Tarihin en büyük petrol kaybı: Hürmüz krizi dünyayı vurdu Sözcü Gazetesi

Savaşlar, devrimler, ambargolar ve kritik geçiş noktalarındaki aksamalar, küresel piyasalardan günlük milyonlarca varil petrolün çekilmesine yol açarak fiyatlar ve enerji güvenliği üzerinde baskı oluşturmayı sürdürüyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Dünya Bankası Emtia Piyasaları Görünümü verilerinden derlenen görselleştirme, küresel ölçekte yaşanan yedi büyük petrol tedarik kesintisini karşılaştırıyor.

Verilere göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik hava savaşı başlatmasının ardından İran'ın 28 Şubat 2026'dan itibaren Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğini büyük ölçüde engellemesi, küresel petrol arzında tarihi bir kesintiye yol açtı.

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Basra Körfezi'ndeki bu kritik boğazda tanker hareketlerinin durma noktasına gelmesi, Körfez ülkelerinin petrol üretimini kesmesine neden oldu.

TARİHTEKİ EN BÜYÜK PETROL TEDARİK KESİNTİSİ

Mart 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle yaşanan günlük 10,1 milyon varillik petrol arzı kaybı, verisindeki diğer tüm olayları geride bıraktı. Bu gelişmeden önce tarihteki en büyük kesinti, Kasım 1978 ile Nisan 1979 arasında günlük 5,6 milyon varillik kayıpla İran Devrimi sırasında yaşanmıştı.

Mart 2026'daki Hürmüz aksaması, İran Devrimi'ndeki kayıp miktarını günlük 4,5 milyon varil, yani yaklaşık yüzde 80 oranında aştı. Listelenen yedi büyük kesintinin beşinin Orta Doğu kaynaklı olması, bölgenin küresel petrol arzı açısından taşıdığı kritik önemi bir kez daha ortaya koyarken, 2026 yılındaki Hürmüz Boğazı kapanması günlük 10 milyon varil sınırını aşan ilk olay olarak kayıtlara geçti.

DEVRİMLER, AMBARGOLAR VE SAVAŞLARIN ETKİSİ

Tarihteki diğer iki büyük kesinti ise günlük 4,3 milyon varillik kayıplarla Arap petrol ambargosu ve Kuveyt'in işgali sırasında gerçekleşti. Ekim 1973 ile Mart 1974 arasında süren Arap petrol ambargosu, petrol fiyatlarının yaklaşık dört katına çıkmasına ve Uluslararası Enerji Ajansı'nın kurulmasına yol açtı.

Ağustos 1990 ile Ocak 1991 arasındaki Kuveyt işgali ise küresel petrol fiyatlarının günler içinde ikiye katlanmasına neden oldu. Bunları Ekim 1980 ile Ocak 1981 arasında günlük 4,1 milyon varillik kayıpla İran-Irak Savaşı takip etti.

2000'Lİ YILLARDAKİ KESİNTİLER

2000'li yıllarda yaşanan diğer aksamalar, 1970'ler, 1980'ler ve 1990'ların başındaki şoklara kıyasla daha düşük ölçekte kaldı. Mart-Aralık 2003 dönemindeki Irak Savaşı'nın erken evresi günlük 2,3 milyon varil tedarik kaybına yol açarken, Şubat-Ekim 2011 arasındaki Libya iç savaşı günlük 1,5 milyon varillik bir üretim kaybına neden oldu.