Uzmanlar anlattı… Çocuklara cezada ‘yaş sınırı’ arayışı

‘CEZA ehliyeti’ yaşını tartışan TBMM Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu’na hukukçular ve uzman araştırmacılar konuyla ilgili dünya örneklerini anlattı. Çocuk koruma politikaları üzerinde araştırmaları olan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ozan Selçuk, komisyon üyelerini bilgilendirdi. Selçuk’un verdiği bilgiler ve değerlendirmeleri şöyle:

EN DÜŞÜK 7 YAŞLA ABD’DE

“ABD’de çoğu eyalette 7 yaşında ceza ehliyeti olabiliyor. 27 eyalette minimum bir yaş sınırı yok, bu da 6 ya da 7 yaşındaki bir çocuğun bile suç işlediğinde ceza alabileceği anlamına geliyor. Massachusetts eyaletinde 12 yaş minimum sınır. Kaliforniya’da 12 yaş altı çocukların mahkemelere ve cezaevlerine gönderilmesi yasaklandı. New York’ta 12 yaş sınırı  ülkemizdeki sisteme benzer bir durum. İngiltere’de ceza ehliyet yaşı 10. İngiltere’de çocukların yeniden suç işlemesinin İngiltere hükümetine maliyeti yıllık 18 milyar sterlin olmuş. İngiltere’de 16 yaş sonrası da suça karışma oranı 5 kat daha fazla artıyor 16 yaş öncesi çocuklara oranla. İskoçya’da ceza ehliyeti yaşı 8’di ve 2015 yılında 12’ye yükseltildi. Ancak bu yükseltmeden sonra suç oranlarında değişiklik olmamış. Avustralya’da şu an yaş sınırı 10 ama 12 veya 14’e yükseltme eğilimi var. Almanya’da 14.

İNGİLTERE 10 YAŞA ÇIKARDI

İngiltere ve ABD’de de eğitimsiz çocukların suç riski akranlarına oranla 4 kat daha fazla. Özellikle parçalanmış aile ve yoksulluk en önemli sorun olarak karşımıza çıkıyor ABD’de, İngiltere’de. Farklı olarak ABD’de koruyucu ailedeki çocuklar da suça sürükleniyormuş. Eski İngiliz geleneğinde 7 yaş önemli bir sınırdı, hatta bizlerin de yoksulluk çalışmalarında kullandığı Yoksulluk Yasası vardı; çocuklar dilendirildiğinde şehir dışına çıkarılma durumları oluyordu. Burada da hep 7 yaş kullanılıyordu. Dolayısıyla tarihsel olarak bir 7 yaş vardı, ama daha sonra İngiltere bunu 10 yaşına revize etmişti.”

GÖZALTI TRAVMA YARATIYOR

“Türkiye’de ceza ehliyeti yaşı Birleşmiş Milletler’in tavsiyesine benzer uygulanıyor. Gözaltındaki çocuklarda ruhsal bozukluk ve travma yaşama oranı yüzde 95. Bir çocuğu gözaltına aldığınızda ya da hapse gönderdiğinizde ruhsal bozukluk yaşama oranı yüksek. Ayrıca bağımlılığa sürüklenmesi ve diğer davranış suçunu tekrar etmesi 4 kat, 5 kat artıyor. Nörobilim araştırmalarda dürtü kontrolümüzün 25 yaşında ancak tam gelişme noktasına geldiğini ortaya koyan çok ciddi çalışmalar var. Dürtü kontrolü gelişmediğinde bir bireyin yapacağı fiilin sonuçlarını öngörmesi ve karar alması zorlaşmakta.”