YAVUZ DONAT Türkiye’deki İran

Musluk fabrikası... Boru fabrikası... Van'da o kadar çok İranlı yatırımı var ki... Say say bitmez.
Organize Sanayi Bölgesi'nde... Sahibi İranlı olan 4 firma.
İş Geliştirme Merkezi'nde... 10 firma İranlı'ya ait.
Tekstilkent'te... 4 İran fabrikası.
Firmalar... Değişik sektörlerde... Teknoloji... Yazılım... Medikal... Elektronik... Metal... Tesisat... Hangi birini sayalım.

İranlı yatırımcı Van'dan... Türkiye'den memnun.
Savaşın bir an önce bitmesini istiyor... Türkiye'nin izlediği politikadan memnun.
Van Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Necdet Takva dedi ki:
Yüzlerce İran firması... Odamıza kayıtlı.
Van'da üretiyorlar... İhracat yapıyorlar... Türkiye'de vergi ödüyorlar.
Van'da... İstanbul'da... Ege sahillerinde ev alıyorlar... Gördünüz, çok güzel Türkçe konuşuyorlar.
Gördük... Van esnafı da çok güzel Farsça konuşuyor... Kuyumcu... Lokantacı... Taksici... Güzellik salonu personeli.

***

HESAPLAR... ALTÜST

Tekstilci... Ayakkabıcı... Hediyelik eşya satıcısı... Kozmetikçi... Otelci... Güzellik salonu sahibi... Kuyumcu... Eğlence yeri işletmecisi...
Herkes... Nevruz için... Ramazan Bayramı için hazırlık yapmış.
Kimi... Borçlanmış... Mal stoklamış. Kimi... Borçlanmış... İşyerinde tadilat yapmış... Otele yeni halı... Mağazaya yeni vitrin.
Hesap... "Mart ortasında İranlı gelecek... Nisan ortasına kadar kalacak... Piyasa canlanacak... Kasalar para dolacak... Borç ödenecek."
Savaş... Esnafın hesabı altüst olmuş... Çok kişiden aynı yakınmayı dinledim:
"Ben bu borcu nasıl ödeyeceğim?"

***

SORUN... TİCARET VE TURİZM

Kayhan Türkmenoğlu... Van Milletvekili... Türkiye-İran Parlamentolararası Dostluk Grubu Başkanı.
Bir ayağı İran'da.
İran'ın pek çok yöneticisiyle dostluğu var.
Geçen yıl, İran Cumhurbaşkanı Yardımcısı Abdülkerim Hüseyinzade ile görüşmüştü.

Türkmenoğlu ile konuştum... Dedi ki:
İsrail'in sinsi planı var... Körfezi karıştırmak... Başarılı olamazlar.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti çok güçlü... Bunu dünya biliyor... Türkiye, sorunların diplomasiyle çözümünden yana... İran da Türkiye'nin tavrını takdir ediyor.
Gezdiniz... Gümrük kapılarında sorun yok... Giriş-çıkış var.
Van için en büyük sıkıntı... İran'la günübirlik ticaret durdu... Turizm durdu.

***

İKİ İRAN ATASÖZÜ

Biliyor muydunuz? İsteyen Google'da bulabilir.
Birincisi: Arapça bir dildir... Farsça yemeğin sonunda yenen tatlı, Türkçe ise sanat.
İkincisi: Ömründe İstanbul'u bir defa gören, ya İstanbul'a gelirken yolda ölür, ya İstanbul'da ölür ya da İstanbul hasretiyle ölür.

***

TERÖRSÜZ TÜRKİYE

Cumhuriyet Caddesi üzerinde küçük bir park... Parkın girişinde Kürtçe yazılar var... Öğle üzeri... Vanlılar vakit geçiriyorlar.
Sohbet... Terörsüz Türkiye? Vanlı ne diyor?
Yaşlı bir Vanlı... Yanıt veriyor:
"Vanlıyam men şanlıyam,
Kılıcı kanlıyam,
Özüm sözüm hep birdir,
Men bu yurda bağlıyam.

***

İRAN BAŞKONSOLOSLUĞU

Savaştan önce karar alınmıştı.
İran... Van'da başkonsolosluk açacaktı.
Bina kiralandı... Hazırlıklar başladı.

Bu arada... İran tarafından başkonsolos bile atandı: Reza Kondori.
Başkonsolos kefilinin de (yardımcı) ataması yapıldı: Macid Khalilzade.

Başkonsolosluk sekreteri bile belli.
Savaş çıkmasaydı... Törenle açılış yapılacaktı.
Vanlılar, savaşın bir an önce bitmesini ve iki ülke dışişleri bakanlarının da katılmasıyla açılış töreninin yapılmasını bekliyorlar.

***

TURİZM... AĞIR YARALI

Cevdet Özgökçe... Turizmci... TÜRSAB Doğu Anadolu Bölge Temsil Kurulu Başkanı... İlk sözü:
"Savaş, Van turizmini mahvetti... Faturası çok ağır."

Özgökçe, Van'da 100'e yakın seyahat acentesi olduğunu söyledi:
Yoğunluk İranlı turist... Yüzde 90'ın üzerinde... Savaşla birlikte hayat durdu.

12 Mart-5 Nisan arasında turizm patlaması yaşanırdı.
Oteller yetmiyordu... İranlı turistleri evlere yönlendiriyorduk.
2024... Tavan yaptık... 1.5 milyon İranlı ağırladık.

2025... Havaalanı onarımı vardı... Bir süre uçuş olmadı... 800 binde kaldık.
2026... Bütün zamanların rekorunu kıracaktık.
İran, komşu ülke... Kardeş ülke... Savaşın bir an önce bitmesini bekliyoruz.

***

DOĞRU ZAMAN... DOĞRU İSİMLER

Terörsüz Türkiye konuşulurken, TSO Başkanı Necdet Takva, "Vanlı, süreci destekliyor" diyerek söze başladı:
Doğru zamanda, doğru isimlerle başlatılmış, doğru bir proje.
Türkiye'nin son 100 yıl içindeki en önemli sosyal projesi.
İsterseniz sokakta birlikte anket yapalım... Merkezde... İlçelerde... Yüzde 80 destek çıkar.
Karşı olanlar da var... Yüzde 10'u Türklerin marjinalleri... Yüzde 10'u da Kürtlerin.
İki tarafta da projeye muhalefet edenleri görüyorum... Sayıları az ama gölge ve gürültüleri fazla.
Eğri oturalım, doğru konuşalım... Terörden beslenenler... Sosyal, siyasal, ekonomik rant peşinde olanlar... Ama bu büyük projeyi engellemek artık imkânsız.
Unutmadan.
Necdet Takva... Kürt.
Van TSO'nun web sayfası... 2013'ten bu yana 4 dilli... Türkçe, Farsça, Kürtçe ve İngilizce.

***

VAN'DA GÜZEL ŞEYLER OLUYOR

Şehir merkezinde... İlçelerde... Çok güzel şeyler oluyor.
Dr. Ozan Balcı... Vali... Büyükşehir Belediyesi Başkan Vekili... Halkın içinde... İlçelerde... Hani ne derler: "Atom karınca."
Yarın... Van'dan son yazı.