Washington’da İran denklemi: Savaş mı, darbe mi, müzakere mi? İşte Trump ın kararlarını belirleyecek maddeler

İran ve ABD'nin, nükleer program ve diğer konularda arabulucu ülkeler aracılığıyla "sessiz temas" yürüttüğü ve müzakerelerin "İran tarafında Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD tarafında Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran konusunda uzman bir ekip tarafından yürütüldüğü" öne sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln'ün Ortadoğu’ya konuşlandırıldığını belirtti ve "Venezuela’ya gönderdiklerinden daha büyük bir ABD donanma gücü’ bulunduğunu ve “İran, anlaşma yapmak istiyor. Birçok kez aradılar. Konuşmak istiyorlar.” iddiasında bulundu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, öne sürülen iddialara yanıt olarak "Son birkaç gün içinde benim ile Sayın Whittaker arasında hiçbir temas olmadı." dedi.

Arakçi ayrıca, "Biz de herhangi bir müzakere talebinde bulunmadık. Elbette arabulucular aktif durumda ve biz de arabulucularla iletişim halindeyiz." ifadesini kullandı.

TRUMP’IN İRAN KARARI BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD’nin İran'a yönelik olası bir askeri operasyonunda topraklarının ve hava sahalarının kullanılmasına izin vermeyeceğini ilan etti.

Askeri uzmanlar, bu kısıtlamalar karşısında ABD'nin alternatif seçenekleri değerlendirdiğini öne sürerken Trump'ın İran konusunda ne karar vereceği belirsizliğini koruyor. Hatta Trump’ın bu konuda kesin bir karar verip vermediğini kendisinin bile net olarak bilmediği değerlendiriliyor.

Arap dünyasının önde gelen dergilerinde Al Majalla'da yer alan habere göre, öngörülemez tavrıyla öne çıkan Trump’ın dış politika performansı, görevdeki ilk yılında dalgalı bir seyir izledi.

Dünya sahnesinde bazı kazanımlar elde eden Trump, Ukrayna savaşı ve küresel gümrük vergileri gerilimleri gibi başlıklarda geri adımlar attı. İran politikası da Trump'ın bu belirsizlik alanının merkezinde yer alıyor.

SAVAŞ MI, DARBE Mİ, MÜZAKERE Mİ?

Habere göre, Trump’ın İran’la mücadelesinin tam kapsamı net değil. Tam ölçekli bir savaş, sınırlı bir askeri operasyon ya da yeni bir müzakere süreci ihtimaller arasında bulunuyor. Trump’ın birkaç hafta önce İranlı protestoculara “kurumlarınızı ele geçirin” çağrısı yapması ve “yardım yolda” ifadesini kullanmasına rağmen, sonrasında bu söylemden geri adım atması dikkat çekti.

Buna karşın Washington’un askeri ve diplomatik hazırlıklarını artırması, ABD’nin İran konusunda bir adım atmaya hazırlandığı yorumlarına yol açıyor.

ABD’NİN BÖLGEDEKİ ASKERİ YIĞINAĞI

Trump yönetiminin, ABD’nin Orta Doğu’daki askeri yükümlülüklerini azaltıp Batı Yarımküre’ye odaklanması gerektiğini savunan strateji belgelerini yayımladığı bir dönemde, bölgeye ilave askeri güç göndermesi dikkat çekiyor.

USS Lincoln uçak gemisi ve ona eşlik eden savaş gemilerinin Orta Doğu’ya sevk edilmesi, İran’a yönelik olası bir saldırının yakın olduğu yönündeki spekülasyonları güçlendirdi. Ancak uzmanlar, Irak ve Afganistan’daki uzun süreli kara harekâtlarının tekrarının beklenmediğini vurguluyor.

ABD’nin İsrail, Suriye, Irak ve Körfez ülkelerine yayılmış askeri varlıklarının savunmasızlığı, olası bir saldırının sınırlı kapsamlı olabileceğine işaret ediyor. İran ise böyle bir durumda sert karşılık vereceğini açıkladı.

DİPLOMASİ KAPISI TAMAMEN KAPANMADI

ABD ve İran, geçen bahar Umman’ın ev sahipliğinde Maskat ve Roma’da düzenlenen görüşmelerde doğrudan temas kurmuştu. Bu temaslarda İran’ın nükleer programı ele alınmıştı. Ancak görüşmeler sürerken İsrail’in İran’a saldırması, Tahran’ın ABD’nin diplomasi konusundaki samimiyetine olan güvenini ciddi biçimde sarstı.

Katar’ın önceki çatışmada arabulucu rolü üstlendiği biliniyor. Ancak bu süreçte diplomatik kanalların ne ölçüde açık olduğu belirsizliğini koruyor.

Öte yandan Körfez ülkelerinin yaklaşımı, Trump’ın olası bir saldırıyı sınırlama ya da tamamen vazgeçme kararını etkileyebilir.

İRAN HALKI VE BEKLENTİLER

İran’da rejime karşı protestolar sürerken, Trump’ın “yardım yolda” söyleminden geri adım atması, halkın yeniden sokaklara çıkma konusunda tereddüt yaşamasına neden olabilir. Bazı raporlara göre protestolarda binlerce kişi hayatını kaybetti.

ABD’nin Venezuela’da izlediği politika da İran halkında soru işaretleri oluşturuyor. Washington’un, rejimi tamamen hedef almak yerine liderlerle sınırlı hamleler yapması, Tahran’la benzer bir anlaşma ihtimali endişesini artırıyor.

İRAN'IN TEPKİSİ BELİRLEYİCİ OLACAK

Uzmanlar, Tahran yönetiminin Trump’ın baskılarına ve olası diplomatik girişimlerine vereceği tepkinin sürecin seyrini belirleyeceğini ifade ediyor. Özellikle güvenlik güçleri içinde olası görüş ayrılıkları yakından izleniyor.

ABD KAMUOYU FAKTÖRÜ

Trump’ın ikinci döneminin ilk yılında kamuoyu desteğinin düşüşe geçtiği belirtiliyor. Olası bir İran saldırısının, tıpkı daha önceki dış politika hamlelerinde olduğu gibi popülariteyi artırabileceği düşünülüyor.

Ayrıca iç politikada ICE baskınları ya da Epstein dosyalarına ilişkin gelişmelerin gündemi meşgul etmesi halinde, Trump’ın dikkati dış politikaya yöneltme ihtimali de değerlendiriliyor.