Vur emri ve komuta

Washington, Ukrayna’dan Suriye’ye ve Latin Amerika’ya kadar birden fazla krizin aynı anda yönetildiği yoğun bir diplomasi trafiğinde yarışıyor.

Trump’ın Zelenski ile yıldızı eski hesabından beri barışmıyor

Trump bir türlü Zelenski'nin istediklerini vermedi.

Hep Ukrayna'yı Rusya'nın istediklerine ikna etmeye çalışıyor.

Diyelim ki silahların parasını Avrupa’ya yıkması ABD'li vergi ödeyen vatandaşlar için makul.

Ama işin unutulan yanı, Trump’ın ilk döneminde Zelenski ile yaptığı görüşmede, “Biden’in oğlunun Ukrayna’daki işlerine yönelik soruşturma baskısı" yaparak "Ukrayna'ya yardımı” bu koşula bağlamış olması.

Bu ortamda, ABD özel temsilcisi Steve Witkoff ve damat Jared Kushner bugün Moskova’da Putin ile görüştü.

Tam beş saat süren görüşmeler sonrası Putin'in Trump'a mesajlarının gizli kalmasında anlaşıldığı duyuruldu.

Witkoff ve Kushner’ın Çarşamba günü Avrupa’da Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski'ye görüşmeye dair bilgi vermeleri bekleniyor.

Duruma göre Zelenski Trump ile görüşecek.

Daha önce Gazze anlaşmasına aracılık eden Kushner’ın ilk kez Ukrayna-Rusya görüşmelerine dahil edilmesi dikkat çekiyor.

Hafta sonu Witkoff, Kushner ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Florida’da Ukraynalı yetkililerle bir araya gelmişti.

Görüşmelerden sonra taraflar, anlaşmanın hâlâ uzak olduğunu ve çok aşamalı bir süreç gerektirdiğini ifade ettiler. Moskova'da ise konunun Donbas bölgesinin kontrolüne takıldığı aktarılmakta.

Avrupa ülkeleri Ukrayna’ya hem silah hem finansman sağlarken, Washington’un masayı tek başına yönlendirmesi Avrupa’da ciddi rahatsızlık yaratıyor.

ABD masada ateşkesi sağlamaya çalışıyor, ancak Avrupa olmadan ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi mümkün değil.

Trump’ın Ukrayna elçiliğini görevini bir dönem üstlenmiş olan Kurt Volker, “Ateşkes, Ukrayna’ya yeniden güç kazanması için zaman kazandırabilir ama barış için Avrupa’nın masaya oturması şart” yorumunu yapmakta...

Volker, Trump ile Zelenski arasındaki "iletişimle" ilgili Temsilciler Meclisi azil soruşturmasının içine çekildi.

Ukrayna'ya askeri yardım ve soruşturmalara ilişkin görüşmelere dahil olması nedeniyle mesajlaşmaları inceleme altındaydı.

Beyaz Saray tarafından yayımlanan görüşme notuna göre: Trump, Zelenski’den “bir iyilik yapmasını” istedi.

Söz konusu “iyilik” iki konuyu kapsıyordu:

-Ukrayna’nın 2016 ABD seçimlerine müdahale ettiği yönündeki genel olarak çürütülmüş iddianın soruşturulması,(Rusya'nın mudahalesinintersine Trump'ı karalamak için böyle bir müdahale olduğu iddiası da soruşturulmuştu)

-Joe Biden ve oğlu Hunter Biden’ın, Hunter’ın Ukraynalı gaz şirketi Burisma’nın yönetim kurulundaki rolü bağlamında soruşturulması…

Bu görüşmeler sırasında, Trump Ukrayna’ya yapılacak yaklaşık 400 milyon dolarlık askeri yardımı askıya almıştı.

Volker, Kongre’de ifade vermek üzere celp edildi ve istifa ederek, soruşturma devam ederken görevini korumaya çalıştığı izlenimini önlemeyi amaçladı.

Maduro’ya “Görevi Bırak” Baskısı

ABD ordusu, Karayipler’de uyuşturucu taşıdığı düşünülen teknelere yönelik operasyonlarını genişletti; bu da Venezuela ile gerilimi tırmandırdı.

Bu kapsamda ABD, son gemi saldırısı ardından suda bulunan mürettebatı doğrudan hedef alma talimatı ile batmakta olan tekneye ikinci vur emrinin savaş hukukundaki yerini tartışıyor.

Tabii Kongre'nin savaş ilan etmediği durumlarda Savaş Yasalarını tartışmak mantıksız.

Yoksa bu yasa, teröristleri öldürmeye uygulanması gereken bir yasa değil mi?

ABD yetkilileri ve Trump, bölgedeki uyuşturucu karşıtı kampanyalarının Venezuela içinde askeri eylemleri de kapsayabileceğini haftalardır ima ediyordu.

Trump, Venezuela politikası üzerine dün üst düzey danışmanlarıyla bir toplantı yaptı. Sonuç yok.

Geçen ay Trump’ın Maduro ile yaptığı görüşmede, Maduro’nun iktidardan ayrılması için olası bir anlaşma konuşuldu; ancak Trump, Maduro’nun istediği şartları reddetti.

ABD, geçen ay Venezuela’daki Cartel de los Soles grubunu terör örgütü olarak ilan etti ve Maduro’yu lideri olmakla suçladı.

ABD, Karayipler’e 15.000 asker, uçak gemileri ve savaş gemileri gönderdi. Amaç, fentanyl ve kokainin ABD’ye girişini durdurmak. Eylül başından bu yana düzenlenen 20’den fazla saldırıda 80’den fazla kişi öldü.

Kongre ise ABD savaş hukukuna göre ve uluslararası hukuka göre uygunsuz olduğundan şüphelendiği “vur” emirlerini soruşturuyor.

The Washington Post Savunma Bakanı Pete Hegseth, Karayipler’de uyuşturucu taşıdığı düşünülen bir geminin tüm mürettebatının öldürülmesi için sözlü emir verdiği haberine imza ttı.

Beyaz Saray’a göre saldırıdan sonra iki hayatta kalan kişi olduğu tespit edilince, başka bir saldırı emri verildi.

Operasyonu Amiral Frank M. Bradley yönetiyordu.

Beyaz Saray, saldırıları Amiral Frank Mitchell Bradley’in gerçekleştirdiğini açıkladı ve hem Hegseth’in böyle bir emir vermediğini hem de Bradley’in yasal davrandığını savundu...

İşte bu eksenden bakınca, geçtiğimiz günlerde asker ve istihbarat kökenli bazı Kongre üyelerinin bu alanlarda görevli yetkililere “yasa dışı emre uymak zorunda değilsiniz” çağrısının alt yapısı ortaya çıktı.

Kongre üyeleri “olan size olur” demeye getiriyor.

Zaten istihbaratta görevden ayrılmaların arttığı ve “hukuksuzluk” ortamının işinde iyi olanların ayrılmasına yol açtığı aktarılmakta.

Bu arada Pentagon’da da artık eskisi gibi gazeteciler yok.

Bugün ilk kez, yıllardır olduğu gibi ilk gelen 60 sandalye şeklinde değil, davetiye usulüyle basın toplantısı yapıldı.

Uluslararası gazeteciler olarak akredite olmamıza rağmen çağrılmadık.

Neyse ki meslektaşlarımız bu vur emri ve karar alma süreçlerini sordu.

Pentagon Basın Sekreteri Kingsley Wilson, Karayipler saldırılarının tüm sorumluluğunu Başkan Trump ve Bakan Pete Hegseth’e yükledi:

“Bakan (Hegseth), bu saldırılarla ilgili yayımladığımız her açıklamada çok net bir şekilde belirtti: Bu saldırılar Başkan tarafından yönlendiriliyor ve komuta zinciri olması gerektiği gibi işliyor…

Sonuçta, bu saldırıları ve Amiral Bradley tarafından yönlendirilen benzeri takip saldırılarını yönetenler Bakan ve Başkan’dır; Bakan bu saldırılarla tamamen aynı fikirde.”

Savunma Bakanı Hegseth ise, 2 Eylül’deki tekne saldırısını izlediğini ancak tamamını izlemediğini ve teknenin batırılması ve tehdidin ortadan kaldırılması kararını verenin Amiral Bradley olduğunu söyledi.

“Kendi gözümle hayatta kalanları görmedim. Tekne yanıyordu… Buna savaş sisi denir.”

Bu arada Trump Kolombiya'da da kokain üretimine dair bilgisi olduğunu ifade ederek işaret verdi.

Brezilya ile ABD İlişkileri

Brezilya ile ABD ilişkileri ise iyi gidiyor.

Bugün Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, ABD Başkanı Donald Trump’ı aradı.

Yaklaşık 40 dakika süren görüşmede, ticaret, ekonomi ve organize suç gündemleri konuşuldu.

Lula, ABD’nin et, kahve ve meyve gibi bazı Brezilya ürünlerine uygulanan %40’lık gümrük vergisini kaldırma kararını çok olumlu buldu.

Yeni İşbirliği: Yapay Zeka ve Stratejik Teknoloji

Ayrıca ABD, 12 Aralık’ta Avustralya, İsrail, Japonya, Hollanda, Singapur, Güney Kore, BAE ve İngiltere ile kritik mineraller, çip üretimi ve yapay zekâ altyapısı konusunda yeni bir ittifak toplantısına hazırlanıyor.

Bu girişim, Çin’in yükselen teknolojik etkisine karşı stratejik bir hamle olarak görülüyor.

ABD’nin eş zamanlı olarak yürüttüğü bu barış görüşmeleri, askeri baskı politikaları ve teknoloji ittifakları; Washington’un küresel düzeni yeniden şekillendirme çabasının en yoğun dönemlerinden birine işaret ediyor.

Trump Tayland ve Kamboçya barışı ile övünürken, burada sahada işler istenildiği gibi gitmediğini gösteriyor.

Gazze anlaşması için ise gelecek hâlâ belirsiz.

İş neredeyse Filistinlilerin HAMAS’ı yok etmesine bırakılmış durumda.

Yani Trump Zelenski'yi sevmesede bu barış da tutmazsa, başarı hanesindeki misyonlar umutsuz durumda.