TCDD’de kullanılmayan vagon skandalı! 26 yıldır çürüyor

Sayıştay incelemesinde 1 Aralık 1992 - 31 Aralık 2024 tarihleri arasında revizyonu yapılmadığı için faaliyette bulunmayan 2 bin 263 vagonun herhangi bir işlem yapılmadan sahada bekletildiği, bir kısmının uzun süre revizyon görmemesi sebebiyle kullanılamaz hale geldiği, vagonların çürümeye terkedildiği ve söz konusu vagonlara ilişkin şirketin herhangi bir eylem planının bulunmadığı tespit edildi.

Bazı vagonların 9 bin 500 günü geçkin süredir bekletildiği ortaya çıkarken Sayıştay, bu durumun yaklaşık 26 yıldır kullanılmayan vagonların olduğu anlamına geldiğini ifade etti. Sayıştay tarafından, atıl vaziyette bekletilen vagonlar için kapsamlı bir değerlendirme yapılması ve kullanılabilecek durumda olanların öncelikli olarak bakıma alınmasını önerdi.

AKP zarar etmedik kurum bırakmadı: Milyarlarca liralık kamu zararı!

Vagonlar için planlı bir bakım-onarım takvimi oluşturulması gerektiğinin altını çizen Sayıştay, söz konusu sürecin takibinin yapılmasını, revizyonu yapılamayan ya da ekonomik ömrünü tamamlamış olan vagonların ise kullanılabilir parçalarının, yedek malzeme olarak kullanılması veya farklı amaçlar için değerlendirilmesini önerdi. Yerleri tespit edilemeyen vagonların tespiti için de vagon takip sistemi kurulması gerektiğini ifade etti.

Cumhuriyet'ten Mustafa Çakır'ın haberine göre, yapılan incelemelerde, aylık sayılar değişmekle birlikte ortalama 250 kadar makinistin lokomotif üzerinde görev yapmadığı, toplam makinist sayısının 3 bin 544 olduğu düşünüldüğünde geri hizmetlerde çalıştırılan makinistlerin toplam makinist sayısının yüzde 7’sine denk geldiği de açığa çıkarıldı.

İdarenin zaman ve kaynak harcayarak yetiştirmiş olduğu makinistlerin bir kısmını geri hizmetlerde çalıştırıyor olmasının iş yükü dağılımında adaletin sağlanamamasına doğal olarak diğer makinistlerin lokomotif üzerinde geçirmiş oldukları sürelerin artmasına yol açtığı ifade edildi.

Makinistlerin lokomotif üzerinde geçirmiş oldukları sürenin artması ise kazalara davetiye çıkardı. Sayıştay’ın TCDD Taşımacılık AŞ Denetim Raporu’na göre, 2023 yılının ilk dokuz ayında kök nedeni personel kaynaklı olan 13 kaza olduğu, bu kazalardan 1 tanesinde makinist çalışma süresinin 11 saat ve üzerinde olduğu tespit edildi.

2024 yılının ilk dokuz ayında kök nedeni personel kaynaklı olan 28 kaza meydana geldiği, bu kazalardan 1 tanesinde makinist çalışma süresinin 11 saat ve üzerinde olduğu belirlendi.

Söz konusu raporda, yolcu taşıma platformu alım işi kapsamında yapılan ihalede kamu kaynağı kullanılmasına rağmen Kamu İhale Yasası hükümlerinin uygulanmadığı, alımın gelir getirici faaliyetler gerekçe gösterilerek yönetim kurulunca çıkarılan yönerge kapsamında gerçekleştirildiği de belirlenirken Sayıştay, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından soruşturma açılmasını istedi.

Ankara-Sivas Yüksek Hızlı Tren Hattı’nın güvenlik yönünden değerlendirilmesi için kiraya verilen YHT setinin kira sözleşmesinde de rayiç bedel üzerinden sigorta ettirileceğine ilişkin hüküm bulunmasına karşın daha düşük bir bedel üzerinden sigorta yapıldığı tespit edildi. Sayıştay zararda sorumluğu bulunanların belirlenmesi için de soruşturma açılmasını önerdi.

Kars'ta yük treni kamyonla çarpıştı: 1 kişi hayatını kaybetti

Aynı zamanda, yük ve yolcu taşımacılığında kullanılan ve çeken araç filosunun yaklaşık yarısını oluşturan dizel ana hat lokomotiflerin yüzde 75’i, elektrikli ana hat lokomotiflerin yüzde 17’si, trenlerin teşkilinde kullanılan manevra lokomotiflerinin yüzde 29’u, bölgesel ve ana hat yolcu taşımacılığında kullanılan konvansiyonel dizel dizilerin yüzde 7’si, kent içi banliyö yolcu taşımacılığında kullanılan elektrikli dizel dizilerin yüzde 18’i, bölgesel ve ana hat yolcu taşımacılığında kullanılan vagonlarının yüzde 50’si ve yük taşımacılığında kullanılan vagonların yüzde 29’u 30 yaş ve üzerinde.

Bu durumun da bakım, onarım ve yakıt giderlerinin fazla olmasına, işletmecilik maliyetlerinin yükselmesine neden olduğu belirtildi. TCDD Taşımacılık AŞ, 2024 yılını 25 milyar 79 milyon 636 bin 706,42 TL net zarar ile kapattı.