YAVUZ DONAT Onlar da belediye başkanıydı

Ankara, İstanbul, İzmir, Bursa, Trabzon, Konya, Antalya, Yozgat, Samsun, Gaziantep, Eskişehir... Türkiye'nin her yerinde... Farklı dönemlerde... Değişik partilerden.
Hangi birini sayalım? Mehmet Keçeciler... Yılmaz Büyükerşen... Cemil Çiçek... Mehmet Altınsoy... Bedrettin Dalan... Ahmet İsvan... Celal Doğan... Vedat Dalokay... İhsan Alyanak... Aytekin Kotil... Yüksel Çakmur... Murat Karayalçın... Mehmet Özhaseki... Volkan Canalioğlu... Menderes Türel... Ahmet Piriştina... Hikmet Şahin... Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu... Erdoğan Bilenser... Yusuf Ziya Yılmaz... Asım Güzelbey... Yüzlerce isim.
Ama... Hiçbirinin kapısı sabahın köründe polis tarafından çalınmadı.
Evlerinde arama yapılmadı. Gözaltına alınmadılar. Yargılanmadılar... Tutuklanmadılar.
Neden?
İçlerinden... Hayatta olanlardan Mehmet Özhaseki'ye sordum.

***

GENEL İSTEK

Yaşananlara... Olup bitenlere... Rüşvet olaylarına... Fon rezaletine... Kayserililer ne diyor? Mehmet Özhaseki'nin yanıtı:
- Kayserili şunu söylüyor: Hesap sorulsun... Yapanın, yaptığı yanına kâr kalmasın... Kim olursa olsun, cezasını çeksin... Kimsenin gözünün yaşına bakılmasın.
Bütün Türkiye bunu istiyor.

***

SÜREÇ

Mehmet Özhaseki, "Belediyecilikte iki türlü suç var" dedi.
Birincisi... Görevi ihmal.
Bu suçta ne sabaha karşı operasyon var ne de gözaltı.
Olaya müfettiş el koyuyor... İddialar araştırılıyor...
Ortaya çıkan sonuç suç görülürse gereken yapılıyor.
Diğer suça gelince... Yolsuzluk... Rüşvet... Yüz kızartıcı olay.
İddia... Suçlama... Bulgular, belgeler ciddi ise... Olaya doğrudan savcı müdahale ediyor. Savcının, kimseden izin istemesine... Onay almasına gerek yok.
Soruşturma ve yargı süreci başlıyor.
Sabaha karşı operasyon... Doktor muayenesi... Gözaltı... Savcılık... Mahkeme.

***

KAYBOLAN DEĞERLER

Kıdemli belediye başkanı... 1994-2015... Tam 21 yıl... Melikgazi Belediye Başkanlığı ile başlayıp Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile devam eden yerel yönetim kariyeri.
Sonra milletvekilli... Bakanlık.

Mehmet Özhaseki, şimdi doğduğu topraklarda... Kayseri'de... Anılarını yazıyor.
"Helal/haram duygusu kayboldu" dedi. "Ahlaki duygular geri planda kaldı" diye devam etti.
Yükselen arzu... Özhaseki'ye göre, "Kısa yoldan zengin olma hevesi."
Ve sonuç: Rüşvet... Yolsuzluk... Kara para aklama... Operasyon... Gözaltı... Cezaevi... Devam eden davalar.

***

DÜN... BUGÜN

Mehmet Özhaseki, "Eskiden gizli tanık vardı" dedi:
- Şimdi gizli tanığa falan ihtiyaç yok... Rüşvet veren, kimliğini gizlemiyor... Açık açık söylüyor... Rüşvet verdiği belediye görevlisi veya yetkilisiyle yüzleşiyor... 'Rüşvet istedin, ben de verdim' diyor.
Rüşvet... Yolsuzluk... Eskiden de vardı.
Özhaseki, "Bu kadar yoğun değildi" diye konuştu:
- Hırsızlık, yolsuzluk, arsızlık, dolandırıcılık, rüşvet, her zaman vardı ama böylesine yaygınlaşmamıştı.

***

SARI NÜFUS CÜZDANI

Soyadını Atatürk'ün verdiği bir milletvekili... Dr. Fuat Umay... 1885-1963.
1920... Bolu Milletvekili. Sonra... 1950'ye kadar Kırklareli Milletvekili.

Meclis Başkanlığı'na bir kanun teklifi veriyor: "Yiyicilik, yolsuzluk yaptığı, devlet malını çaldığı sabit olanlara sarı nüfus cüzdanı verilsin."
Rengi... Normal nüfus cüzdanı renginden farklı olacak... Sarı. Böylelikle... Nereye gitse, herkes onun "yolsuzluğa bulaştığını" bilecek... İlginç değil mi?
Dr. Fuat Umay'ın adı bugün Kırklareli'nde yaşıyor... Caddede.

***

SİYASİ AHLAKSIZLIKLA MÜCADELE

Kanun teklifi... Şubat 2017... İlk imza CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu'na ait.
"Siyasi Ahlaksızlıkla Mücadele ve Siyasi Etik Kanun Teklifi." Madde 13:
"Milletvekilliğinin düşürülmesi."
İşte şimdi bu konunun gündeme getirilmesinin tam da zamanı.
Ahlaksızlık... Diz boyunu çoktan aşmış. Öyleyse... Daha ne bekleniyor?
Yolsuzluğa, ahlaksızlığa bulaşan neden milletvekilliğine devam edebiliyor?

***

YÜZYIL ÖNCE

Atatürk döneminin ilk yılları... Henüz Cumhuriyet ilan edilmemiş... Balkanlar'daki Türk nüfus Anadolu'ya yerleşiyor... 1921.
Bazen... Muhacirler, Anadolu'da şehir değiştiriyor.
Örneğin... Isparta'dan Konya'ya geçiyor. Bunun için... Muhacir sevk vesikası lazım.
Vesikayı düzenleyen kamu görevlisi rüşvet alıyor. Ve... Benzeri olaylar... Rüşvet bazen para... Bazen de 2 şişe rakı.
Daha sonraki yıllar... Çekoslovakya-Skoda fabrikasından malzeme alınacak. Veya... Fransa-Hoçkis fabrikasından makineli tüfek.
Yine rüşvet olayları. Rüşvet alan yargılanıyor. Hapis cezası... Para cezası.
Bu konuda, Denizli Pamukkale Üniversitesi'nde yapılan araştırma var:
Arşiv belgelerine göre Atatürk dönemi rüşvet vakaları ve rüşvetle mücadele... Ahmet Çelik.
Üniversitenin Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi'nde yayımlandı... 2020.
Kapsamlı bir çalışma... Kitap olarak basılmalı.

***

SUÇ VE CEZA

Rüşvet... Her ülkede var... Ve her dönemde.
Osmanlı devletinde rüşvet... Profesör Ahmet Mumcu, kitabını bile yazdı... 219 sayfa.
Rüşvet alana... 39 değnek vuruluyor. Bazı hallerde... 79 değnek. Hapis cezası da var... İdam da... Sürgün de. Bugün... Sopayla dövmek yok... Sürgün, idam zaten yok. Ama... Ceza var... Gecikmemeli.
Yolsuzluğa, rüşvete kim bulaştıysa fitil fitil burnundan getirilmeli.

***

RÜŞVET KAPIDAN GİRİNCE

Mehmet Özhaseki'nin dediği gibi; eskiden de rüşvet vardı ama bugünkü boyutta değildi... Özellikle de belediyelerde. Ahlak sorunu... İnsanlardan utanmayanda, Allah korkusu olmuyor. Rüşvet kapıdan girince iman da, insaf da, vicdan da dışarı çıkıyor.
Rüşvet alanların, yolsuzluk yapanların, kara para aklama işine bulaşanların, fon şeytanlarının en ağır şekilde cezalandırılmasını beklerken... Noktayı Nâzım Hikmet'le koyalım:
"Öyle bir ülkede yaşamak istiyorum ki,
Orada evlerin kapısı kilitlenmesin,
Soygun, hırsızlık, cinayet sözcükleri unutulup gitsin."