Trump’ın İran ikilemi... Tahran’a saldırı mı müzakere masası mı

ABD ve İran arasındaki gerilim, diplomatik süreçten sonuç çıkmadıkça her geçen gün artıyor. Ortadoğu’daki Amerikan askeri varlığını arttıran ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’a “10–15 gün içinde karar verin” mesajı vermesi bölgede alarm seviyesini yükseltti. Ancak bu açıklamaya rağmen ABD’nin bugün ya da yarın sınırlı bir saldırı başlatabileceği iddiaları da uluslararası basında yer aldı. Beyaz Saray’dan gelen sinyaller ise nihai kararın henüz netleşmediğini ve yönetim içinde ciddi bir görüş ayrılığı yaşandığını gösteriyor.

BEYAZ SARAY İKİYE BÖLÜNDÜ

Bölgeye iki uçak gemisi ile çok sayıda askeri personel gönderen ABD’nin Tahran yönetimi üzerinde kurmaya çalıştığı “anlaşamazsak saldırırım” baskısı henüz sonuç vermiş değil. Eski CIA yetkilisi John Kiriakou da önceki gün katıldığı bir podcast yayınında, ABD’nin bugün ya da yarın İran’a saldırabileceğini iddia etti. Kiriakou, Beyaz Saray çevresinden edindiği bilgilere göre İran’a mühlet verilmesine rağmen bu süre bitmeden saldırı kararı alındığını söyledi. Öte yandan Beyaz Saray’da ise askeri müdahale ile diplomatik baskı arasında sert bir tartışma yaşanıyor. Yönetim içindeki temkinli kanat hem siyasi hem operasyonel risklere dikkat çekiyor. Danışmanların bir kısmı, yaklaşan ara seçimler öncesinde Trump’ın ekonomi gündemine odaklanması gerektiğini savunuyor. Cumhuriyetçi stratejistler de uzun sürecek bir İran savaşının siyasi açıdan ciddi maliyet doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Ayrıca İran’da olası bir “rejim değişikliği” operasyonunun başarı şansına ilişkin kuşkular dile getiriliyor.

ABD’nin İran’a yönelik askeri baskı stratejisi devam ederken, başkent Tahran’da siviller gerilimin gölgesinde gündelik hayatlarını sürdürüyor.

KONGRE’DEN KISITLAMA

Operasyonel riskler ise sadece Washington’daki hesaplarla sınırlı değil. Olası bir saldırı halinde Ortadoğu’daki ABD üslerinin “meşru hedef” olacağı uyarısında bulunan İran’ın Körfez’deki ABD üsleri ile İsrail’i vurabileceği belirtiliyor. Tahran’ın ayrıca küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı üzerinden küresel enerji akışını etkileme potansiyeli bulunuyor. İran’ın bölgedeki müttefik ve vekil güçleri üzerinden çatışmayı farklı cephelere yayma kapasitesi de Beyaz Saray’ın temkinli kanadını endişelendiriyor. Bu tablo, Kongre’yi de harekete geçirdi. Hem Senato’da hem Temsilciler Meclisi’nde bazı üyeler, Trump’ın İran’a yönelik olası askeri harekâtını Kongre onayına bağlayacak tasarılar üzerinde çalışıyor.

PERŞEMBE ÜÇÜNCÜ TUR GÖRÜŞME

Askeri hazırlık ve sert söylem sürerken diplomatik kanal kapanmış değil. Amerikan Axios’a konuşan bir ABD’li yetkili İran’dan 48 saat içinde detaylı bir teklif almaları halinde Washington yönetiminin görüşmeleri sürdürmeye hazır olduğunu söylerken; Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, görüşmelerin üçüncü turunun, 26 Şubat’ta İsviçre’nin Cenevre kentinde yapılacağını duyurdu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de CBS kanalına yaptığı açıklamada, ABD heyeti ile müzakerelerin perşembe günü Cenevre’de gerçekleşebileceğini ve ABD’ye sunulacak teklif üzerinde ‘hala çalıştıklarını’ duyurdu.

İRAN’DAN SUİKAST TEDBİRİ

ABD-İran geriliminde Tahran yönetiminin de olası saldırıya karşı önlemler aldığı ifade ediliyor. Amerikan New York Times’ın haberine göre İranlı yetkililer bu kapsamda hem askeri hem de yönetimsel hazırlıklar yürütüyor. İran, balistik füze rampalarını Irak sınırına, İsrail’i vurabilecek menzile ve Basra Körfezi kıyılarına, bölgedeki ABD üslerini hedef alabilecek konumlara yerleştirdi. Savaş halinde özel polis birlikleri, istihbarat unsurları ve Devrim Muhafızları’na bağlı Besic milisleri ise iç karışıklığı önleme amacıyla büyük şehirlerde konuşlandırılacak. İran’ın hazırlıklarının bir diğer ayağını ise üst düzey yöneticilere olası suikastlar sonrası komuta ve yönetimin korunması oluşturuyor. Buna göre İran’ın ruhani lideri Ali Hamaney, olası suikastlara karşı sistemin devamını garanti altına almak için üst düzey yöneticilere en az dört yedek isim belirleme talimatı verdi. Hamaney ayrıca kendisiyle iletişimin kesilmesi veya öldürülmesi halinde karar alacak dar bir yetki çevresi belirledi. ABD’nin İran’a olası müdahalesinde Hamaney ve üst düzey yöneticilerin doğrudan hedef alınabileceği iddia edilmişti.

ÜNİVERSİTELERDE YİNE PROTESTO VAR

İRAN’da yeni akademik yılın başlamasıyla birlikte çok sayıda üniversitede rejim karşıtı protestolar düzenlendi. Gösteriler başta Tahran’daki Şerif ve Amirkabir üniversiteleri olmak üzere Şehid Beheşti Üniversitesi ve Meşhed’deki kampuslarda gerçekleşti. Öğrenciler, bir ay önce güvenlik güçlerinin müdahalesinde hayatını kaybedenler için siyah giyerek yürüyüş yaptı ve ülkenin ruhani lideri Ali Hamaney’e karşı “Diktatöre ölüm” sloganları attı. Bazı kampuslarda hükümet yanlısı gruplarla gerginlik yaşanırken, öğrenci grupları polis müdahalesi ve gözaltılar olduğunu öne sürdü. Yarı resmi Tasnim ajansı ise gözaltı iddialarını reddetti. İran hükümeti, ocak ayındaki protestolarda 3 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini açıklamış, insan hakları örgütleri ise ölü sayısının en az 7 bin olduğunu bildirmişti.

İranlı üniversite öğrencileri bir ay önceki gösterilerde güvenlik güçlerinin müdahalesinde hayatını kaybedenler için siyah renkli giyindi, rejim karşıtı sloganlar attı.

BENZİN VE TÜFEKLE TRUMP’IN MALİKÂNESİNE GİRMEYE ÇALIŞTI

ABD Gizli Servisi, Başkan Donald Trump’ın Florida’daki Mar-a-Lago malikânesinin yerleşkesine elinde av tüfeği ve yakıt bidonuyla izinsiz girdiği belirtilen bir şüphelinin vurularak etkisiz hale getirildiğini bildirdi. Kimliği Austin Tucker Martin olarak açıklanan 21 yaşındaki kişinin yerleşkenin kuzey kapısı yakınlarında güvenli çevre hattını ihlal ettiği ve Palm Beach Şerif Ofisi personeli tarafından ateş açılması sonucu hayatını kaybetti açıklandı. Olay sırasında görevlilerden herhangi birinin yaralanmadığı, ABD Başkanı Trump’ın da o esnada Mar-a-Lago’da olmadığı, Beyaz Saray’da olduğu belirtildi.