Türkiye de de üretiliyor, acil önlem çağrısı yapıldı Sözcü Gazetesi

Son yıllarda evde mantar yetiştiriciliği akımıyla popülaritesi artan Asya kökenli altın istiridye mantarının (Pleurotus citrinopileatus), Kuzey Amerika ve Avrupa ormanlarında yerli mantar çeşitliliğine ciddi zarar verdiği tespit edildi. Current Biology dergisinde yayımlanan yeni bir bilimsel araştırma, bu istilacı türün girdiği bölgelerde yerli mantar çeşitliliğini yüzde 50 oranında azalttığını ortaya koydu.

DNA ANALİZLERİ ÇEŞİTLİLİĞİN YARIYA DÜŞTÜĞÜNÜ GÖSTERDİ 

ABD Orman Servisi araştırmacıları Michelle Jusino ve Mark Banik liderliğindeki ekip, Wisconsin eyaletinin Madison bölgesindeki ormanlarda devrilmiş ve kurumuş ağaç gövdelerini inceledi. Altın istiridye mantarı tarafından istila edilen ve edilmeyen ağaçlardan alınan örnekler üzerinde yapılan DNA analizleri, istilaya uğrayan odunlardaki mantar çeşitliliğinin yarı yarıya azaldığını gösterdi.

Araştırma verilerine göre, ekosistemde önemli rolleri bulunan yosunlu labirent mantarı ve karaağaç istiridye mantarı gibi yerli türlerin, altın istiridye mantarının bulunduğu ağaçlarda tamamen yok olduğu belirlendi.

ZİNCİRLEME ETKİLERİ OLABİLİR 

Uzmanlar, yerli mantar türlerinin azalmasının orman ekosistemleri üzerinde zincirleme etkileri olabileceğine dikkat çekiyor. Mantarlar doğada şu temel işlevleri yürütüyor: Ölü odunları parçalayarak organik maddeleri geri dönüştürmek, topraktaki karbon ve azotu dolaşıma sokmak, karbon depolayarak iklim dengesine katkı sağlamak, bitki ve hayvanlarla ortak yaşamsal (simbiyotik) bağlar kurmak.

Çalışmada, altın istiridye mantarı nedeniyle popülasyonu baskılanan Nemania serpens adlı yerli türün zengin kimyasal bileşikler ürettiği ve bu yönüyle tıp dünyasında ilaç geliştirme potansiyeli taşıdığı kaydedildi. Yetkililer, yerli türlerin kaybının henüz keşfedilmemiş tıbbi çözümlerin de kaybı anlamına gelebileceğini belirtti.

TÜRKİYE DE ÜRETİCİ ÜLKELER ARASINDA 

2000'li yılların başında Kuzey Amerika'ya ticari üretim kitleriyle giren ve 2010 yılından itibaren doğaya kaçarak yayılan altın istiridye mantarı, artık küresel bir sorun haline gelmiş durumda. İsviçre'de resmi olarak "istilacı türler" listesine alınan mantar; İtalya, Macaristan, Sırbistan ve Almanya ormanlarında da yayılım gösteriyor.

Söz konusu mantar türü günümüzde Türkiye, Hindistan, Ekvador ve Kenya gibi ülkelerde de ticari olarak yetiştiriliyor ancak uzmanlar, birçok bölgede mantarın doğaya kaçmasını önleyecek yeterli yasal ve fiziksel tedbirlerin bulunmadığını vurguladı.

BİLİM İNSANLARINDAN ACİL ÖNLEM ÇAĞRISI 

Araştırmacılar ve çevre örgütleri, ekolojik hasarın önüne geçilebilmesi için şu önlemlerin alınmasını talep ediyor. Hobi amaçlı ev yetiştiriciliğinde ithal türler yerine yerli mantar türlerine öncelik verilmesi, üretim kiti satan firmaların, ürünlerin üzerine "istilacı tür" uyarısı koyması ve kapalı alanda yetiştirilmesi gerektiğini belirtmesi, üretim sonrası kalan atık kit malzemelerinin kesinlikle açık havada kompost yapılmaması ve doğaya bırakılmaması.

Geleceğe yönelik biyolojik çözüm arayışları arasında ise evsel kullanım için spor üretmeyen (kısır) mantar suşlarının geliştirilmesi veya vahşi popülasyonları kontrol altında tutmak için hedef odaklı mikovirüslerin (mantar virüslerinin) kullanılması yer alıyor.