jeolojik zaman diliminde geçici birer kesit olduğunu, bu hareketliliğin coğrafya kitaplarını gelecekte güncellenmeye zorlayacağını vurguladı.