Yerin 1 kilometre altına laboratuvar kuran Avustralya dünyayı değiştirebilecek bir keşfin peşinde

Melbourne Üniversitesi ve ARC Centre of Excellence for Dark Matter Particle Physics tarafından yürütülen deney, WIMP (zayıf etkileşimli dev parçacıklar) olarak bilinen ve karanlık madde adayları arasında gösterilen parçacıkları bulmayı hedefliyor.

Laboratuvarda, bu parçacıklar normal maddeyle çarpıştığında oluşabilecek çok küçük ışık parlamalarını algılayabilen özel sodyum iyodür kristalleri kullanılacak. Tesis, kalın kaya, çelik ve plastik katmanlarıyla çevrili; bu sayede hem kozmik ışınlardan hem de çevresel gürültüden korunacak. Bu olağanüstü yalıtım, neredeyse algılanamayacak kadar zayıf sinyallerin tespit edilmesini mümkün kılacak. Eğer bu sinyaller doğrulanırsa, fizik yeniden yazılabilir.

Projenin başındaki fizikçi Phillip Urquijo, Avustralya medyasına yaptığı açıklamada SABRE South’un, 1998’de İtalya’daki Gran Sasso laboratuvarında yapılan DAMA deneyinin sonuçlarını yeniden test etmeyi amaçladığını belirtti.

Urquijo, “Bu deney, fizik alanımızın en gizemli sonuçlarından birini yeniden sınayacak,”
dedi.

O araştırma, karanlık maddenin varlığını kanıtlamak için dünya çapında bir yarış başlatmıştı, ancak hâlâ kesin bir kanıt elde edilemedi. Şu anda İtalya, İspanya ve Güney Kore’deki üç ayrı ekip, DAMA’nın gözlemlerini doğrulamaya çalışıyor.

Avustralya’daki bu yeni proje ise benzersiz bir avantaja sahip: Güney Yarımküre’de yer alması sayesinde, kuzeydeki laboratuvarların elde ettiği verilerle karşılaştırma yapılabilecek ve mevsimsel ya da çevresel faktörlerden kaynaklanabilecek hatalar elenebilecek.

Elisabetta Barberio, ARC Karanlık Madde Parçacıkları Mükemmeliyet Merkezi’nin direktörü, bu araştırmanın önemini şöyle özetliyor:

“Evrenin yaklaşık yüzde 75’i, ne görebildiğimiz ne de dokunabildiğimiz bir şeyden oluşuyor. Bu deney, evrenin büyük kısmının gerçekte neyden yapıldığını gösterebilir.”

Barberio’ya göre projenin başarısı, Avustralya’yı karanlık madde araştırmalarında dünya liderlerinden biri haline getirebilir.

Ekip, veri toplamaya gelecek yıl başlamayı planlıyor. Urquijo’ya göre herhangi bir sinyali doğrulamak için en az beş yıl boyunca kesintisiz gözlem gerekiyor:

“Bir yıl içinde bir sinyal yakalasak bile, bunun tesadüf olmadığından emin olmamız gerek. Süreklilik şart.”

Aynı üniversiteden teorik fizikçi Nicole Bell ise projeyi şu sözlerle tanımlıyor:

“Bu, yaşadığımız dünyayı gerçekten anlamamızı sağlayacak nihai arayış.”