Taliban dan Trump a sürpriz çağrı! Yer altındaki serveti teklif etti

Afganistan'da 2021 yılında yeniden iktidara gelen Taliban, ABD ile ilişkilerinde yeni bir sayfa açmak için dikkat çekici bir hamle yaptı. Financial Times'a konuşan Taliban Dışişleri Bakanı Emirhan Muttaki, Trump yönetimini ülkenin devasa yer altı kaynaklarına yatırım yapmaya davet etti.

Muttaki, ABD ile ilişkilerin 20 yıllık savaş dönemi üzerinden değil, gelecekte kurulabilecek iş birliği üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

ABD'YE MADENLER İÇİN AÇIK ÇEK

Taliban yönetiminin ABD'ye sunduğu yatırım alanlarının başında madencilik geliyor. Muttaki, Amerikan şirketlerinin madencilik, altyapı, tarım ve ticaret sektörlerindeki yatırımlarını memnuniyetle karşılayacaklarını belirterek Afganistan'ın ekonomi politikasının yabancı yatırımlara açık olduğunu söyledi.

Haziran ayında da Taliban'ın Maden ve Petrol Bakan Yardımcısı Abdul Rahman Qanit ile Afganistan-ABD Ortak Ticaret Odası Başkanı Jeffrey Grieco arasında Kabul'de görüşme gerçekleştirilmiş, Afganistan'ın madencilik sektörüne Amerikan yatırımlarının çekilmesi ele alınmıştı.

YER ALTINDA EN AZ 1 TRİLYON DOLARLIK SERVET

ABD ve geçmişte Batı destekli Afgan hükümeti tarafından yapılan jeolojik araştırmalara göre Afganistan'ın yer altında en az 1 trilyon dolar değerinde maden rezervi bulunuyor.

Ülkede bakır, demir cevheri, kobalt, altın, lityum ve niyobyum gibi kritik madenlerin önemli rezervlerinin bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak onlarca yıl süren savaşlar ve yetersiz altyapı nedeniyle bu kaynakların büyük bölümü henüz işletilebilmiş değil.

TALİBAN 7 MİLYAR DOLARLIK MADEN ANLAŞMASI YAPTI

Taliban yönetimi, 2021'de iktidara dönmesinden bu yana özellikle Çin ve İran'ın da aralarında bulunduğu ülkelerle 7 milyar doları aşan madencilik yatırımları açıkladı. Anlaşmalar altın, değerli taşlar ve çelik üretiminde kullanılan kromit gibi kaynakları kapsıyor.

Taliban'ın ABD'yi de ülkeye çekme girişimi, Washington ile ilişkileri yeniden kurma çabasının önemli adımlarından biri olarak değerlendiriliyor.

KARŞILIĞINDA YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASINI İSTİYOR

Taliban'ın Washington'a yönelik ekonomik açılımının arkasında yaptırımlar ve dondurulan Afgan varlıkları da bulunuyor.

Afganistan Merkez Bankası'nın tahminlerine göre ülkenin yaklaşık 9,5 milyar dolarlık rezervi yurt dışında bulunuyor. Bunun yaklaşık 7 milyar doları ABD'de. Taliban yönetimi, bu varlıkların siyasi baskı aracı olarak kullanılmaması gerektiğini savunarak serbest bırakılmasını istiyor.

ABD BÜYÜKELÇİLİĞİNİ DE YENİDEN AÇIN ÇAĞRISI

Taliban'ın Washington'a mesajları yalnızca maden yatırımlarıyla sınırlı değil. Muttaki, ABD'nin 2021'de kapattığı Kabil Büyükelçiliğini yeniden açmasını da istedi.

Muttaki, daha önce de ABD'nin Afganistan'da diplomatik varlığını yeniden tesis edebileceğini ve ülkenin madenleri, barajları ve yollarına yatırım yapabileceğini söylemişti.

TRUMP'IN GÜNDEMİNDE İSE BAGRAM VAR

Taliban'ın ekonomik yakınlaşma mesajlarına rağmen Washington ile Kabil arasında ciddi anlaşmazlıklar devam ediyor. Trump daha önce Bagram Hava Üssü'nün yeniden ABD kontrolüne geçmesini gündeme getirmişti.

Taliban ise bu talebe kapıyı kapattı. Muttaki, Bagram dahil Afganistan'daki askeri ve sivil tesislerin ülkenin ulusal varlıkları olduğunu belirterek üssün ABD'ye verilmesine karşı çıktı.

Öte yandan ABD ile Taliban arasında tutuklu Amerikan vatandaşları konusu da ilişkilerin önündeki önemli başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Daha önce ABD kaynakları, bu konudaki ilerlemenin kritik madenler ve daha geniş ekonomik ilişkiler konusunda görüşmelerin önünü açabileceğini belirtmişti.

İNSAN HAKLARI EN BÜYÜK ENGELLERDEN BİRİ

Taliban'ın ekonomik ve diplomatik açılım arayışına rağmen kadınların eğitim, çalışma ve kamusal hayata katılımına yönelik ağır kısıtlamalar uluslararası ilişkilerin önündeki en önemli engeller arasında.

Financial Times'a konuşan yabancı diplomatlar, potansiyel yatırımcıların Taliban'ın üst düzey isimlerine yönelik BM ve Batı yaptırımlarını da hesaba katmak zorunda kalacağını belirtiyor. BM uzmanları ise Taliban'la ilişkilerin normalleştirilmesi yönünde atılacak adımların özellikle kadın ve kız çocuklarının haklarında ölçülebilir ilerlemeye bağlanması gerektiği görüşünde.

Taliban'ın 1 trilyon doları aşan yer altı servetini ABD yatırımlarına açma teklifine Trump yönetiminin nasıl karşılık vereceği ise şimdilik belirsizliğini koruyor.