Yeni statü sembolü: Edebiyat

İngiliz şarkıcı ve söz yazarı Dua Lipa’nın çevrimiçi kitap kulübü Service95’ı duymayan neredeyse kalmadı. Lipa’nın kısa sürede elde ettiği, edebiyat dünyasındaki önemli rolü onun geçen günlerde prestijli Uluslarası Booker Ödülü’nün 10’uncu yıldönümüne konuşmacı olarak davet edilmesini sağladı. Lipa konuşmasında edebiyatın genç insanlar üzerindeki etkisine dikkat çekti: “Kitap kulübünü kurduğumda konforlu bir kafede değildim. Downview (İngiltere) kadınlar hapishanesindeki okuma grubundaydım. Bir kitap hakkındaki derinlikli sohbete o sabah Downview’da tanık oldum. Kadınlardan birinin söylediklerini hiçbir zaman unutmayacağım. Eğer gençken daha fazla kitap okusaydı muhtemelen o gün orada olmayacağına inanıyordu."

Şimdi seksi bulunuyor

Dua Lipa’nın kitap kulübünün başarısında ‘doğru zamanda, doğru mecrada’ olmasının katkısını da unutmamak gerek. Birçok insanın sosyal medyadaki ‘içeriksiz’ içeriklerden zihinsel olarak yorulduğu, gerçek hayatta bir kitabı eline alıp okumanın keyfini özlediği bir döneme denk geldi ortaya çıkışı. İhtiyacımız olan kültürel değişimin öncülerinden oldu. Z Kuşağı’nın kitap kurtları TikTok’ta BookTook, YouTube’da BookTube adı altında kendi topluluklarını oluşturdu. Sonrasında kitap kulüpleri sosyal medyadan gerçek dünyaya da taşındı, sosyalleşmenin bir yolu haline geldi. Ülkemizde de The Offline Club’ın kafelerde gerçekleştirdiği düzenli okuma partileri, kitabevi Minoa Pera’da her ay düzenlenen Book Club (Kitap Kulübü) etkinlikleri yoğun ilgi görüyor. 

Son dönemdeyse kitap okumanın bir trend olarak modadan tasarıma farklı alanlarda da etkilerini görmeye başladık. Kitap okumak eskiden kaba tabirle ‘inek’ olarak tabir edilen, sosyal becerisi düşük kişilerle özdeşleştiriliyordu, şimdiyse havalı ve hatta seksi bulunuyor. Tasarımcı Jonathan Anderson 2026 İlkbahar Yaz koleksiyonunda Dior’un ikonik çantalarını aralarında ‘Dracula’ (Bram Stoker) ve ‘Ulysses’in (James Joyce) olduğu klasik eserlerden ilham alan baskılarla yeniden yarattı. Coach markasıysa Penguin Random House yayıneviyle işbirliği yapıp okunabilen minik kitaplardan oluşan çanta süsleri tasarladı. Jane Austen’ın ‘Sense and Sensibility’ (Akıl ve Tutku), Maya Angelou’nun ‘I Know Why the Caged Bird Sings’ (Kafesteki Kuş Neden Şakır, Bilirim) romanlarını avuç içi büyüklüğünde, çantanıza asılı hayal edin. Oyuncu Ryan Gosling’den rap’çi ASAP Rocky’ye ünlü erkeklerin taktığı, okuma gözlüklerini andıran çerçeveli gözlükler de çok popüler.

Moda dünyası edebiyatı sadece tasarımlarının bir parçası ya da bir aksesuar olarak da görmüyor. Moda ve edebiyat birbiriyle etkileşim içinde. Lüks moda markası Miu Miu, Milano’da kadın yazarlarla, akademisyenlerle sohbetlerin yapıldığı salon buluşmaları gerçekleştiriyor. Miu Miu Edebiyat Kulübü’nün ilk buluşması geçen ay tarihi kültür merkezi Circolo Filologico Milanese’de gerçekleşti. Annie Ernaux’nun ‘A Girl’s Story’ (Kızın Hikâyesi) romanı tartışıldı. Markanın ‘lüks’ edebiyat kulübü, kitapların modanın yeni statü sembolü olduğunu dünyaya ilan etti desek abartmış olmayız. Outdoor markası Gramicci’nin Londra’daki mağazasında mini bir kütüphane var. Erkek giyim markası Buck Mason ise bir duvarını kitaplara ayırıyor. Mağazaya giriyor, raftan bir kitap alıyor, koltuğa yayılıp kahve eşliğinde sayfaları çevirmeye başlıyorsunuz.