Tansiyon Lübnan’a da sıçradı! Dengeler değişiyor: İsrail Lübnan’ı işgal edebilir mi?

ABD ile İsrail’in İran’a savaş başlatmasıyla bölge bir anda barut fıçısına döndü. Savaşın üçüncü gününde çatışmalar Lübnan’a da sıçradı. İran'ın başkenti Tahran ile Kerec’ten gece saatlerinde patlama seslerinin geldiği bildirilirken, İsrail aynı saatlerde Lübnan'ı hedef aldı. Hizbullah'ın, İran’ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesine misilleme olarak düzenlediği saldırıların ardından İsrail güçleri de Lübnan’a karşı saldırıya geçti.

İsrail Savunma Kuvvetleri IDF, bu sabah da Lübnan'ın güneyi ve Bekaa Vadisi'nde 50'den fazla köy ve beldeye saldırı tehdidinde bulunarak, bölge sakinlerine evlerini terk etme çağrısı yaptı. İsrail’in saldırı tehdidinin ardından bölgeden binlerce kişi Lübnan’ın kuzeyine doğru göç etmeye başladı.

İsrail ordusundan yapılan açıklamada ise, Hizbullah lideri Naim Kasım’ın Beyrut’ta öldürüldüğü ileri sürüldü. İsrail Savunma Bakanı Israel Katz da X hesabından yaptığı paylaşımda, İran destekli Hizbullah’ın liderinin “yok etmek için işaretlenen hedef olduğunu” söyledi.

IDF, Beyrut’ta Hizbullah’ın üst düzey yöneticilerine ve ayrıca Lübnan'ın güneyinde bulunan örgütün "merkezi" bir ismine yönelik saldırılar düzenlediğini açıkladı. Saldırılarda hayatını kaybedenlerin kimlikleri henüz doğrulanmadı ancak en az 31 kişinin öldüğü biliniyor.

Beyrut'ta Hizbullah'ın güçlü olduğu iddia edilen Dahiye bölgesinden dumanlar yükseldiği görüldü. Fotoğraf: AP

İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, ordunun Hizbullah’a yönelik “saldırı harekâtı” başlattığını ve operasyonun birkaç gün sürebileceğini açıkladı. Zamir, saldırıyla ilgili açıklamasında şunları söyledi:

“Hizbullah’a bir saldırı harekâtı başlattık. Artık saldırıya geçiyoruz. Birkaç gün veya daha uzun sürecek bir çatışmaya hazırlanmamız gerek. Güçlü bir savunma ve devamlı saldırı hazırlığına ihtiyacımız var.”

Güvenlik ve terör uzmanı Coşkun Başbuğ, Hurriyet.com.tr’ye Lübnan’daki gelişmelere ilişkin yaptığı değerlendirmede, Lübnan’ın, İsrail’in en çok kullandığı aktörlerden biri olduğuna vurgu yaparak, “İsrail savaşı yaymak adına ilk orayı basamak yaptı” dedi. Lübnan’da da Hizbullah’ın çok ağır darbe aldığının altını çizen Başbuğ, Lübnan’ın bir anda denkleme girmesinin İsrail’in savaşı bölgeye yayma niyetinin bir göstergesi olduğunu kaydetti. Başbuğ sözlerine şöyle devam etti:

“Savaşı yaymak maksadıyla Lübnan’ı bir anda gündeme aldı. Zaten diğer bölge ülkelerinin hepsi İran tarafından vuruluyor. Lübnan’a da İsrail bir müdahalede bulunuyor. Bütün Orta Doğu savaş halinde, kan gölüne dönüyor diyebiliriz. İsrail’in Lübnan’ı yerle bir etmek veya hakimiyeti altına almak gibi bir niyeti yok. Amacı orayı da bir çatışma ve kaos bölgesine dönüştürmek.”

Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın ise, İran’daki savaşın asimetrik bir savaş olduğunu belirtti. “İran’ın Gazze’de olduğu gibi sadece füzelerle savunması mümkün değil, o zaman ne yapması lazım-Hizbullah ile Irak, Lübnan ve Suriye’deki Şii militanları ve örgütleri harekete geçirmesi lazım” ifadesini kullanan Caşın, İran’ın tepkimesinin bir çevreleme, Lübnan üzerinden İsrail’i sıkıştırma girişimi olarak düşünülmesi gerektiğine vurgu yaptı.

İsrail saldırılarının ardından bölgeden uzaklaşan Lübnanlılar. Fotoğraf: AP

Caşın değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü:

“Ancak pek fazla sonuç vermeyecektir. Lübnan, İran’ın yıllardır para ve silah verdiği, buradaki Şii milisleri desteklediği, Hizbullah ve diğer örgütleri İsrail’e karşı kullandığı bir enstrüman. Hizbullah’ın beş altı tane füze ile İsrail’i yenmesi mümkün değil, kara gücü de yok. Sonuçta İsrail Hava Kuvvetleri, Lübnan’a bombardımana devam edecektir. Bu hareket, Lübnan’ın işgali için de bir gerekçe oluşturacaktır ve bu tehlikeli bir gelişme.”

Son yaşananların bir bölgesel savaş olduğunu hatırlatan Caşın, “İran, Körfez ülkelerine füze atıyor. Suudi Arabistan da ‘Ben de bu koalisyona katılacağım’ diyor. ABD, Şii kuvvetlere karşı Sünni bir kalkan oluşturuyor. Böylece yeni bir savaş cephesi daha açıyor. Fakat esasen Hamaney’i öldürmek suretiyle Şiileri kendi içinde bölmek istiyor” dedi.

1991 ve 2003 harekatlarından farklı olarak, ABD’nin kara kuvvetleri göndermediğine dikkat çeken Caşın, sözlerini şu ifadelerle noktaladı:

“Bu da İran’ın içindeki muhalif kuvvetleri ve Irak ile Suriye’deki PKK’yı bir şekilde kara gücü olarak kullanacağı anlamına geliyor. Lübnan’daki gelişmelerden de anladığımız üzere, bu savaş uzun sürecek bir savaş, bir sürpriz olmazsa uzun dönemli bir bölgesel savaş başlamıştır.”

İstanbul Aydın Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Öğr. Üyesi Prof. Dr. Tarık Oğuzlu da “İsrail Hizbullah’ın Lübnan’da kendisine saldırmasını istemiyor doğal olarak ve Lübnan’daki hükümetle de işbirliği kurmuş gibi sanki” değerlendirmesini yaptı. “Mevcut Lübnan hükümeti de Hizbullah’ın İsrail’e karşı bir saldırı yapmasını istemiyor çünkü İsrail’in karşılık vereceği açıkça ortada” diyen Oğuzlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bu Lübnan’daki iç siyaseti daha kriz bir noktaya getirir. Hizbullah da bu konuda çok hevesli görünmüyor zaten, evet birkaç tane füze atmış ama meselenin büyüyeceğini pek sanmıyorum. Bu biraz da Hamaney’in ölümünden dolayı İran’a gönül borcu ödüyor gibi davranmasıyla ilgili bir konu. Buradan olayın çok büyümesini beklemiyorum.”