Tedarik zincirleri alarm veriyor: Aynı ürüne yapılan çift taraflı yasaklar piyasayı boğdu Sözcü Gazetesi

Modern dünyada akıllı telefonlardan sofradaki ekmeğe, bilgisayar çiplerinden temiz içme suyuna kadar hemen hemen her şeyin üretiminde kilit rol oynayan bir madde var: Sülfürik asit. Ancak son dönemde patlak veren bölgesel çatışmalar ve stratejik ihracat kısıtlamaları, "dünyanın en çok kullanılan kimyasalı" olarak bilinen bu maddeyi küresel bir krizin merkezine taşıdı.

İKİ CEPHELİ ETKİ: HÜRMÜZ BOĞAZI VE ÇİN KISITLAMASI

Sülfürik asit arzındaki kırılmanın arkasında iki temel neden yatıyor. Birincisi, Orta Doğu’daki savaşın bir sonucu olarak dünyanın en kritik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın uzun süredir kapalı kalması. Küresel sülfürik asit trafiğinin büyük bir bölümü bu boğaz üzerinden sağlanıyor.

İkinci darbe ise Uzak Doğu’dan geldi. Çin, kendi iç pazarındaki gübre talebini garanti altına almak adına sülfürik asit ihracatına katı kısıtlamalar getirdi. Arzın bu denli daralması, piyasalarda fiyatların kontrolsüz bir şekilde fırlamasına neden oldu.

BM'DEN KRİTİK UYARI: 'AĞIR EKONOMİK BASKI ALTINDA'

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, konunun sadece bir endüstriyel hammadde krizi olmadığını, insani bir boyuta evrildiğini vurguluyor. Guterres'e göre, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık küresel tedarik zincirini bozarak özellikle gelişmekte olan ülkeleri derinden sarsıyor.

BM yetkilileri, enerji ve gübre fiyatlarındaki sert artışların Afrika ülkeleri üzerinde ağır bir ekonomik baskı oluşturduğuna dikkat çekiyor. Guterres, uluslararası su yollarında seyrüsefer serbestisinin yeniden sağlanması için acil çağrıda bulunurken, mevcut durumun milyonlarca insanı yoksulluk ve gıda krizine itme riski taşıdığını belirtiyor.

NİKEL VE BAKIR ÜRETİMİ DURMA NOKTASINDA

Independent'ta yer alan habere göre, Krizin sanayi ayağındaki yansımaları ise oldukça ağır. Sülfürik asit fiyatlarındaki artıştan en çok etkilenen iki ülke Endonezya ve Şili oldu:

Endonezya: Nikel üretimi için bu asit hayati önem taşıyor. Ülkede sülfürik asit fiyatları kısa sürede yüzde 80'den fazla arttı.

Şili: Dünyanın en büyük bakır üreticisi olan ülke, küresel piyasadaki bir numaralı sülfürik asit müşterisi konumunda. Şili'de fiyatlar iki katını aşmış durumda, bu da küresel metal piyasalarını tehdit ediyor.

ABD VE BATI PİYASALARI ETKİLENECEK Mİ?

Uzmanlar, Meksika ve Kanada gibi komşularının desteği sayesinde ABD’nin sülfürik asit tedarikinde doğrudan bir kesinti yaşamayacağını öngörüyor. Ancak krizin dolaylı etkilerinden kaçınmak mümkün görünmüyor. Eldeki stokların azalmasıyla birlikte kritik minerallerin ve gübrenin maliyeti artıyor. Bu durumun, önümüzdeki dönemde Amerikan tüketicilerini gıda ve metal fiyatlarındaki artışla vurması muhtemel görülüyor.

KÜRESEL DÜZEN İÇİN KRİTİK SINAV

BM Güvenlik Konseyi’nde de gündeme gelen bu kriz, uluslararası su yollarındaki güvenliğin küresel ekonomi için ne kadar hayati olduğunu bir kez daha kanıtladı. Uzmanlar ve diplomatik kaynaklar, gemi geçişlerinin herhangi bir ücret ya da ayrımcılık olmadan yeniden başlamasının, dünya ekonomisinin normale dönmesi için tek çıkış yolu olduğu konusunda birleşiyor.

Sülfürik asit krizi, modern sanayinin ne kadar hassas bir denge üzerine kurulu olduğunu ve yerel bir çatışmanın nasıl küresel bir yoksulluk riskine dönüşebileceğini gözler önüne seriyor.