Trump, Çin den eli boş döndü

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta Çin’in başkenti Pekin’e gerçekleştirdiği kritik ziyaret, iki dev güç arasındaki ilişkilerde yeni bir dönemin kapısını araladı.

Geçen yıl yaşanan ve küresel piyasaları sarsan sert ticaret savaşının ardından gerçekleştirilen iki günlük zirve, somut ekonomik kazanımlar açısından beklentilerin altında kalsa da Washington ve Pekin hattında rekabetin daha öngörülebilir bir zemine oturduğunu ortaya koydu.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in “yapıcı stratejik istikrar” olarak tanımladığı bu yeni dönem, tarafların eski "iş birliği odaklı" günlere dönmek yerine, aralarındaki uzun vadeli rekabeti ve anlaşmazlıkları kabul ederek süreci yönetme kararlılığına işaret ediyor.

TİCARET SAVAŞINDA KIRILGAN ATEŞKES

Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Çin uzmanı Scott Kennedy, Trump yönetiminin 2025 başındaki yüzde 145’e varan sert tarife tehditlerinden geri adım atmasının Çin’i stratejik olarak avantajlı bir konuma taşıdığını belirtti. Kennedy, bir yıl önce dünyayı köklü değişikliklere zorlamaya çalışan ABD’nin bugün yeniden istikrar arayışına girdiğine dikkat çekti.

Trump, Pekin'deki temaslarına Tesla Üst Yöneticisi Elon Musk ve Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang gibi Amerikan iş dünyasının en güçlü isimleriyle çıkarma yapsa da zirveden iş dünyasını tatmin edecek büyüklükte anlaşmalar çıkmadı.

Demokrasileri Savunma Vakfı’ndan Çin uzmanı Craig Singleton ise zirvenin dışarıya istikrar görüntüsü verdiğini ancak yapısal çıkmazları değiştirmediğini, tarafların sadece mevcut koşullarda yönetilebilir sınırlı sonuçlar üretebildiğini vurguladı.

EKONOMİK SONUÇLAR BEKLENTİLERİN ALTINDA KALDI

Zirveden çıkan ticari başarılar, Trump’ın 2017 yılında Pekin’e yaptığı ve 250 milyar doları bulan ilk dönem anlaşmalarının oldukça gerisinde kaldı. Trump, Boeing’in Çin’e 200 uçak satışı için anlaşma sağlandığını duyurdu ancak bu rakam, havacılık sektörünün beklediği 500 uçağın ve geçmişte taahhüt edilen 300 uçağın altında bir seviyede kaldı.

Görüşmelerde Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerinin Çin’e satışı konusunda hiçbir ilerleme kaydedilemezken, bu durum Washington'daki Çin şahinleri tarafından memnuniyetle karşılandı.

Beyaz Saray, hassas olmayan ürünlerde tarifeleri düşürmek amacıyla ortak bir mekanizma olarak yeni bir Ticaret Kurulu oluşturulduğunu açıklasa da bu kurulun işleyişine dair detay paylaşmadı.

Eski ABD Ticaret Temsilcisi Vekili Yardımcısı Wendy Cutler da ortaya çıkan tabloyu, ekonomik sonuçlar açısından beklentilerin oldukça altında diyerek özetledi.

NADİR TOPRAK ELEMENTLERİ TEHDİDİ KIRILGAN BİR DENGE GETİRDİ

Analistlere göre Trump, tarifelerin Çin’i tek taraflı taviz vermeye zorlayacağı konusunda aşırı iyimser davrandı ancak Pekin’in misilleme tarifeleri uygulaması ve kritik nadir toprak minerallerin tedarikini kısıtlama tehdidi tarafları kırılgan bir dengeye zorladı.

Beyaz Saray’ın, Çin bankalarına yaptırım gibi küresel ekonomiyi sarsacak daha sert teknolojik ve finansal kozları oynamakta isteksiz olduğu değerlendiriliyor.

TRUMP, İRAN KONUSUNDA PEKİN’DEN AÇIK YARDIM TAAHHÜDÜ ALAMADI

Zirvede, Çin'in küresel piyasaları ucuz ürünle doldurduğu iddia edilen sanayi kapasitesi fazlası konusu kamuoyu önünde hiç gündeme gelmedi. Ayrıca Trump'ın, küresel piyasaları etkileyen İran’daki savaşı sona erdirme konusunda Pekin’den açık bir yardım taahhüdü alamadığı aktarıldı. Kendi iç ekonomik sorunlarıyla mücadele eden ve uzun vadeli teknolojik gücünü korumak isteyen Çin’in ise mevcut ateşkes ortamından memnun olduğu belirtiliyor.

‘JİMMY LAİ’ TALEBİ DE KABUL GÖRMEDİ

Trump’ın, Hong Kong merkezli medya lideri ve Pekin muhalifi Jimmy Lai'nin serbest bırakılmasını değerlendirmesi için Şi Jinping'e yaptığı çağrı da karşılık bulmadı. Çin Dışişleri Bakanlığı, Lai'nin serbest bırakılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını açıkladı.

TRUMP, ZİYARETİ "HARİKA BİR BAŞARI" OLARAK NİTELENDİRMİŞTİ

Trump, 2 günlük Çin ziyaretinin ardından Washington'a dönerken, gezisini "harika bir başarı" şeklinde nitelendirmişti. Trump, "Bu (ziyaret) harika bir başarıydı. Çok iyi anlaşmalar ve ticaret anlaşmaları yaptık. (Çin'le) İyi ilişkilerimiz var. Muazzam bir başarıydı. Bence bu gerçekten tarihi bir andı." değerlendirmesini yapmıştı.