Trump, Pekin zirvesinden istediğini alamadı! İran detayı dikkat çekti

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta Pekin’e gerçekleştirdiği ziyaret, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde büyük bir kırılma yaratmasa da iki ülkenin geçen yılki sert ticaret savaşı sonrası yeniden “kontrollü rekabet” dönemine döndüğünü ortaya koydu.

Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında iki gün süren görüşmelerde, tarafların ekonomik ve stratejik anlaşmazlıklarının büyük ölçüde devam ettiği görüldü. ABD yönetimi açısından Çin’in ticaret politikaları, sanayi teşvikleri ve Hint-Pasifik’te artan askeri etkisi gibi başlıklarda somut ilerleme sağlanamadı.

Çin tarafı ise zirveyi, ekonomik baskının azaldığı ve daha öngörülebilir bir sürece geçildiği şeklinde değerlendirdi. Şi Cinping’in görüşmeler sırasında iki ülke ilişkileri için “yapıcı stratejik istikrar” ifadesini kullandığı aktarıldı.

TİCARET SAVAŞINDA GERİ ADIM

Uzmanlara göre Trump yönetimi, 2025’in başında uygulamaya koyduğu yüksek tarifelerle Çin’i geri adım attırmayı hedeflese de Pekin’in misillemeleri Washington’un beklentilerini boşa çıkardı.

Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Çin uzmanı Scott Kennedy, “Bir yıl önce yüzde 145 gümrük tarifeleri konuşuluyordu. Şimdi ise yeniden istikrar dönemine dönüldü” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’ın Pekin ziyaretine Tesla CEO’su Elon Musk ve Nvidia CEO’su Jensen Huang gibi önemli iş insanları da katıldı. Ancak zirveden Amerikan şirketleri adına büyük ticari anlaşmalar çıkmadı. Heyetin en dikkat çeken etkinliklerinden biri görkemli devlet yemeği oldu.

İRAN KRİZİNDE DESTEK ÇIKMADI

Zirvede ABD’nin İran’la ilgili beklentileri de karşılık bulmadı. Çin’in, Washington’un İran savaşını sona erdirme çabalarına açık destek vermediği belirtildi. Demokrasileri Savunma Vakfı’ndan Çin uzmanı Craig Singleton, görüşmelerin “istikrar görüntüsü verdiğini ancak çıkmazı ortadan kaldırmadığını” söyledi.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise Trump’ın Şi Cinping ile kurduğu kişisel ilişki sayesinde Boeing uçak satışı ve tarım anlaşmaları gibi Amerikan ihracatını artıracak sonuçlar elde edildiği savunuldu. Çin’in Washington Büyükelçiliği ise görüşmeleri “samimi, derinlikli, yapıcı ve stratejik” olarak nitelendirdi.

BOEING ANLAŞMASI BEKLENTİNİN ALTINDA KALDI

Trump, Çin’in Boeing’den 200 uçak satın almak üzere anlaşma yaptığını açıkladı. Ancak bu rakamın, daha önce gündeme gelen 500 uçak beklentisinin oldukça altında kaldığı belirtildi.

2017’deki Trump-Çin zirvesinde yaklaşık 250 milyar dolarlık ticari anlaşma ve mutabakat açıklanmıştı. Bu haftaki zirvede ise benzer büyüklükte ekonomik sonuçlar ortaya çıkmadı. Ayrıca Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerinin Çin’e satışı konusunda da herhangi bir ilerleme sağlanamadı.

Eski ABD Ticaret Temsilciliği yetkililerinden Wendy Cutler, zirvenin ekonomik sonuçlarını “beklentilerin oldukça altında” sözleriyle değerlendirdi.

PEKİN “UZUN VADELİ REKABET” DÖNEMİNE ODAKLANDI

Çinli uzmanlara göre Pekin yönetimi, artık ABD ile ilişkilerde eski iş birliği dönemine dönüş beklentisi taşımıyor. Pekin Renmin Üniversitesi’nden uluslararası ilişkiler profesörü Cui Shoujun, “Washington ve Pekin artık ilişkileri yeniden altın çağa döndürmeye çalışmıyor. Taraflar uzun vadeli rekabet ve anlaşmazlığın kalıcı olduğunu kabul ediyor” ifadelerini kullandı.