Uluslararası raporda uyarı! Değerli mineral sınırsız değil

Teknoloji ürünlerinde kullanılan değerli toprak mineralleri dünyanın gündeminden düşmüyor. Çin'in ardından dünyanın ikinci büyük rezervine sahip olan Eskişiher'deki değerli mineraller adından söz ettirirken Birleşmiş Milletler (BM), kritik hammaddelere yönelik talebin sürdürülemez bir noktaya doğru ilerlediği uyarısında bulundu. Uluslararası Kaynak Paneli (IRP) adlı kuruluşun yeni raporu, enerji dönüşümünde kullanılan değerli toprak minerallerinin sınırsız olmadığını vurgularken, madencilik finansmanı ve yönetiminde köklü bir reform çağrısı yaptı.

Lityum talebinin ise 2050’ye kadar 2022’deki dünya üretiminin dokuz katına ulaşması bekleniyor. 50 YILDA BEŞ KAT ARTTI

Rapora göre, küresel hammadde çıkarımı 1970’ten bu yana beş kat arttı. 1970’te toplam çıkarımın yüzde 31’i madenlerden sağlanırken, bugün bu oran yüzde 50’ye ulaşmış durumda. Bu hızlı artışın başlıca nedeni, güneş panelleri, rüzgar türbinleri ve elektrikli araç pilleri gibi temiz enerji teknolojilerinin büyüyen talebi. Sadece 2023 yılında, nikel, kobalt, grafit ve nadir toprak elementlerine olan talep yüzde 8 ila yüzde 15 arasında arttı. Lityum talebinin ise 2050’ye kadar 2022’deki dünya üretiminin dokuz katına ulaşması bekleniyor. Uzmanlar, bu hızla artan talebin, dünyadaki mineral rezervlerinin sınırlarını zorlayacağını ve sorumsuz madenciliğin çevresel yıkımları derinleştireceğini belirtiyor.

SÜRDÜRELEBİLİR OLMALI

Rapora katkı sunan IRP Eş Başkanı Janez Potocnik, “Enerji dönüşümü için gerekli mineral ve metallere olan talep, insan haklarına ve çevreye saygılı, sürdürülebilir kalkınmaya katkıda bulunan bir madencilik endüstrisi gerektiriyor. Sürdürülebilir finansman sayesinde sorumlu madencilik istisna değil, standart haline gelmeli” dedi. Rapor, özellikle Afrika, Çin ve Güney Amerika gibi mineral açısından zengin bölgelerde üretim ve ticaretin yoğunlaştığını, ancak bu ülkelerde çevresel ve sosyal koruma standartlarının genellikle yetersiz olduğunu vurguluyor.

YATIRIM ARTACAK

Rapor, mineral arzını artırmak kadar, talebi azaltacak stratejilere de odaklanıyor. Buna göre, geri dönüşüm altyapısının geliştirilmesi, eko-tasarım teşvikleri ve yeşil tahviller gibi finansal araçlar, yeni madenlere olan bağımlılığı azaltabilir. Ayrıca, eski maden atıkları tesislerinin küresel bir veri tabanına kaydedilmesi ve kullanılabilir yan metallerin tespit edilmesi öneriliyor. Ancak, tüm bu önlemlere rağmen, rapor yatırım ölçeğinin hâlâ devasa olduğunu vurguluyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, 2050 yılına kadar net sıfır emisyona ulaşmak için enerji dönüşüm minerallerine yönelik yatırım ihtiyacı 2030’a kadar 450 milyar dolar, 2040’a kadar ise 800 milyar dolar olacak.

SONSUZ DEĞİL

Raporun temel mesajı temiz enerjiye geçiş olurken bunun, “yeni bir madencilik patlaması” ile değil, sorumlu üretim ve sınırlı kaynakların akıllıca yönetimiyle gerçekleşmesi gerektiği vurgulanıyor. Rapora göre dünyadaki değerli toprak mineralleri özellikle lityum, nikel ve nadir elementler sınırsız değil. Aşırı çıkarım, yalnızca çevreye değil, aynı zamanda enerji geçişinin kendisine de zarar verebilir. Enerji dönüşümünü hızlandırmak için atılan her adımın, yeni bir çevre krizine dönüşmemesi gerektiğini vurgulayan rapor, ülkeleri “kaynak temelli kalkınmadan, sürdürülebilir kaynak yönetimine” geçmeye çağırıyor.

Sadece 2023 yılında, nikel, kobalt, grafit ve nadir toprak elementlerine olan talep yüzde 8 ila yüzde 15 arasında arttı. ANKET DE YAPILDI

Rapor kapsamında madencilik şirketleriyle yapılan ankette, çevre standartlarını korumanın “pahalı” olduğu algısına rağmen, katılımcıların çoğu bunun az etki ettiğini belirtiyor. Rapor, finans kurumlarını yüksek ESG standartlarını karşılayan madencilik projelerine öncelik vermeye çağırıyor. Ayrıca, madenciliğin korunan alanlardan hariç tutulması ve iklim dostu finansman kriterlerine bağlanması gerektiğini öneriyor.

 [email protected] 

Kaynak: Web Özel