YAVUZ DONAT Belediye... Ve etik sorun

Dünyanın sorunu... Yolsuzluk olmayan ülke yok ki... Elbette bizde de olacak.
Geçmişte bu yüzden kelleler bile gitmiş.
Profesör Ahmet Mumcu'nun kitabında yüzlerce örnek var... "Osmanlı Devleti'nde Rüşvet."

Avrupa Birliği ülkeleri içinde yerel yönetimlerde etik konusunda, sicili en düzgün... Almanya.
En bozuk olan ülke ise İspanya'da... Son sırada.
Bizdeki duruma gelince... Söylemeye gerek yok... Her şey ayan beyan ortada.

***

BAŞSAVCI

Almanya'da... Bütün yolsuzlukları takip eden kurum... İçişleri Bakanlığı.
Fakat... Belediyelerle ilgili yolsuzluk iddiaları için, İçişleri Bakanlığı'nda farklı... Özel bir yapılanma var.
Yapılanmanın başındaki kişi ise... İçişleri Bakanlığı'nda görevli bir kişi değil.
Başsavcı.
Evet... İçişleri Bakanlığı binasında görev yapan bir başsavcı.

***

BÜYÜK ŞEHİRLER

Almanya'da... Berlin, Hamburg, Münih, Köln, Frankfurt, Dortmund, Duesseldorf gibi büyük şehirlerin belediyeleri savcı tarafından denetleniyor.
Şikâyete gerek yok.
Bir savcının bütün işi belediye denetimi.

***

KÜÇÜK ŞEHİRLER

Yine Almanya... Küçük şehirlerin denetimi vali tarafından yapılıyor. Valilikte sadece bu işle görevli bir eleman var.
Sistem tıkır tıkır işliyor.
Öyle olmasa etik sıralamasında Almanya en önde yer alır mıydı?

***

BANKAMATİK

Almanya'da bankamatik... İşe gelmeden maaş almak yok.
Böyle bir şey suç... Hapse kadar yolu var. Belediye başkanını kızı, oğlu, damadı, gelini, yeğeni, kuzeni belediyede çalışabilir mi?
Köksal Toptan, Kamu Etik Kurulu Başkanı iken Almanlara bunu sormuştu.
Aldığı yanıt:
Başkanın akrabası, liyakat sahibi ise her yerde çalışır... Belediyede... Valilikte... Bakanlıkta... Özel sektörde... Kim karışabilir?
Fakat... Başkanın akrabası diye kimse işe alınamaz... Ne belediyede ne de başka yerde.

***

SİSTEM GÜZEL AMA... "BİZE UYMAZ"

Almanya örneğine devam.
Bir belediye başkanı hakkında soruşturma yürütülüyorsa... Başkan görevi bırakıyor.
Soruşturmanın sonunda aklanıyorsa... Göreve dönüyor.
Uygulama güzel... Ama bize göre değil.
Önceki İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya söylemişti:
Soruşturma izni verilen belediye sayısı... AK Parti 472... CHP 267... MHP 78... DEM Parti 16... İYİ Parti 4.
Toplam... 837 belediye.
Söyler misiniz? Kaç başkan görevi bırakır? Kaçı aklanmayı bekler?

***

AH! KEŞKE

Yolsuzluk, rüşvet her yerde var... Bütün dünyada.
Almanya... Yerel yönetimlerde etik... Sistem iyi işliyor... O nedenle de başarılı.
AB ülkeleri içinde örnek.
Keşke benzer bir sistem... Uygulama... Disiplin bizde de olabilse.
Olsaydı... Bugün, bu rezillikler yaşanır mıydı?

***

KARA BALON PATLADI

Hazreti Ali'nin altın sözü:
"Haramdan mal yığmak balon gibidir... Şişer şişer ve birden patlar."
Hem de ne patlama. Ramazan topu gibi... Öyle bir patladı ki.
Ve hala da patlamaya devam ediyor.
Haramdan mal o kadar çok yığılmış ki.

***

OSMANLI'DA RÜŞVET

Prof. Ahmet Mumcu... 2025'in son ayında kaybettik. Osmanlı devletinde rüşvetin kitabını yazdı... 362 sayfa.
Yüzlerce örnek... Osmanlı'dan... Avrupa ülkelerinden. Kiliselerdeki rüşvetler... Rüşvet alan papazlar.
Prof. Mumcu'nun kitabında, rüşvetle ilgili mahkeme kararlarından... Cezalardan örnekler de var.
Kimine 39 sopa vurulmuş, kimine 79.
Kimine hapis cezası verilmiş, kimine idam.
Kimi de sürgüne yollanmış.

***

"BEKLİYORUZ"

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 23 Nisan 1920'de kuruldu.
Birkaç ay sonra... 11 Kasım 1920'de... Kütahya Milletvekili Besim Bey (Atalay) Meclis kürsüsünde.
Rüşvet örnekleri veriyor... Meclis tutanaklarında var.
Ve konuşmasını şöyle bitiriyor.
"Hırsızlıkla zengin olan bu gibi hainlerin, namussuzların cezalarının verilmesini bekliyoruz."
Aradan 106 yıl geçti.
Bugün... Hala/yine bekliyoruz.

***

DÜŞÜNEN ADAM

Yıllar önceydi... Cemil Çiçek'in Adalet Bakanlığı yaptığı dönem.
Bir eski milletvekili ziyaretine geldi.
Yanında birini getirmişti.
Dedi ki:
- Cemil Bey... Bir rüşvet olayı var... Rüşvet istenen kişi dışarıda, özel kalem odasında... Dinler misiniz?
Cemil Çiçek, "Elbette" dedi.
Adam, makam odasına alındı.
Olayı anlattı... Kurum... İsim... Dolar... Bütün ayrıntılarıyla.
Cemil Çiçek, "Şimdi Ankara Cumhuriyet Başsavcısı'nı arayacağım" dedi:
- Suçüstü yapılacak... Güvence veriyorum, sana bir şey olmayacak.
- Sayın Bakanım... İzin verirseniz düşüneyim.
Adam gitti... Ve bir daha Cemil Bey'e gelmedi.
Hala düşünüyor olmalı.
İsteyen... Cemil Çiçek'e sorabilir.

***

ÇİN DOSYASI

Bitmedi... Başka yerlerden örnekler verecektik... Örneğin Çin'den.
Ama... Bugünlük bu kadar. Çin dosyasını daha sonra paylaşalım.