TEPAV yeni nesil çeteleri araştırdı: Video oyunları avlanma sahası

TÜRKİYE Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) yeni nesil çeteleri mercek altına aldı. Vakfın Ortadoğu ve Orta Asya Araştırmaları Enstitüsü Direktörü Hilmi Demir tarafından hazırlanan ve Sokakların Yeni Efendileri: Yeni Nesil Çeteler adını taşıyan politika notunda şu noktalara dikkat çekildi:

- Şiddet artık tek bir merkezin denetiminde değil; bir ‘piyasa malı’ gibi birden fazla aktör tarafından alınıp satılan, paylaşılan ve sürekli müzakere edilen bir meta haline geldi.

- Çeteler de basit sokak gruplarından ulusal güvenliği tehdit eden paramiliter yapılara doğru üç aşamalı, doğrusal olmayan bir evrim geçirdi.

PARALI ASKER GİBİLER

- Birinci nesil çeteler, geleneksel sokak çeteleri. Odak noktaları belirli bir mahallenin veya sokağın korunması. İkinci nesil çeteler, bölgesel korumacı tavırdan ticari bir işletme mantığına geçerler. Odak noktaları uyuşturucu ve kaçakçılık pazarı.

m Üçüncü nesil çeteler bugün asıl tehdidi oluşturan ve “evrimin en ileri aşaması” olarak tanımlanan grup. Bu çeteler, politik hedeflere sahip olacak kadar evrimleşmiş, güç kazanmak ve finansal kazanç sağlamak için paralı asker tipi faaliyetlerde bulunan yapılar. 3. nesil çeteler, suç ve savaş arasındaki ayrımın bulanıklaştığı “dördüncü nesil savaş”ın birincil aktörleri haline geldi.

‘ONLıFE’ GERÇEKLİĞİ

- Geleneksel güvenlik yaklaşımları, çevrimiçi ve çevrimdışı dünyaları birbirinden ayrı alanlar olarak görme eğiliminde. Ancak Luciano Floridi’nin ‘Onlife’ kavramı, bu ikiliğin artık geçerli olmadığını, hayatın iç içe geçtiğini gösteriyor. Yeni nesil çeteler, Onlife gerçekliği en iyi kullanan aktörler. Meksika kartelleri, çocukları ve gençleri saflarına katmak için Grand Theft Auto, Call of Duty ve Free Fire gibi video oyunlarını ‘avlanma sahası’na dönüştürdü. Kartel üyeleri, oyunda arkadaşlık kuruyor, sanal silahlar, lüks hediyeler vererek güven kazanıyor.

‘DALTONLAR’ BİZDEKİ ÖRNEĞİ

- Rapora göre, İstanbul merkezli Daltonlar örgütünün iddianamesine yansıyan detaylar, bu grubun ‘yeni nesil’ bir yapı olduğunu kanıtlıyor. Örgüt, eylemlerini meşrulaştırmak için devletin hukuki terimlerini (ceza kesmek, hesap sormak, infaz) kendi suç literatürüne uyarlayarak, kendine ait bir ‘sözde yasal otorite’ inşa etmeye çalışıyor.