TBMM den kan donduran Gazze raporu: Cezaevleri Guantanamo’dan beter

Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamı Denetçiliği Kurumu tarafından hazırlanan “Gazze’de İşkence ve İnsanlık Dışı Muamele” konulu 140 sayfalık tematik rapor yayınlandı.

Raporda, İsrail’in Gazze’de ve cezaevlerinde Filistinlilere yönelik uygulamalarına ilişkin Birleşmiş Milletler raporları, uluslararası mahkeme kararları, insan hakları örgütlerinin araştırmaları, İsrailli sivil toplum kuruluşlarının belgeleri ve tutuklu tanıklıkları bir araya getirildi.

RAPORUN DAYANAĞI BM KARARLARI VE ULUSLARARASI RAPORLAR

Kamu Denetçiliği Kurumu, “Gazze Soykırımı” konusunda hazırlanan çalışmaların; Birleşmiş Milletler kuruluşlarının raporlarına, BM Genel Kurulu ve Güvenlik Konseyi kararlarına, BM İnsan Hakları Konseyi, UNICEF, DSÖ, WFP ve UNRWA temsilcilerinin açıklamalarına dayandığını açıkladı.

Raporda ayrıca, İsrail’in soykırım suçlamasıyla yargılandığı Uluslararası Adalet Divanı’nın tedbir kararlarına, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında verdiği tutuklama kararına da atıf yapıldı.

İsrailli sivil toplum kuruluşları HaMoked, B’Tselem, Yesh Din, Gisha ve İnsan Hakları İçin Doktorlar’ın raporlarının yanı sıra Haaretz, Times of Israel ve Kanal 12 gibi İsrail medya kuruluşlarının haberlerinin de çalışmada kaynak olarak kullanıldığı belirtildi.

“SOYKIRIM” RAPORLARLA BELGELENDİ

Raporda, 7 Ekim 2023 sonrası süreçte Amnesty International, Human Rights Watch, Sınır Tanımayan Doktorlar, Save The Children ve Gazetecileri Koruma Komitesi gibi çok sayıda uluslararası kuruluşun İsrail’in “soykırım suçu işlediğini” raporlarla belgelediği ifade edildi.

Avrupa Birliği ve Avrupa Konseyi’nin de 2025 yılı itibarıyla yaşananları daha açık şekilde ele almaya başladığı kaydedildi. İsrail’deki bazı sivil toplum kuruluşları ile medya organlarının da Filistinlilere yönelik uygulamaları “soykırım” olarak tanımladığı vurgulandı.

“DÜNYANIN EN BÜYÜK ÇOCUK MEZARLIĞI” RAPORU HATIRLATILDI

Kamu Denetçiliği Kurumu’nun daha önce TBMM Başkanlığı himayesinde “Dünyanın En Büyük Açık Hava Hapishanesinden Dünyanın En Büyük Çocuk Mezarlığına” başlıklı özel rapor yayımladığı belirtildi.

Şubat 2024’te yayımlanan raporda saldırıların henüz beşinci ayında yaşananların “soykırım” olarak değerlendirildiği ifade edildi.

Kurum, devam eden süreçte “Gazze’de Kadın Olmak”, “Gazze’de Yasaklanmış Silahlar”, “Gazze’de Çocuk Olmak”, “Sessiz Ölüm Gazze’de Açlık”, “Gazze’de Gazeteci Olmak”, “Gazze’de Sağlık Çalışanı Olmak”, “Gazze’de Etnik Temizlik” ve “Yüzyılın En Uzun İşgali: Filistin” başlıklı tematik raporların da yayımlandığını açıkladı.

“İŞKENCE VE KÖTÜ MUAMELE ULUSLARARASI HUKUKA AYKIRI”

Raporda, uluslararası insancıl hukuk kapsamında işkence ve kötü muamelenin kesin şekilde yasaklandığı vurgulandı.

Cenevre Sözleşmeleri’ne Ek I No’lu Protokol’ün 75. maddesine göre; silahlı çatışmalar nedeniyle gözaltına alınan kişilerin neden tutuklandıkları konusunda bilgilendirilmesi gerektiği, keyfi gözaltı uygulamalarının hukuka aykırı olduğu belirtildi.

Roma Statüsü’nün 7. maddesine de dikkat çekilen raporda; sistematik saldırılar kapsamında gerçekleştirilen işkence, cinsel şiddet, keyfi hapsetme ve fiziksel özgürlükten mahrum bırakma eylemlerinin “insanlığa karşı suç” olarak düzenlendiği ifade edildi.

7 EKİM SONRASI TUTUKLU SAYISI HIZLA ARTTI

Raporda, İsrail cezaevlerinde bulunan Filistinlilere ilişkin detaylı istatistikler de paylaşıldı. 1967 sonrası süreçte İsrail’in 800 binden fazla Filistinliyi gözaltına aldığı belirtilirken, 7 Ekim 2023 öncesinde İsrail hapishanelerinde 180’i çocuk, 37’si kadın olmak üzere toplam 5 bin 250 Filistinlinin bulunduğu ifade edildi.

7 Ekim sonrası tutuklu sayısının hızla arttığı kaydedilen raporda, İsrail’de çalışan binlerce Gazzeli işçinin gözaltına alındığı ve haftalarca tutulduğu belirtildi.

Ocak 2024’te cezaevlerindeki Filistinli sayısının 9 bine çıktığı, Temmuz 2024 itibarıyla ise bu rakamın 9 bin 623’e ulaştığı aktarıldı. Tutukluların yaklaşık yarısının hiçbir suçlama yöneltilmeyen “idari tutuklu” statüsünde olduğu kaydedildi.

16 Ocak 2025 itibarıyla Filistinli tutuklu sayısının 10 bin 400’e çıktığı belirtilirken, 2025 yılı içerisinde 600’ü çocuk, 200’ü kadın olmak üzere 7 bin Filistinlinin daha gözaltına alındığı ifade edildi.

BEN-GVIR’İN SÖZLERİ RAPORA GİRDİ

Raporda, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in 30 Haziran 2024’te yaptığı açıklamalara da yer verildi.

Ben-Gvir’in Filistinli tutuklular için “Su ve yiyecek vermek yerine kafalarından vurarak idam etme” yönünde ifadeler kullandığı aktarıldı.

İsrail hapishanelerindeki koşulları “mümkün olan en asgari seviyede” tutacağını açıkladığı belirtilen Ben-Gvir’in, cezaevi şartlarını daha da ağırlaştırmayı savunduğu ifade edildi.

“CEZAEVLERİ CEHENNEME DÖNÜŞTÜRÜLDÜ”

Raporda yer verilen İsrailli sivil toplum kuruluşlarının çalışmalarında, İsrail cezaevlerinin “sistematik işkenceyle cehenneme dönüştürüldüğü” ifadeleri kullanıldı.

Cezaevinden çıkan Filistinlilerin tanıklıklarında; tutukluların ağır işkence, cinsel saldırı, aç bırakma, susuz bırakılma, sistematik taciz, elektrik verme, köpek saldırıları, dövülme, tıbbi ihmal ve aşağılayıcı muamelelere maruz kaldıkları belirtildi.

Uzun süre kelepçeli tutulma nedeniyle bazı mahkumların uzuv kaybı yaşadığı, bazı vakalarda ampütasyona kadar giden yaralanmalar oluştuğu ifade edildi.

“GUANTANAMO’DAN BETER”

Raporda, Filistinli tutukluların cezaevlerini “cehennem” ve “Guantanamo’dan beter” sözleriyle tanımladığı aktarıldı.

Tutukluların “hayalet yöntemi” olarak bilinen şekilde bağlanıp havaya asıldığı, klozet suyuyla boğma girişimine maruz bırakıldığı ve cam kırıkları üzerinde sürüklendiği öne sürüldü.

Bazı tutukluların anestezi uygulanmadan ameliyat edildiği, sürekli bağlanma nedeniyle uzuvlarının kesildiği ve çeşitli düzeylerde cinsel saldırılara uğradığı ifade edildi.

BM RAPORLARINDA İŞKENCE İDDİALARI

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’ün açıklamalarına da yer verilen raporda; su işkencesi, tutukluların üzerine köpek salınması ve elektrik şoku gibi uygulamaların kayıt altına alındığı belirtildi.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği’nin raporlarına göre bazı tutukluların kafes benzeri alanlarda tutulduğu, uzun süre çıplak bırakıldığı ve sadece hasta bezi giymeye zorlandığı ifade edildi.

Bazı tutukluların üzerlerinde sigara söndürüldüğünü, bazılarının tavandan asıldığını anlattığı aktarıldı.

ÇOCUKLAR VE SAĞLIK ÇALIŞANLARI DA RAPORDA

Raporda; sağlık çalışanları, kadınlar, çocuklar, yaşlılar ve engellilerin de işkence iddialarının mağdurları arasında yer aldığı belirtildi.

BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi’nin, Alzheimer hastası 80 yaş üstü bir kadının su işkencesi ve elektrik şokuyla gözaltına alındığını bildirdiği aktarıldı.

Bir tutuklunun ise İsrail askerlerinin dizine çivi tabancasıyla ateş ettiğini söylediği kaydedildi.

BBC VE HAARETZ’İN İDDİALARI DA YER ALDI

BBC ve Haaretz gazetesi tarafından yayımlanan araştırmalara atıf yapılan raporda, bazı Filistinli tutukluların hastanelerde elleri ve ayakları zincirlenmiş halde tutulduğu belirtildi.

Tutukluların tuvalet kullanımına izin verilmediği, bez bağlanarak yaşamaya zorlandıkları ve sürekli gözleri bağlı şekilde tutuldukları öne sürüldü.

“İNSANLIK DIŞI MUAMELE TARİHE KAYIT DÜŞÜLSÜN”

Kamu Denetçiliği Kurumu, hazırlanan raporun temel amacının Filistinli sivillerin maruz kaldığı işkence ve insanlık dışı muamelelerin tarihe kayıt düşülmesi olduğunu vurguladı.

Kurum, raporun uluslararası hukuk çerçevesinde hesap verilebilirliğin sağlanmasına katkı sunmayı amaçladığını açıkladı.