Yerli model sayısı artıyor, sektör yeni bir hareket bekliyor… Yeni teşvik elektrikliye doping olur

 1-Düşük ve orta gelirliye indirim

2-Yerli bataryaya ek destek

3-Tüm yerli elektriklilere uygun kredi

4-Yerlilik arttıkça daha fazla teşvik

GEÇEN hafta dünya lansmanı yapılan Hyundai IONIQ 3, Türkiye için yeni bir dönemin kapılarını açtı. Hyundai Motor Türkiye tarafından İzmit’te üretilecek bu tamamen elektrikli otomobil, aynı zamanda Togg dışında uluslararası bir markanın üreteceği ilk yeni nesil elektrikli modeli de temsil ediyor. Ancak üretimdeki bu hareketi teşvik tarafında destekleyen bir yapı henüz oluşmuş değil. Türkiye’nin artık Avrupa ülkelerinin uygulamaya başladığı gibi hem elektrikli araç satışlarını destekleyecek hem de yerli üretim ve tedarik zincirini kapsayacak yeni bir teşvik yapısına geçmesi gerekiyor. Bu çerçevede, Fransa’nın yıl başında devreye aldığı teşvikler önemli bir örnek teşkil ediyor.

FRANSA MODELİ ÖRNEK OLABİLİR

1 Ocak 2026 itibarıyla Fransa’da yürürlüğe giren yeni sistem, elektrikli otomobil teşviklerini alım desteğinin ötesine taşıyarak üretim süreçlerini de kapsayan bir yapıya dönüştürdü. Buna göre yalnızca elektrikli olmak yeterli değil; araçların üretim kaynaklı karbon ayak izi, batarya üretiminin yapıldığı coğrafya ve tedarik zinciri de hesaba katılıyor. Destekler gelir seviyesine göre değişirken, 2026 için 3 bin 500 ile 5 bin 700 Euro arasında uygulanıyor. Avrupa’da üretilen bataryaya sahip araçlar için ise 1.200 ila 2 bin Euro ek teşvik veriliyor. Böylece toplam destek yaklaşık 7 bin Euro’ya kadar çıkabiliyor. Sistemde ayrıca “çevresel skor” kriteri bulunuyor. Üretim sürecindeki emisyonlar ve lojistik etkiler hesaplanıyor, belirli eşik değerinin altında kalan modeller teşvik dışında bırakılıyor.

TOGG’A DA YARAR

Türkiye ise elektrikli araçlara sağladığı teşvikte büyük ölçüde ÖTV ve matrah dilimlerine sıkışmış durumda. Elektrikli araçların faydalandığı yüzde 25’lik ÖTV dilimi, yerli üretimle ithal modeller arasında belirgin bir ayrım yaratmıyor. Yerli elektrikli araçlara sunulan finansman avantajından ise bugün yalnızca Ar-Ge’si bulunan markalar, yani Togg yararlanabiliyor. Ancak mevcut yapı, Togg’un rekabet alanını daraltırken, Hyundai gibi Türkiye’de elektrikli araç üretecek oyunculara da yeterli hareket alanı tanımıyor.

STRATEJİK HAMLE OLABİLİR

Daha da önemlisi, ticaret savaşlarının ortasında Avrupa ülkeleri yeni teşviklerle elektrikli araç pazarını hızla büyütürken, Türkiye’deki mevcut vergilendirme yapısı pazarın büyümesini sınırlıyor ve ithalat–vergi dengesine sıkıştırıyor. ÖTV indirildiğinde ithal elektrikli araç satışları hızla artıyor, oran yükseldiğinde ise pazar daralıyor. Bu nedenle elektrikli otomobil pazarı yüzde 20 seviyelerinde sıkışarak kalıcı bir büyüme ivmesi yakalayamıyor.

KALICI MODEL İÇİN 4 ÖNERİ

İşte bu noktada Türkiye’nin elektrikli araçta sürekliliği olan ve üretimi destekleyen teşvikleri devreye alması; pazarın ithalat–vergi döngüsünden çıkmasını, yerli üretimin güçlenmesini ve özellikle batarya yatırımlarının hız kazanmasını sağlayabilir. Örneğin bu model en az yüzde 40 yerlilik oranı bulunan ve vergiler dahil fiyatı 3 milyon TL’yi aşmayan elektrikli otomobilleri kapsayacak şekilde şu dört başlıktan oluşabilir:

- Düşük ve orta gelirli vatandaşlara ek indirimler,

- Batarya ve önemli parçalar Türkiye’de üretilirse ekstra indirim,

- Türkiye’de üretilen tüm elektrikli araçlar için uygun kredi imkânları,

-Araçtaki yerlilik oranı arttıkça verilen teşviklerin de artması.

Bu örnekler artırılabilir. Ancak gelinen noktada elektrikli otomobil teşviklerinin yeniden ele alınması kaçınılmaz görünüyor. Türkiye’nin, kısa vadeli satış artışlarının ötesine geçen, üretimi ve tedarik zincirini merkeze alan bir modele geçmesi gerekiyor. Aksi halde tedarik sanayinin dönüşümü ve yeni nesil yatırımların Türkiye’ye çekilmesi giderek zorlaşacak.

MODEL SAYISI 2027’DE DÖRDE ÇIKACAK

TÜRKİYE’de üretilen elektrikli otomobil modeli sayısı 2027 itibarıyla dörde ulaşacak. Togg, T10X ve T10F modellerinin ardından daha ulaşılabilir fiyatlı B segmen-tindeki T6X’i de satışa sunmaya hazırlanıyor. Böylece, önümüzdeki ağustos ayında İzmit’te üretimi başlayacak Hyundai IONIQ 3 ile birlikte toplam sayı 4’e çıkacak.

ELEKTRİKLİDE AVRUPA HIZLANDI

AVRUPA Otomobil Üreticileri Birliği’nin (ACEA) Ocak-Mart 2026 verileri, teşviklerin elektrikli araç pazarının büyümesinde ne kadar kritik olduğunu tekrar ortaya koydu. Buna göre, Avrupa’da yılın ilk çeyreğinde elektrikli otomobil satışları yüzde 32.5 artarken (546 bin 937) pazar payları yüzde 19.4’e yükseldi. Özellikle büyük pazarlarda dikkat çekici artışlar yaşandı. İtalya’da satışlar yüzde 65.7, Fransa’da yüzde 50.4 ve Almanya’da yüzde 41.3 büyüdü. Aynı dönemde Türkiye’de elektrikli otomobil satışları yüzde 30 artarken (38 bin 28 adet) pazar payları yüzde 18 oldu. İlk çeyreğin sonunda Türkiye hem büyüme hızı hem de pazar payında Avrupa ortalamasının biraz gerisinde kaldı. Bu tablo, teşviklerdeki yaklaşım farkının büyüme hızına da doğrudan yansıdığını net bir şekilde gösterdi.