Telefonlar hafızamızın yerini mi alıyor? Uzman isimden dikkat çeken açıklama

Telefon numaralarından günlük yapılacaklara kadar pek çok bilgiyi dijital cihazlara emanet ediyoruz. Peki, bilgiye ulaşmanın kolaylaşması hafızamızı nasıl etkiliyor? Psikolog ve Çocuk Gelişim Uzmanı Sare Şen, dijital alışkanlıkların hatırlama biçimimiz üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Sabah alarmımızı telefonumuz kuruyor, gün içindeki işlerimizi takvimimiz hatırlatıyor, unutmamamız gerekenleri notlarımıza kaydediyoruz. Bütün bunlar hayatımızı kolaylaştırıyor. Ancak bazen bir bilgiyi az önce okuduğumuz hâlde hatırlayamadığımızı, bir şeyi öğrenmek yerine yalnızca nereden bulacağımızı bildiğimizi fark ediyoruz. Peki, bu durum hafızamızın zayıfladığı anlamına mı geliyor?

Psikolojik açıdan bu soruya yalnızca teknoloji üzerinden değil, beynimizin bilgiyi nasıl öğrendiği ve hatırladığı üzerinden bakmak gerekiyor. Çünkü burada önemli olan sadece ne kadar bilgiye ulaştığımız değil, o bilgiyi zihnimizde nasıl işlediğimiz.

Psikolog/ Çocuk Gelişim Uzmanı Sare Şen

Dijital amnezi olarak adlandırılan kavram, hatırlamamız gereken bilgileri kendi hafızamızda tutmak yerine dijital cihazlara bırakma eğilimimizi anlatmak için kullanılıyor. Örneğin bir telefon numarasını ezberlemek yerine rehbere kaydetmek ya da bir bilgiyi hatırlamaya çalışmak yerine internette yeniden aramak bu davranışlara örnek verilebilir. Dijital araçlara güvenmek bazı bilgileri hatırlama biçimimizi etkileyebilir; ancak bu araçlar aynı zamanda zihinsel yükümüzü azaltarak işimizi kolaylaştırabilir.

İnsan zihni karşılaştığı her bilgiyi aynı şekilde kaydetmez. Bir bilgiyi hatırlayabilmemiz için çoğu zaman ona dikkat etmemiz, üzerinde düşünmemiz ve önceki bilgilerimizle ilişkilendirmemiz gerekir.

Her ayrıntıyı hatırlaması da gerekmez. Alışveriş listesini telefona kaydetmek, randevular için hatırlatıcı kurmak veya önemli belgeleri dijital ortamda saklamak oldukça işlevseldir. Psikolojide bilgileri hatırlamak için dış kaynaklardan yararlanmak, bilişsel yükü azaltmaya yardımcı olabilen bir yöntemdir.

Asıl mesele, hangi bilgileri dış kaynaklara bıraktığımız ve hangilerini gerçekten öğrenmek istediğimizdir.

Bir konuyu internette aradığımızda cevaba hızlıca ulaşabiliriz. Ancak bir cevabı ekranda görmekle onu anlamak, hatırlamak ve gerektiğinde kullanabilmek aynı şey değildir. Örneğin yeni öğrendiğimiz bir kavramı yalnızca okuyup geçersek bir süre sonra unutabiliriz. Buna karşılık kavramı kendi cümlelerimizle açıklamak, günlük hayattan bir örnek bulmak veya

biraz zaman geçtikten sonra hatırlamaya çalışmak bilgiyi daha kalıcı hâle getirmeye yardımcı olabilir.

Bu nedenle teknolojiyle kurduğumuz ilişkide kendimize şu soruyu sorabiliriz: Bu bilgiyi gerçekten öğreniyor muyum, yoksa gerektiğinde yeniden bulabileceğimi bilmek bana yetiyor mu?

Gün içinde gelen bildirimler, mesajlar ve sosyal medya içerikleri dikkatimizi sık sık başka bir yöne çekebilir. Bir işle uğraşırken sürekli bölünmek, yaptığımız işe yeniden odaklanmamızı zorlaştırabilir.

Dikkat, hafıza süreçlerinin önemli bir parçasıdır. Bir bilgiye yeterince odaklanamadığımızda onu sonradan hatırlamamız da güçleşebilir. Bu nedenle bazen yaşadığımız unutkanlık, hafızamızın kapasitesinden çok dikkatimizin ne kadar bölündüğüyle ilişkili olabilir.

1. Bir bilgiyi aramadan önce kısa bir süre hatırlamaya çalışın.

2. Okuduğunuz bilgiyi kendi cümlelerinizle anlatın.

3. Her boşluğu ekranla doldurmayın.

4. Bildirimleri azaltarak dikkatinizi koruyun.

5. Teknolojiyi hafızanızın yardımcısı olarak kullanın.

Telefonlarımızı ve dijital araçları hayatımızdan çıkarmamız gerekmiyor. Üstelik her şeyi ezberlemeye çalışmak da gerçekçi veya gerekli değil. Teknoloji, doğru kullanıldığında hayatımızı kolaylaştıran güçlü bir araç.

Ancak bir bilgiyi öğrenmek, anlamak ve gerektiğinde hatırlamak istiyorsak zihnimize de çalışma fırsatı vermeliyiz. Bir bilgiyi kaydetmekle onu öğrenmek, bir cevaba ulaşmakla onu anlamak arasındaki farkı gözetmek önemli.

Belki de kendimize sormamız gereken soru şu: Her şeyi hatırlamak zorunda değiliz ama gerçekten hatırlamak istediğimiz şeylere ne kadar dikkat ediyoruz?

Dijital dünyada mesele hafızamızı telefonlarımızla yarıştırmak değil; teknolojinin sunduğu kolaylıklardan yararlanırken kendi zihinsel becerilerimizi de kullanmaya devam etmek.

Psikolog/ Çocuk Gelişim Uzmanı

Sare Şen

İLİŞKİLİ HABER Avukatı acı haberi duyurdu: Killa Hakan yoğun bakıma kaldırıldı!

İLİŞKİLİ HABER İbrahim Tatlıses'in evini Cadılar Bayramı'nda çocuklar bastı! Esprili paylaşımı gündem oldu

İLİŞKİLİ HABER 32 yıllık ses Talha Bora Öge ve Orkestrası, "Şiir Gibi Şarkılar" ile Konya ve İstanbul'da!

PAYLAŞ

Gülşah Kerimoğlu Yasemin.com - Şef Editör

Editör Hakkında Üsküdar Üniversitesi Yeni Medya ve Gazetecilik bölümünden 2019 yılında onur öğrencisi olarak diplomasını aldı. Okul gazetesinde birçok habere ve röportaja imza attı. Kanal 7 Medya Grubu bünyesinde Haber 7 ve Yasemin.com’da staj yaptı. Anadolu Ajansı’nda gönüllü stajyerlik yaptı. Yasemin.com’da mesleğe ilk adımını attı. 2019 yılında Kanal 7 Medya grubu bünyesinde yer alan Yasemin.com kadın sitesinde İçerik Editörü olarak çalışmaya başladı. Burada pek çok özel habere imza attı, kategori bazında içerikler oluşturdu. 2023 yılında Yasemin.com'da Şef Editör olarak görev yapmaktadır.