Dört ürüne zam kapıda: Piyasalarda El Nino paniği başladı Sözcü Gazetesi

2026’nın ortalarından itibaren etkisini göstermesi beklenen El Nino hava olayı, küresel sıcaklık ve yağış düzenleri üzerindeki olası etkileri nedeniyle yeniden gündemde. Uzmanlar, iklimde yaşanabilecek değişimlerin özellikle tarım ve emtia piyasalarında yeni dalgalanmalara yol açabileceğini belirtiyor.

EMTİA PİYASASINDA GÖZLER EL NİNO’DA

Yılın ilk aylarında iklim modelleri büyük ölçüde nötr hava koşullarına işaret ederken, önümüzdeki süreçte El Nino kaynaklı etkilerin daha yakından takip edilmeye başlandığı belirtiliyor. Pasifik Okyanusu’nda ortaya çıkan El Nino hava olayı, ilk olarak okyanusa kıyısı bulunan bölgelerde sıcaklık artışına neden oluyor. Daha sonra ise bu etkinin dünya genelindeki hava sistemlerini etkileyebildiği ifade ediliyor.

El Nino’nun tam tersi olarak gösterilen La Nina ise daha serin hava koşullarıyla ilişkilendiriliyor. İki sistem arasındaki geçiş dönemlerinde ise nötr hava koşullarının hakim olduğu belirtiliyor.

Uzmanlara göre El Nino’nun temmuz ayından itibaren etkisini artırma ihtimali, özellikle tarım ürünlerinde yeni riskleri gündeme getirdi. Palm yağı, kakao, kahve, şeker, pamuk ve pirinç gibi ürünlerde aşırı sıcaklık ve düzensiz yağışların üretimi olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.

Özellikle Güneydoğu Asya’daki palm yağı üretimi, Batı Afrika’daki kakao üretimi ve Asya’daki pirinç tarlalarının El Nino’dan doğrudan etkilenebileceği ifade edilirken, uzmanlar olası arz sorunlarının küresel fiyatlarda yeni artışlara yol açabileceğini değerlendiriyor.

“ASYA VE AVUSTRALYA’DA KURAKLIK BAŞLAR”

Vadeli işlem ve emtia piyasaları uzmanı Zafer Ergezen, yaptığı değerlendirmede, El Nino’nun temmuz ayında ortaya çıkma ihtimalinin yüzde 80’in üzerine çıktığını belirtti. Bunun çok ciddi bir oran olduğunu ifade eden Ergezen, kış mevsimine bakıldığında bu olasılığın yüzde 90’ın üzerine çıktığını vurguladı.

Deniz yüzeyi sıcaklıklarının yükseldiğini kaydeden Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu: “Buna da baktığımız zaman modellemeler de bize El Nino etkisinin görüleceğini gösteriyor. Yani El Nino nedir diye çok kısaca anlatacak olursak, okyanustaki ısı değişikliklerinden kaynaklanıyor. Baktığımız zaman dünyada okyanusların ısınmasıyla birlikte ve özellikle Amerika’ya doğru esen rüzgarların azalması, Amerika’ya doğru olan Pasifik Okyanusu’nda su sıcaklıklarını artırıyor. Bu da bir miktar daha fazla kuraklık anlamına gelmekte. Daha sıcak bir dönem yaşanıyor diyebiliriz. Özellikle Amerika tarafında. Asya tarafının da ısındığını, yağışlarının azaldığını görebiliriz. Amerika tarafında ise tam tersine daha fazla sel ve yağmur olabiliyor. Yani böyle bir dönemde aslında şunu bekleyebiliriz; Asya ve Avustralya’da yağmurlar azalır, kuraklıklar başlar. Amerika kıyılarında ise tam tersi yağışlar artar diyebiliriz. Afrika ve Hindistan’da da mevsimlerin zamanlaması bozuluyor diyebiliriz.”

PALM YAĞI, KAKAO VE PAMUKTA RİSKLER ÖNE ÇIKIYOR

Ergezen, özellikle Asya tarafına odaklanılması gerektiğini belirtti. Endonezya’nın küresel palm yağı arzının yaklaşık yüzde 60’ını gerçekleştirdiğini, Malezya tarafında da palm yağı üretiminin çok güçlü olduğunu ifade eden Ergezen, bu ülkelerdeki hava değişikliklerinin önemli olduğunu dile getirdi.

Aynı zamanda El Nino etkisinin soya ve ayçiçeği gibi diğer bitkisel yağlara da sıçrama riskinin bulunduğunu vurgulayan Ergezen, şunları kaydetti: “Diğer taraftan bakacak olursak eski deneyimlere göre son 50 yıldır yaşanan her El Nino’da kakao üretiminin azaldığını gördük. Kakao üretimine yönelik etkileri bu sene değil ama 2027’de görebiliriz. O yüzden kakao tarafında yeniden fiyat artışlarının muhtemel olduğunu söylememiz mümkün. Çünkü bu El Nino’nun öncekilere nazaran bir miktar daha güçlü olması bekleniyor. Bu noktada üretim tarafından bakacak olursak pamuk tarafında Hindistan-Pakistan etkisinin önemli olduğunu söyleyebiliriz. Hindistan’da muson gecikmesi ve sıcaklıklar nedeniyle pamukta böceklenme önemli olabilir, bu da pamuk tarafında dalgalanmaya yol açabilir.”

PİRİNÇ FİYATLARINDA DA DALGALANMA GÖRÜLEBİLİR

Ergezen, El Nino hava olayından etkilenebilecek ürünlerden birinin de pirinç olduğunu söyledi. Özellikle dünyanın önde gelen pirinç üreticileri arasında yer alan Tayland ve Vietnam’da yağışların zayıflamasının pirinç fiyatlarında dalgalanmaya yol açabileceğini belirten Ergezen, “Şimdi hep olumsuzları konuştuk ama diğer taraftan bakacak olursak örneğin soya fasulyesinde artış olacağını söyleyebiliriz ki önceki dönemlere baktığımız zaman hep Amerika, Arjantin olsun, bu bölgelerde soya fasulyesi üretimi artmıştır. Keza yine bunu da görebiliriz.” diye konuştu.

Ergezen, bu senenin güçlü bir El Nino yılı olabileceğini dile getirdi. Bu nedenle kuraklık endişelerinin önemli olduğunu söyleyen Ergezen, tarım ürünlerinin fiyatlarında dalgalanma görülebileceğini, özellikle tarımsal emtia fiyatlarında risklerin yukarı yönlü olduğunun unutulmaması gerektiğini ifade etti.

“ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE EL NİNO ETKİSİ GÜÇLÜ OLACAK”

Ergezen, şu değerlendirmelerde bulundu: “Baktığımız zaman belki de bizim için en önemli göstergelerden bir tanesi bu haziran ve eylül ayındaki muson döneminde gerçekleşecek diyebiliriz. Hindistan bu anlamda önemli. Orayı takip ediyor olacağız. Orada yaşanacak yağışlar pamuk, şeker, pirinç ve palm yağı gibi ürünlere yönelik beklentileri bize gösterecek. Normal bir muson olursa risklerin azaldığı görülür ama eğer musonun etkisi zayıf olursa, zayıf bir muson dönemi görürsek Hindistan’da bu öncü sinyal olur. Demektir ki önümüzdeki dönemde El Nino etkisi güçlü olacak.”