Suud, NATO ve İsrail’e eş mi?

Donald Trump’ın Suudi Veliaht Prensi Mohammed bin Salman (MBS) ile düzenlediği ortak basın toplantısı, Suudi-ABD ilişkileri dışında Trump’a dair bazı hususları da ortaya koydu.

Hafıza boşlukları, bazı sorulara karşı hassasiyeti ve bugün söyledikleri ile yıllar önce kabul ettikleri arasındaki çelişkiler…

Bakalım Oval ofiste olanlara.

Suudi Arabistan NATO Üyesinden fazla mı yükseliyor?

Belki de jeopolitik açıdan en anlamlı açıklama, Trump’ın Suudi Arabistan’ı NATO dışında “büyük bir müttefik” olarak tanımladığı andı. Neredeyse İsrail’e eş.

Bu NATO seviyesinde bir ortaklık sinyali verdiği şeklinde okundu.

Bir tarafta “meşruiyet verelim” diye yapılan bir görüşme, diğer tarafta konsoloslukta adam katline bulunan bahanelerle, Viyana Sözleşmesini bir yana atıp kucak açılarak yapılan bir görüşme.

Para, sen nelere kadirsin…

Bu ne çarpıcı bir kontrast.

Türkiye bir NATO üyesi olmasına rağmen, büyük silah alımları, Türk Hava Yolları’na Boeing uçak alımı ve Ankara’nın bazı ABD mallarına uygulanan tarifeleri kaldırma kararı, beklenen stratejik sıcaklığa henüz dönüşmedi!

Trump, Türkiye’nin “kendini kanıtlaması gerektiğini” açıkça söylemedi, ancak Ankara’dan “bazı şeyler istediğini” açıkça belirtti.

Bu, Washington’un hâlâ ek tavizler veya adımlar beklediğini gösteriyor.

Biz bunu Gazze Anlaşması, HAMAS’ın silah bırakması gibi konulara yorduk çünkü açıklama yapılmadı.

Trump ayrıca Suudi Arabistan’ın F-35 alacağını doğruladı.

Uçakların İsrail’in sahip olduğu özelliklere sahip olacağını belirtti ve İsrail’in bu durumdan memnun olduğunu söyledi.

Bu açıklama, Türkiye’nin NATO üyesi olarak askeri dengedeki yerine karşın hâlâ beklemekte olduğunu gösteriyor.

Bu farklılık gözden kaçmadı.

Elbette bir de Trump’ın İsviçre’ye sağlanan tarife indiriminin lüks bir İsviçre saati ile bağlantılı olduğu iddiasını hatırlatalım.

Yani başbakanlar ikna edemedi ama İsviçreli iş liderleri Trump’ı ikna etti…

Bu ekipte değerli metaller ve finans grubu MKS SA’nın başkanı Marwan Shakarchi, Trump’a altın külçe takdim etti.

Rolex’in başkanı Jean-Frédéric Dufour, masasına konulmak üzere saat hediye etti…

Hatta Rolex, nadir bir titanyum saat hediye etmeyi düşünmüş ancak altın saatin Trump’ın zevkine daha uygun olduğuna karar vermiş…

Bu arada akşam bin Selman onuruna verilen yemeğe Cristiano Ronaldo ve Elon Musk da katıldı.

Burada General Motor ve Apple övgü aldı.

Nadia’nın Bir An Duraksaması

En çarpıcı anlardan biri, Trump’ın Al Arabiya muhabiri Nadia Bilbassy’yi tanımaması oldu.

Yaklaşık yirmi yıldır Beyaz Saray’ı takip eden, 2016 ve 2024 kampanyasında, ve ilk döneminde Trump’ı takip etmiş bir Filistinli Amerikalı gazeteci.

Çok tanınmış olduğu için değil. Son seçildiğinden beri defalarca soru sormuş olduğu için tanımaması acayip.

Nadia Suriye yaptırımlarıyla ilgili soru sorduğunda Trump araya girip sordu:

“Sen Suriye'den misin? … Nerelisin?”

Nadia, “Filistinliyim” yanıtını verdi, ancak o an hafif bir an değildi.

Küçük bir duraklama, yutkunma, söyleyip söylememe kararı…

ABD’nin resmi olarak tanımadığı bir ülkeden gelmek, o brifing odasındaki diğer tüm milletlerden farklı bir durum.

Nadia’dan, Beyaz Saray’daki neredeyse yirmi yılı boyunca, ilk kez nereli olduğunu açıklaması istendi…

Trump, Ovalde bir Filistinlinin varlığını yeni bir “ilerleme” simgesi olarak görüyormuş gibi yanıtladı…

Sanki Beyaz Saray’da Filistinli bir gazetecinin bulunması yeni bir durummuş gibi.

Oysa Nadia her zaman buradaydı.

2016 kampanyasını takip etti.

İki kez röportaj yaptı.

“İlerleme” ile gelen tek yeni şey, Trump’ın aniden nereli olduğuna cevap istemesiydi.

Tanıdığı Gazetecileri Fark Edememe ve Unutkanlık

Nadia ile olan izole bir hata değil.

Yakın zamanda Trump, daha önce etkileşimde bulunduğu, iki gün önce konuştuğu Politico muhabirini de tanımadı.

Ayrıca yakın zamanda gazetecilerle konuşurken, kendisine “IQ testi” yapıldığından bahsetti.

Sorulara değindi.

Söz konusu sorular aslında daha çok bunama tarama sınavına benziyordu.

Kaşıkçı Konusundaki Çelişkiler

Trump, ABC’den Mary Bruce’u, prense Washington Post yazarı, muhalif Suudi vatandaşı Cemal Kaşıkçı cinayetiyle ilgili soru sorduğu için azarladı.

İstanbul’da bulunan Suudi konsolosluğunda yaşamını yitiren, babası kraliyet ailesine yakın olan, ABD’de oturma izni bulunan ancak İstanbul'a yerleşmeye hazırlanan Kaşıkçı...

Biden’ın olaydan sonra Suudi Arabistan'daki sarayında Salman'la görüştüğü…

“Bu konuda hiçbir şey bilmiyordu. Misafirimizi mahcup etmene gerek yok.” Diye cevap verdi Trump.

Ancak gazeteci Bob Woodward, bu hafta Trump’ın 2020’de kaydedilmiş itirafını hatırlattı:

“Onu kurtardım… Üzerine çok baskı yapılıyordu ve Kongre’nin ona dokunmamasını sağladım.”

Trump şimdi MBS’nin “hiçbir şey bilmediğini” iddia ediyor.

Prens ise “üzgün olduklarını, gereken her soruşturmanın yapıldığını, bir daha olmaması için gerekenin yapıldığını…” söyledi.

Olan kime oldu?

Onun evlilik belgesi almak için girdiği Konsolosluk önünde bekleyen, bir kuş gibi yüreği elinde kalan Hatice Cengiz’e…

Epstein Soruları Karşısında Öfke ve ABC’ye Tehdit

Trump, Mary Bruce’a Kaşıkçı sorusundan yaklaşık 30 dakika sonra ikinci kez söz hakkı verdi.

Barış bayrağı…

Bruce bu kez yeni yayınlanan Epstein dosyaları hakkında soru sordu.

Başkan biraz sinirlenir gibi oldu.

“Tutumun kötü. Sen korkunç bir muhabirsin.”

Epstein dosyalarını, ortaya çıkardığı “21 trilyon dolardan” dikkatleri saptırmak için tasarlanmış bir “Demokrat hilesi” olarak nitelendirdi.

Trump, Epstein ile “hiçbir ilgisi olmadığını” ve bağışlardan kasıtla Epstein’in “parayı Demokratlara verdiğini, kendisine vermediğini” iddia etti.

Clinton dönemi Hazine bakanı ve Harvard Emeritus Profesörü Larry Summers gibi isimleri Epstein ile ilişkili olarak hatırlattı. Teknoloji bağışçısı Reid Hoffman kendisine hatırlatılınca “onu tanımıyorum ama radikal sola çok para harcıyor, araştırılmalı” dedi.

Summers zaten bu hafta Epstein ile olan diyaloğundan dolayı üzgün olduğunu, kamu görevinde bulunmayacağını, sadece akademisyenlik yapacağını söyledi.

(Bu arada eğer reşit olmayanlarla ilişkisi varsa asıl okullardan uzak olmalı.)

Trump Bruce’a öfkelense de sesi sakindi ama yine de ABC’nin yayın lisansını tehdit etmekten geri durmadı.

“Bence ABC’nin lisansı alınmalı çünkü haberleriniz o kadar sahte ve yanlış… Trump’a %97 olumsuzsunuz, sonra Trump ezici bir farkla kazanıyor. Açıkça haberleriniz güvenilir değil.”

Muhabire, onun yerine “Epstein’den para alan Demokratlara bakmasını” önerdi.

Kutuplaşmış bir ortamda zor sorular sormak bir gazetecinin görevi.

Amaç asla düşmanlık yaratmak ya da mülakat yapılan kişiyi tehdit altında hissettirmek değil.

O da bir ustalık.

Bu arada Epstein belgelerini açıklama yasası Kongrede iki aşamayı da geçti.

Şimdi Başkan'ın önüne gelecek

Dün dündür…

Tanıdığı gazetecileri unutmak, Kaşıkçı konusundaki önceki itiraflarla çelişmek, Suudi Arabistan’ı bir NATO müttefikinin üstünde görmek…

Trump’ın Bin Selman ile basın toplantısı, ittifakları ve basınla karmaşık ilişkileri ortaya koydu.

Prens Abraham Anlaşmalarına sıcak bakıyor ama iki devletli çözümde diretiyor.

Şimdi gözler HAMAS’ta. Yani Türkiye'de.

Trump ABD'ye 600 milyarlık Suud yatırımını 1 trilyona yükseltmeyi de başardı görüntüde.

Gazze için ne kadar harcadığına dair ise "miktar konuşmadık" dedi. "Onlar için çok önemli, çok verecek" dedi...

İran'ın hizaya geldiği konuşuldu. MBS "arayı yapmaktan onur duyarım" dedi...

Bana bir gülme geldi.

Ve yine de Trump, kısıtlı bir havuz katılımı da olsa, ABC’nin lisansı hakkında sopa da gösterse, herkesten gelen soruları yanıtlayabildiğini, en azından sorma hakkı verdiğini dünyaya gösterdi.

Trump, Oval Ofis’te bir Filistinli gazeteci bulundurmayı (Suudi devlet televizyonu için Washington’dan çalışan biri dahi olsa) Filistin meselesinde ilerleme simgesi olarak vurguladı…

Yaman çelişki, Anayasa Birinci Değişiklik’in ifade özgürlüğü korumalarının ABD’deki yabancılar için nasıl uygulandığı, kimin korunduğu, mahkemelerin ulusal güvenlik çıkarlarını, Gazze’yi destekleyenlerin ifade haklarıyla nasıl dengelediği tartışmalarının devam ediyor olması.