Avrupa nın kalbine 3 bin futbol sahası büyüklüğünde tesis inşa ettiler: Başlarına bela oldu Sözcü Gazetesi

1977 yılından bu yana bakır madenciliğinden geriye kalan posaları toplamak amacıyla işletilen "Żelazny Most" kompleksi, aradan geçen yarım asırda çevresindeki verimli kırsal arazileri, ormanları ve küçük yerleşim alanlarını yutarak adeta endüstriyel bir atık okyanusuna dönüştü. 

Doğal bir gölü andıran bu devasa alan, yer altından çıkarılan cevherlerin kimyasal işlemlerle ayrıştırılması sonucu açığa çıkan mineral çamurların tek bir havzada toplanmasıyla kıtanın en büyük atık deposu haline geldi.

Tesisin yarattığı tehlikeyi kontrol altında tutabilmek amacıyla inşa edilen toprak setlerin toplam çevre uzunluğu son genişletme çalışmalarıyla birlikte 20 kilometreyi aşarken, bazı noktalardaki set yüksekliği 20 katlı bir gökdelene eşdeğer olan 78 metreye kadar ulaştı. 

İçerisinde tam 270 bin olimpik yüzme havuzunu doldurmaya yetecek büyüklükte, yaklaşık 675 milyon metreküplük mineral balçık barındıran baraja her gün boru hatlarıyla ortalama 71 bin ton yeni atık pompalanıyor. 

Ağır katı maddelerin kıyılarda birikip açık renkli yapay plajlar oluşturduğu, suyun ise zehirli tortularla merkezde toplandığı bu sistem, basamaklı dev setleriyle bölge coğrafyasını bütünüyle başkalaştırmış durumda.

Polonya'nın bakır üretim zincirinin durmaksızın işlemesi için hayati görülen bu devasa tesis, aynı zamanda Avrupa'nın göbeğinde her an patlamaya hazır en kritik çevresel saatli bombalardan biri olarak değerlendiriliyor. 

Şirketin üretim hacmi arttıkça baraj duvarları kademeli olarak yükseltilip deniz seviyesinden yaklaşık 195 metre yüksekliğe kadar genişletilmeye devam ederken, biriken milyonlarca tonluk çamur kütlesinin sızma, çökme veya aşırı yağış riskine karşı aralıksız biçimde takip edilmesi gerekiyor. 

Yarım asırdır durmaksızın genişleyen Żelazny Most, ağır sanayinin doğal çevre üzerinde bıraktığı ve geri döndürülmesi imkânsız olan kalıcı tahribatın en somut kanıtı olarak varlığını sürdürüyor.