‘Yeni başlıyoruz’ demişti… Trump’ın bahsettiği büyük operasyon ne? ‘Felaket olur! İran, Irak değil’

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik sert açıklamaları ve “büyük dalga” mesajı, Washington ile Tahran arasında askeri gerilimin yeni bir aşamaya taşındığına işaret ediyor.
Beyaz Saray’dan yapılan son açıklamalar, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü hava harekâtının kapsamını genişletmeye hazırlandığı yönündeki değerlendirmeleri güçlendirirken, uzmanlar büyük saldırının stratejik bombardıman uçaklarının devreye alınması ve daha ağır mühimmat kullanımını içerebileceğini belirtiyor.
TRUMP: “BÜYÜK DALGA HENÜZ GELMEDİ”

Başkan Trump, yaptığı açıklamada İran’a yönelik operasyonların henüz en sert aşamasına ulaşmadığını vurgulamıştı. “Henüz onlara sert darbeler indirmeye başlamadık bile. Büyük dalga henüz gelmedi. Büyük dalga yakında geliyor” diyen Trump, ABD’nin askeri seçeneklerinin masada olduğunu açıkça ifade etti.
Trump’ın bu açıklamaları Tahran üzerinde beklenen caydırıcı etkiyi yaratmadı. İran, salı günü komşu ülkelere yönelik yeni bir füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırı dalgası başlattı. Bölgedeki askeri hareketlilik artarken, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) unsurlarının da operasyon temposunu yükselttiği bildirildi.

BÜYÜK SALDIRI NE ANLAMA GELİYOR?

The Telegraph’ta yer alan habere göre Bahreyn merkezli Uluslararası Stratejik Çalışmalar Enstitüsü (IISS) bünyesinde savunma araştırmacısı olarak görev yapan Sascha Bruchmann, ‘büyük saldırı’ ifadesinin muhtemel karşılığının stratejik bombardıman uçaklarıyla yürütülecek yoğun ve sürdürülebilir bir hava projesi olduğunu söyledi.
Bruchmann’a göre: “En önemlisi, stratejik bombardıman uçağı filosu, yani B-1’ler, B-2’ler ve B-52’ler aracılığıyla sürdürülecek bir bombardıman harekâtı.”
Uzmanlara göre bu, yalnızca sorti sayısının artması değil; aynı zamanda daha ağır ve sığınak delici mühimmatların yoğun şekilde kullanılması anlamına gelebilir.

İKİ BOMBARDIMAN UÇAĞI ÖNE ÇIKIYOR

B-1 Lancer
ABD, İran’a yönelik saldırılarda süpersonik B-1 Lancer bombardıman uçaklarını aktif biçimde kullandı.
Azami hız: Mach 1.25 (ses hızının yaklaşık 1,5 katı)
Mürettebat: 4 kişi
Görev profili: ABD ana karasından kalkış, İran hedeflerine saldırı ve geri dönüş
Air & Space Forces dergisine göre B-1 mürettebatları İran hedeflerini vurmak için yaklaşık 37 saat süren uzun menzilli görevler icra etti. Washington’ın bu uçakları Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia üssüne konuşlandırmak istediği, ancak İngiltere ile bu konuda diplomatik görüş ayrılıkları yaşandığı da iddialar arasında.

B-2 Spirit
Gizlilik kabiliyetiyle öne çıkan B-2 Spirit bombardıman uçakları ise genellikle ABD’nin Missouri eyaletinden operasyon yürütüyor. Geçen yıl İsrail ile İran arasında yaşanan ve ‘On İki Gün Savaşı’ olarak anılan kriz sırasında ABD’nin doğrudan müdahalesi, İran’ın nükleer tesislerine yönelik bir B-2 saldırısı olmuştu. 
Bu operasyonda, 14 adet 30 bin librelik GBU-57 Massive Ordnance Penetrator (MOP) bombası kullanıldı. Hedefler, yeraltındaki güçlendirilmiş tesislerdi.

‘BU BİR FELAKET OLUR’

Güvenlik ve Terör Uzmanı Emekli İstihbarat Albay Coşkun Başbuğ, B-1 ve B-2 bombardıman uçaklarının yeniden gündeme gelmesine ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu.
Başbuğ, söz konusu uçakların daha önce aktif olarak kullanıldığını hatırlatarak, özellikle GBU-57 tipi sığınak delici bombalara dikkat çekti. Bu mühimmatın yalnızca B-2 Spirit uçakları tarafından taşınabildiğini belirten Başbuğ, her bir bombanın yaklaşık 14 ton ağırlığında olduğunu ifade etti.
B-2’lerin geçmişte nükleer tesislere yönelik operasyonlarda kullanıldığını dile getiren Başbuğ, “Tekrar bölgede nükleer tesisleri hedef almak için mi devreye sokulacaklar, yoksa Irak’ta olduğu gibi geniş çaplı hava bombardımanında mı kullanılacaklar, bu kritik bir soru” değerlendirmesinde bulundu.
Başbuğ, Irak örneğini hatırlatarak, o dönemde yaşanan ağır sivil kayıplara işaret etti ve benzer bir senaryonun bölgede büyük bir felakete yol açabileceğini söyledi. Ayrıca B-2 uçaklarının 230 kilogramlık MK-82 bombalarını da taşıyabildiğini belirten Başbuğ, bu durumun İran’a yönelik olası bir hava bombardımanı ihtimalini gündeme getirdiğini kaydetti.

EN TEHLİKELİ OLANI: B-52 STRATOFORTRESS

ABD Hava Kuvvetleri’nin en ağır bombardıman uçağı olarak bilinen B-52 Stratofortress, olası büyük dalganın merkezinde yer alabilecek platformlardan biri olarak gösteriliyor.
Öne çıkan özellikleri:
Tek uçuşta 70.000 libre (yaklaşık 32 ton) bomba taşıma kapasitesi
Yaklaşık 8.800 mil menzil (havadan yakıt ikmali olmadan)
1950’lerden bu yana aktif hizmet
Ancak B-52, yüksek mühimmat kapasitesine rağmen yavaş ve nispeten savunmasız bir platform olarak da değerlendiriliyor. Bu nedenle ancak hava üstünlüğünün sağlandığı ortamlarda güvenli şekilde kullanılabilir yorumları bulunuyor.
‘HAVA BOMBARDIMANINDA TEMEL UNSURLARDAN BİRİ’
Coşkun Başbuğ, B-52 Stratofortress uçaklarının hava bombardımanında temel unsurlardan biri olduğunu belirterek, geçmiş savaşlarda da yoğun şekilde kullanıldığını hatırlattı. B-52’lerin devreye alınmasının ağır sonuçlar doğurabileceğini ifade eden Başbuğ, olası bir operasyonun yalnızca askeri değil, siyasi ve diplomatik sonuçlar da doğuracağını vurguladı.
Böyle bir adımın dünya kamuoyunda nasıl bir tepkiyle karşılanacağının da hesaba katılması gerektiğini söyleyerek, İran’ın geçmişte operasyon düzenlenen ülkelere benzemediğini dile getiren Başbuğ, “İran; Irak’a, Vietnam’a ya da Afganistan’a benzemez. Böyle bir hamle çok ciddi ses getirir” ifadelerini kullandı.

PENTAGON: “YEREL HAVA ÜSTÜNLÜĞÜ SAĞLANDI”

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, 2 Mart’ta yaptığı açıklamada İran üzerinde “yerel hava üstünlüğünün sağlandığını” duyurdu.
Pentagon’daki basın toplantısında Caine, şu ifadeleri kullandı: “Bu hava üstünlüğü, güçlerimizin korunmasını artırmakla kalmayacak, aynı zamanda İran üzerindeki çalışmalarına devam etmelerini de sağlayacaktır.”

Uzmanlara göre bu açıklama, ABD’nin daha ağır bombardıman uçaklarını ve daha yıkıcı mühimmatları devreye alabileceği anlamına geliyor.
BÜYÜK BOMBA: MOAB MI, MOP MU?

ABD envanterinde iki dikkat çekici ağır mühimmat bulunuyor:
1- Tüm Bombaların Anası olarak adlandırılan: MOAB
GBU-43/B MOAB (Massive Ordnance Air Blast)
Ağırlık: 21.715 libre
Havadan atılan en ağır ikinci bomba
2017’de Afganistan’ın Nangarhar vilayetinde kullanıldı
Söz konusu saldırıda yaklaşık 95 kişinin öldüğü bildirilmişti
Warships International Fleet Review editörü Iain Ballantyne’a göre Trump’ın “büyük bomba” ifadesi MOAB’a gönderme olabilir.
2- Derin sığınakların için kullanılıyor: MOP 
MOP GBU-57 Massive Ordnance Penetrator
Ağırlık: 27.125 pound
Güçlendirilmiş yeraltı tesislerini delmek üzere tasarlandı
Özellikle nükleer tesisler ve derin sığınaklar için kullanılıyor
Bu silahın büyüklüğü nedeniyle genellikle özel platformlar veya stratejik bombardıman uçaklarıyla taşındığı belirtiliyor.
Coşkun Başbuğ, bu ağır tahrip gücüne sahip mühimmatlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Başbuğ, kamuoyunda “tüm bombaların anası” olarak bilinen GBU-43/B MOAB türü bombaların sığınak delici özellik taşıdığına yönelik iddialara dikkat çekerek, bu tür mühimmatların yüksek yıkım kapasitesine sahip olduğunu ifade etti.
Yerin derinliklerinde patlama etkisi oluşturabildiğine dair teknik detayların gündeme geldiğini belirten Başbuğ, ilk infilakın ardından yer altında ikinci bir patlama etkisi meydana getirebildiğini söyledi.
Bu tür mühimmatların komuta merkezleri, silah depoları ve korunaklı askeri noktalar üzerinde doğrudan yok edici etki oluşturabilecek kapasitede olduğunu dile getiren Başbuğ, söz konusu açıklamaların aynı zamanda psikolojik harp unsuru olarak da değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
‘TÜM BUNLAR KORKU VE BASKI OLUŞTURMAK İÇİN’
Coşkun Başbuğ, “Bunlar korku ve baskı oluşturmak amacıyla dillendirilen söylemler olabilir. Her savaşta bu yöntemlere başvurulur. Bu ifadelerin kullanılması, fiilen uygulanacağı anlamına gelmez. Süreci savaşın gelişen şartları belirler” değerlendirmesinde bulundu.
Ancak yine de geçmişte benzer nitelikte sert askeri müdahalelerin yaşandığını hatırlatan Başbuğ, ABD’nin ciddi şekilde sıkışması halinde bu tür yöntemlerin yeniden gündeme gelebileceğini kaydetti.