Uzmanlar anlattı: Eğitimde 2026 trendleri

İNSANİ VE FELSEFİ...

Prof. Dr. Yusuf Adıgüzel (Anadolu Üniversitesi Rektörü): Artık eğitimde teknolojiyi insan zekâsının derinliğiyle yönettiğimiz bir bilinçli dijital dönüşüm dönemindeyiz. Yapay zekâ, pasif bir araç olmaktan çıkarak öğrencinin potansiyeline göre öğrenme yolları öneren bir destek mekanizmasına dönüşürken, bu yaklaşım ‘insan merkezli yapay zekâ’ olarak tanımlanıyor. Ancak dönüşümün belirleyici unsuru teknik değil, insani ve felsefi. Ord. Prof. Dr. Cahit Arf’ın 1959’da vurguladığı gibi makine hesaplayabilir ama anlamlandıramaz. 2026 eğitim trendleri de tam olarak bu ayrımı esas alıyor: Müfredatlar kod yazmayı değil veriyi etik süzgeçten geçirmeyi, insanın estetik ve ahlaki muhakemesini korumayı hedefliyor.

DİJİTAL ETİK MERKEZDE OLMALI

Prof. Dr. Artun Avcı (Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Öğretim Üyesi): Küresel eğitim politikalarının, özellikle iletişim alanında eleştirel medya okuryazarlığını, etik ve kamusal sorumluluğu, ifade özgürlüğünü ve insan haklarına dayalı iletişim anlayışını 2026’da daha fazla merkeze alması gerekiyor. Eğitimin de bilgi aktarmakla birlikte değerlerinin farkında olan, bu değerleri savunabilen ve dijital kamusal alanın etik sınırlarını korumak için sorumluluk alabilen yurttaşlar yetiştirmeyi hedefleyen bir anlayışla yeniden ele alması zorunlu.

HEM BİREYSEL HEM KOLEKTİF

Prof. Rupert Wegerif (Cambridge Üniversitesi Eğitim Fakültesi): Teknoloji ve yapay zekâ eğitimde büyük ölçüde olumlu bir etki yarattı. Artık daha radikal denemeler de ortaya çıkıyor. Bazı ülkeler, her çocuğa kişisel bir yapay zekâ öğretmeni erişimi sağlama fikrini araştırıyor. Örneğin El Salvador’da öğretmen kapasitesinin sınırlı olduğu alanlarda yapay zekâ destekli birebir öğrenmenin nasıl tamamlayıcı olabileceğini inceleyen ulusal girişimler başlatıldı. Sabahları yapay zekâ destekli, yapılandırılmış ve bireyselleştirilmiş öğrenme; öğleden sonraları ise grup çalışmaları, yaratıcı projeler, problem çözme ve meydan okuma temelli öğrenmeye ayrılan zamanlar. Bu tür girişimlerin 2026’da giderek artacağını düşünüyorum.

DOĞRU CEVAPTAN DOĞRU SORUYA GEÇİŞ

Andreas Schleicher (OECD Eğitim ve Beceriler Direktörü): Geçmişte eğitim, öğrencilere doğru cevapları öğretmeye odaklanıyordu. Gelecekte ise onları daha iyi sorular sormaya, sorgulanmadan kabul edilen varsayımları tartışmaya, problem çözen bireyler olmaktan çıkıp problemi keşfeden bireyler haline gelmeye yönlendirmesi gerekecek.

OKULLARIN SINIRLARI ESNİYOR

Prof. Dr. Osman Ferda Beytekin (Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dekanı): 2026 yılında yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş öğrenme ortamları öğrencilerin hızına, ilgi alanlarına ve ihtiyaçlarına göre uyarlanmış içerikler sunarken; hibrit ve çevrimiçi öğrenme modelleri geleneksel okul yapılarının sınırlarını daha da esnetiyor. Demografik değişimler, eğitimde eşitsizlik ve erişim sorunları ile çevresel ve küresel krizler unsurlarıyla birlikte ele alındığında eğitimin toplumun tamamında şekillenen dinamik bir sistem olduğunu daha net görebiliriz.