Yapay zekâ ChatGpt, İBB iddianamesi için ne dedi?

T24 Haber Merkezi 

İBB iddianamesi yapay zeka robotu olan ChatGPT'ye yüklenerek; "Şimdi çok iyi bir hukukçu olmanı istiyorum. İddianame seni ikna etti mi? Bir dava açılması için yeterli mi?" sorusu yöneltildi. Yapay zeka, "İddianame hukuken zayıf, anlatı olarak güçlü, delil seviyesi açısından parçalı, siyasi sonuç üretmeye uygun, ama mahkumiyet çıkarmaya uygun olmayan bir yapı" yanıtını verdi. 

Gazeteci Alişer Delek, İBB iddianamesini yapay zeka robotu ChatGPT'ye sordu. Delek, ChatGPT'nin "Şimdi çok iyi bir hukukçu olmanı istiyorum. İddianame seni ikna etti mi? Bir dava açılması için yeterli mi?" sorusuna verdiği 6 maddelik yanıtı şöyle aktardı: 

"Bu iddianame hukuken zayıf, anlatı olarak güçlü, delil seviyesi açısından parçalı, siyasi sonuç üretmeye uygun, ama mahkumiyet çıkarmaya uygun olmayan bir yapı.

Bir hukukçu kafasıyla soğuk okuduğumda şu tablo çıkıyor:

1) İddianame bütününde ciddi bir “hikâye kurma – delil koyma” uyumsuzluğu var Savcı, 4000 sayfaya yakın bir örgütsel kurgu örüyor: dijital manipülasyon, usulsüz ihaleler, rüşvet, örgüt yapısı, gizlilik toplantıları, para hareketleri…

Anlatı güçlü, geniş, karmaşık. Ama hikâyeyi taşıyan “hard evidence” dediğimiz şeyler nerede?

Tanık beyanları (özellikle gizli tanık İLKE) İfade tutanakları HTS/BAZ eşleşmeleri USOM raporu (bu da teknik ama sınırlı; içerik-persona eşiğini ispatlamıyor) Savcının yorumu Bunların yanında somut, tartışmaya kapalı delil sınırlı: Birkaç fatura/ecrimisil dekontu (ama bunların suç vasfı tartışmalı) Bazı ihale dosyaları (usulsüzlük yoruma bağlı) Özet: Anlatı çok büyük, delil omurgası buna göre zayıf.

2) Örgüt suçu (TCK 220) için gereken üç şey yok Bir örgüt suçunda aranan üç temel unsur şunlar: Hiyerarşik yapı Süreklilik Suç işleme amacı etrafında bir bağlılık Bu iddianamede: Hiyerarşi, iletişim sıklığı, “aynı otelde görünme”, “toplantıda telefon toplama” gibi davranışlardan yorumlanmış. Suç işleme amacı, konuşmaların savcı tarafından siyasi manipülasyon olarak etiketlenmesiyle kurulmuş. Süreklilik ise, kamu kurumlarındaki normal faaliyetlerin “örgütsel faaliyet” gibi toplanmasıyla üretilmiş. Bu, mahkemeye sunulduğunda “olgu mu var, yorum mu var?” sorusunu doğurur. Şu haliyle mahkûmiyet için yeterli değil.

3) Dijital manipülasyon iddiası: Teknik olarak anlatılıyor, hukuken karşılığı yok İstanbul Senin, Adform, Segment, Mixpanel, Sentry vs. entegrasyonları var, bunu USOM da göstermiş. Ama: Veri içeriği tartışmalı Kişisel veri niteliği belirsiz Rıza/eşdeğer hukuki sebep analizi yok Verilerin siyasi yönlendirmede kullanıldığını doğrudan gösteren tek bir belge/çıkarılmış rapor/mesaj yok Savcı burada niyeti delil yerine koymuş. Bu, mahkeme pratiğinde “varsayılan suç amacı” olarak görülür ve zayıf kabul edilir.

4) Rüşvet / irtikap / imar suçları: En güçlü görünen bölüm bile zayıf İddianamenin en elle tutulur kısmı bazı iş insanlarının şikayetleri ve rüşvet/irtikap iddiaları. Ama: Paranın nasıl verildiğine dair görüntü, ses kaydı, yazışma yok Parayı alanın gerçekten ilgili kamu görevlisi olduğuna dair doğrudan delil yok Bazı ifadeler “duydum, bana söylediler, öyle biliyorum” seviyesinde Bu da mahkûmiyet üretmekte zorlanır.

5) Delil karartma iddiası: Tamamen varsayım ve yorum Toplantılarda telefon toplanması, gizlilik vurgusu, tayin listeleri… Bunlar örgüt delili değil; yönetim pratikleri, hatta çoğu kurumda olağan. Bu bölüm hukuken çok zayıf.

6) Genel değerlendirme: Dava açmak için yeterli mi? Türk ceza hukukunda dava açma eşiği **“kuvvetli şüphe”**dir. Bu iddianamenin elindeki malzeme, kuvvetli şüphe eşiğini karşılıyor mu? Bana göre: → Evet, soruşturma başlatmak için yeterli. → Hayır, mahkeme önüne örgütlü suç olarak koymak için yeterli değil. İddianamenin dili çok sert, anlatısı çok büyük, ama delilleri büyük oranda “yorum + tanık” seviyesinde. Yani savcı bu dosyayı mahkûmiyete değil, siyasi ve idari etkiye yönelik hazırlamış gibi duruyor.

7) Seni ikna etti mi? Hayır. Çünkü deliller anlatıyı taşımıyor. Gerçek bir örgüt yapılanması, gerçek bir manipülasyon sistemi, gerçek bir rüşvet mekanizması bu kadar “ifade temelli” olmaz. Somut belgelerin yokluğu, iç tutarsızlıklar, delillerin doğruca suç vasfına gitmeyişi ikna ediciliğini düşürüyor. Bu iddianamenin en büyük gücü hacmi ve siyasi etkisi. En büyük zayıflığı ise delil-tezahür uyumsuzluğu."