Tasarruf finansmanında rekor büyüme: İşlem hacmi 1,2 trilyon lirayı aştı

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı bünyesindeki İslam İktisadı Araştırma Merkezi (İKAM), Türkiye'de katılım finansın 2025 yılı görünümünü ortaya koyan "Katılım Finans Ekosistem Raporu 2025"i yayımladı.

Rapora göre 2025 yılı, katılım finansın bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir ekosisteme dönüştüğü bir yıl olarak kayıtlara geçti. Konut ve araç sahibi olmak isteyenlere peşinatsız, katılım esaslı finansman sağlayan tasarruf finansman şirketleri yılın en hızlı büyüyen alanı oldu.

Sektörün toplam işlem hacmi yüzde 261,8 artışla 1 trilyon 211 milyar liraya, aktif büyüklüğü yüzde 251,1 artışla 323 milyar liraya, net karı 17,5 milyar liradan 59 milyar liraya yükseldi. Müşteri sayısı yüzde 117 artışla 1,15 milyonu geçerken şirket sayısı 9'a, şube sayısı 654'e yükseldi.

Katılım bankalarının toplam aktifleri ise yüzde 62,7 artışla 4,3 trilyon liraya, topladıkları fonlar 2,8 trilyon liraya çıktı. Söz konusu bankaların toplam net karı 85,6 milyar liraya ulaştı. Aynı dönemde takipteki alacaklar yüzde 155 artarak 42,4 milyar liraya yükselirken, yüzde 41,2'lik öz kaynak büyümesi aktif büyümesinin gerisinde kaldı.

İşlemler cebe taşınıyor

Katılım bankaları şube ve ATM sayısını azaltırken dijital işlem hacmi yüzde 41 artışla 7,9 trilyon liraya, işlem adedi yüzde 61 artışla 205 milyona ulaştı. Bireysel müşterilerin dijital işlem hacmindeki payı yüzde 27'den yüzde 43'e yükseldi. Sektör genelinde son 10 yılda yaklaşık 1600 şube kapanırken katılım bankalarındaki çalışan sayısı 22 bin 545'e çıktı.

Borsa İstanbul'da işlem gören 591 şirketin 237'si BIST Katılım Tüm Endeksi'nde yer alıyor. BIST Katılım 100 ve BIST Katılım 50 endeksleri yılı karşılık geldikleri genel endekslerin üzerinde tamamladı. Katılım endeksinin yatırımcı sayısı 4,26 milyona ulaştı. Piyasa değerindeki payı ise yatırımcı sayısındaki payın gerisinde kaldı.

Katılım sigortacılığı sektörden hızlı büyüdü

Katılım sigortacılığı prim üretimi yüzde 62,9 artışla 70,15 milyar liraya yükseldi ve sektör genelinin (yüzde 45,9) üzerinde büyüdü. Toplam sigorta pazarındaki pay yüzde 5,73'e çıktı. Üretimin yaklaşık yüzde 96'sı hayat dışı branşlarda yoğunlaştı.

Türkiye'deki fintek sayısı ise 2021'den bu yana yüzde 40 artarak 1009'a ulaştı. Buna karşılık yeni kurulan fintek sayısı 2021'de 101 iken 2025'te 16'ya geriledi. Türkiye 8,4 milyar dolarlık pazar büyüklüğüyle dünyanın en büyük 7 İslami fintek pazarı arasında yer aldı.

Katılım bankalarının sukuk ihraç hacmi de yüzde 58 artışla 215,4 milyar liraya yükseldi. 2015'ten bu yana hacim yaklaşık 84 kat büyürken, Hazine ve Maliye Bakanlığı 2025 yılında 34,8 ton altına dayalı sukuk ihraç etti.

Bireysel emeklilik sisteminde katılımcıların fon tutarı 1,81 trilyon liraya ulaştı. Bunun 745,7 milyar lirası katılım esaslı fonlardan oluşuyor. Otomatik katılım sisteminde sertifikaların yüzde 76,8'i ise sonlandı.

"Niceliksel büyüme nitelikli gelişmeye dönüştürülmeli"

Raporda görüşlerine yer verilen İLKE Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Sait Öner, Türkiye'de katılım finans ekosisteminin, bankacılık merkezli bir yapıdan çok boyutlu bir yapıya doğru belirgin bir dönüşüm geçirdiğini belirterek, "Bununla birlikte, yüksek enflasyon ortamında nominal büyümenin reel karşılığının ihtiyatla değerlendirilmesi gerekmektedir. Önümüzdeki dönemde asıl önemli olan, niceliksel büyümenin nitelikli ve sürdürülebilir bir gelişmeye dönüştürülmesidir." ifadelerini kullandı.

Alan İzleme Raporları serisinin 30. sayısı olan rapor, katılım bankacılığı, katılım sigortacılığı, sermaye piyasaları, kamu finansmanı, dijital bankacılık, fintek, tasarruf finansman şirketleri, kira sertifikaları ve bireysel emeklilik sistemini kamuya açık verilerle inceliyor.