Yapay zeka protein le ilgili çözülmedik sır bırakmadı

Yapay zekâ artık sadece bilinen proteinlerin yapısını çözmekle kalmıyor, aynı zamanda işlevleri bilinmeyen proteinleri de tahmin edebilme kapasitesine ulaştı. Bu sayede bilim insanları, yaşamın temel yapı taşlarından biri olan proteinlerin işlevlerini çok daha geniş ve detaylı bir biçimde anlayabiliyor.

Araştırmacılar, özellikle amino asit dizilimlerinden ve gen ifadelerinden yola çıkarak, proteinlerin hangi işlevleri üstlendiğini yapay zekâ modelleriyle tahmin edebildi.

Daha önce bilinmeyen, işlevi saptanmamış birçok protein için “bu proteinin şu görevi olabilir” şeklinde yüksek güvenilirlikte öngörüler üretildi.

Bu ilerleme, özellikle az incelenmiş organizmalarda veya genetik verisi zayıf olan türlerde büyük öneme sahip.

Proteinler hücrenin işleyişinde merkezi bir role sahip: Enzimatik reaksiyonlar, doku onarımı, bağışıklık tepkileri gibi milyonlarca biyolojik süreç doğrudan proteine bağlı.

Proteinin amino asit diziliminden üç boyutlu yapısını ve işlevini tahmin edebilmek, eski yöntemlere göre çok daha hızlı ve yaygın bir çözüm sunuyor.

Bilim insanları artık yalnızca bilinen proteine bakmakla kalmıyor, aynı zamanda “bu proteinin ne yaptığı henüz bilinmiyor” denilen yüz binlerce dizilem için de öngörülerde bulunabiliyor.

Hangi proteinin hangi görevi olduğunu bilmek, hedefe yönelik ilaçların geliştirilmesini hızlandırabilir. Yapay zeka yardımıyla yeni proteinler tasarlanabilir; örneğin çevreye duyarlı malzemeler, biyolojik sensörler ya da yeni tip enzimler. Canlıların sistemlerinin nasıl çalıştığını anlamak adına protein işlevlerinin haritasının çıkarılması bilimsel bilgiyi derinleştirecek.