Türkiye için fırsat kapısı aralandı! Meğer burası geçmişte okyanusmuş

EKONOMİ HABERLERİ EKONOMİ

Türkiye için fırsat kapısı aralandı! Meğer burası geçmişte okyanusmuş Okyanusların binlerce metre derinliğindeki madenleri çıkarma planları, ekolojik felaket uyarılarını beraberinde getirdi. Sektör temsilcileri, arz güvenliği için Türkiye'nin Anadolu'daki mangan yataklarının değerlendirilmesini öneriyor. Türkiye için fırsat kapısı aralandı! Meğer burası geçmişte okyanusmuş

GİRİŞ 07.06.2026 13:32 GÜNCELLEME 07.06.2026 13:42

İlk Yorum Yapan Sen Ol

Facebook'ta Paylaş X'te Paylaş

HABERİN ÖZETİ

ÖZETİ DİNLE

Küresel talebin artmasıyla derin deniz madenciliği, nikel, kobalt, bakır ve manganez gibi kritik minerallerin çıkarılmasına odaklanıyor; ancak çevresel etkilerle ilgili endişeler sürüyor. Birçok ülke, derin deniz madenciliği için düzenleme çalışmalarını hızlandırırken, çevre örgütleri bu faaliyetlerin durdurulması için moratoryum çağrısında bulunuyor. Türkiye, derin deniz madenciliği yerine mevcut kara kaynaklarını daha etkin değerlendirmesi gerektiğini ve alternatif potansiyelinin bulunduğunu vurguluyor. Tarayıcınız ses dosyasını desteklemiyor.

Kritik minerallere yönelik küresel talebin artması, derin deniz madenciliğine yönelik ilgiyi artırırken, enerji dönüşümünün ihtiyaçları ile okyanus ekosistemlerinin korunması arasındaki dengeye ilişkin tartışmalar yeniden gündeme taşındı.

Derin deniz madenciliği deniz seviyesinin yaklaşık 400 metre ile 6,5 kilometre altındaki okyanus tabanında bulunan mineral yataklarının çıkarılmasını kapsıyor.

Faaliyetler ağırlıklı olarak nikel, kobalt, bakır ve manganez içeren polimetalik nodüller, kobalt bakımından zengin kabuklar ve bakır, çinko, gümüş ile altın barındıran polimetalik sülfit yataklarına odaklanıyor.

KÜRESEL YARIŞ VE ÇEVRECİLERİN İTİRAZI

Ticari ölçekte derin deniz madenciliği henüz başlamamış olsa da birçok ülke son yıllarda bu alandaki düzenleme çalışmalarını yoğunlaştırıyor.

Bu kapsamda ABD kritik mineral arz güvenliğini güçlendirmek amacıyla izin süreçlerini hızlandırırken, derin deniz tabanındaki kritik mineral bakımından zengin polimetalik nodüllerin çıkarılmasını hedefleyen The Metals Company (TMC) de ticari üretime yönelik düzenleyici süreçlerde ilerleme sağladı.

Buna karşın, uluslararası sulardaki madencilik faaliyetlerini düzenleyecek kurallar üzerinde yürütülen müzakereler henüz sonuçlanmazken, çok sayıda ülke ve çevre örgütü çevresel etkiler konusundaki belirsizlikler nedeniyle faaliyetlere ara verilmesini öngören moratoryum çağrılarını sürdürüyor.

Bilim insanları ise derin deniz madenciliğinin habitat kaybı, biyolojik çeşitliliğin azalması ve deniz ekosistemlerinde uzun süreli etkiler yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca faaliyetlerin okyanusların iklim değişikliğini yavaşlatmada önemli rol oynayan karbon depolama kapasitesi üzerindeki olası etkileri de henüz tam olarak bilinmiyor.

"CİDDİ TEKNOLOJİK YATIRIMLAR VE YÜKSEK MALİYETLER GEREKTİRİYOR"

Türkiye Kritik Mineral İnisiyatifi Kurucusu Sait Uysal, derin denizlerdeki kaynakların kritik mineraller açısından önemli potansiyel sunduğunu, özellikle Pasifik Okyanusu'ndaki Clarion-Clipperton Bölgesi'nde yer alan polimetalik nodüllerin yüksek miktarda nikel, kobalt, bakır ve manganez içerdiğini söyledi.

Uysal, Uluslararası Deniz Yatağı Otoritesi (ISA) ve çeşitli şirketler tarafından yapılan çalışmalarda söz konusu bölgedeki kaynakların büyüklüğüne işaret edildiğini ancak derin deniz madenciliğinin teknik ve ekonomik açıdan halen önemli soru işaretleri barındırdığını ifade ederek, "Derin deniz madenciliğinde kaynak büyüklüğü açısından bakıldığında oldukça yüksek bir potansiyelden söz ediliyor. Ancak okyanusun binlerce metre derinliğinden mineral çıkarılması ve bunların yüzeye taşınması ciddi teknolojik yatırımlar ve yüksek maliyetler gerektiriyor." değerlendirmesinde bulundu.

"GERİ DÖNDÜRÜLEMEZ ÇEVRESEL ETKİLER YARATABİLİR"

Derin deniz madenciliğine ilişkin en büyük tartışmanın çevresel etkiler etrafında şekillendiğine işaret eden Uysal, derin deniz ekosistemlerinin halen yeterince tanınmadığını aktardı.

Uysal, madencilik faaliyetlerinin deniz tabanındaki habitatların tahrip edilmesi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve tortu bulutlarının geniş alanlara yayılması gibi riskler taşıdığına ilişkin çalışmalar bulunduğunu ifade ederek, şunları kaydetti:

"Derin deniz madenciliğinin, okyanusların en kırılgan ekosistemleri üzerinde ciddi ve geri döndürülemez çevresel etkiler yaratabileceğine yönelik endişeler sürüyor. Bazı görüşler geri döndürülemez çevresel zararlar oluşabileceğini savunurken, bazıları da karadaki madencilik faaliyetleriyle kıyaslandığında etkilerin daha sınırlı kalacağını öne sürüyor. Bu konuda henüz net bir sonuca ulaşılmış değil."

Uluslararası düzenlemelerin henüz tamamlanmamış olmasının da belirsizlikleri artırdığına dikkati çeken Uysal, açık denizlerde yürütülecek faaliyetlerin denetlenmesinin de ayrı bir zorluk oluşturduğunu dile getirdi.

Uysal, mevcut koşullarda derin deniz madenciliğinin kritik mineral arz güvenliği açısından zorunlu bir seçenek olarak görülmediğini belirterek, "Mevcut koşullarda derin deniz madenciliği ekonomik açıdan fizibil görünmüyor. Ancak kendi maden kaynakları sınırlı olan ve kritik minerallerde dışa bağımlılığını azaltmayı hedefleyen Japonya için uygulanabilir bir alternatif olarak öne çıkabilir." diye konuştu.

Metal fiyatlarında kalıcı ve sert yükselişler yaşanmadığı sürece derin deniz madenciliğinde ticari ölçekte yaygın bir üretimin ekonomik açıdan zor göründüğüne değinen Uysal, ilerleyen 5 ila 10 yıllık dönemde sektörün büyük ölçekli ticari üretime geçmesinin kolay olmadığını kaydetti.

"TÜRKİYE ALTERNATİF OLUŞTURABİLECEK ÖNEMLİ BİR POTANSİYELE SAHİP"

Uysal, karadaki mevcut maden kaynaklarının öngörülebilir gelecekte kritik mineral talebini karşılamaya yetecek düzeyde olduğunu ve önceliğin mevcut kara kaynaklarının daha etkin değerlendirilmesine verilmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye'nin jeolojik yapısı nedeniyle bu noktada önemli bir avantaja sahip olduğunu aktaran Uysal, şöyle devam etti:

"Türkiye'nin derin deniz madenciliğine alternatif oluşturabilecek önemli bir potansiyele sahip olduğunu düşünüyorum. Türkiye, geçmişte Tetis Okyanusu'nun tabanında yer alan jeolojik yapılar üzerinde bulunduğu için Anadolu'daki bazı mangan yatakları, derin deniz tabanındaki mineral oluşumlarıyla benzer özellikler taşıyor ve nikel ile kobalt gibi kritik mineralleri de barındırıyor. Bilinmeyen çevresel riskler ve yüksek maliyetlerle okyanusun binlerce metre derinliğinden maden çıkarmaya çalışmak yerine, Türkiye'nin sahip olduğu bu potansiyelin daha iyi değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyorum."

KAYNAK: AA

Ahmet Tevfik Yavuz Haber7.com - Muhabir

Editör Hakkında 22 Nisan 1986’da Karabük’te doğdu. İlköğretim ve lise eğitimini İstanbul’da tamamladı. Anadolu Üniversitesi iktisat Fakültesi’nde Kamu Yönetimi okudu. Gazetecilik mesleğine 2021 yılında başladı. Çalışma hayatına Haber7.com bünyesindeki Gezelim.com seyahat sitesinde devam etmektedir.

YORUMLAR İLK YORUM YAPAN SEN OL

GÖNDER