Suriye devrimin birinci yılını kutluyor… ‘Değişimin motoru Suriye halkı’

SURİYE’de 61 yıllık Baas rejimi ve 53 yıllık Esad yönetiminin devrilmesinin üstünden bir yıl geçti. Milyonlarca Suriyeli, 13 yıllık iç savaş ve yıllar süren Esad baskısının sona ermesinin yıldönümünü kutluyor. İç savaşın tahrip ettiği ülke gerek altyapı gerek ekonomi gerekse siyasi ve sosyal bütünlüğün sağlanması konularında zorluklarla mücadele etse de Suriyeliler geleceğe umutla baktıklarını anlatıyor. Geride kalan bir yılda yeni Şam yönetimi ve Devlet Başkanı Ahmed Şara, Suriye’nin uluslararası arenada tekrar kabul edilmesine yönelik çabalarının yanı sıra Suriyelilerin hayatlarını doğrudan etkileyecek sorunların aşılması için somut adımlar atmaya çalıştı. Ülkenin yeniden ayağa kalkma çabalarının önündeki en önemli iki sorun ise terör örgütü PKK/YPG’nin Suriye’deki uzantısı SDG ile entegrasyon sürecinde yaşanan aksama ve İsrail’in saldırgan politikası olarak görülüyor.

‘ÖZGÜR SURİYE’ SLOGANLARI

Başkent Şam, Halep, Hama ve Lazkiye başta olmak üzere birçok kentte Suriyeliler devrimin birinci yılını kutlama etkinlikleri için ellerinde bayraklarla meydanlara akın ediyor, yollarda büyük konvoylar oluşturuyor. “Özgür Suriye” sloganı atan binlerce kişi, Suriye devrimi ile özdeşleşen çeşitli şarkılar söyleyerek Baas rejiminin devrilmesini kutluyor. Anadolu Ajansı’nın konuştuğu Suriyeliler, geride kalan bir yılda “umut verici” olarak nitelendirirken, ülkeyi ileri götürmek için somut adımların atıldığına dikkati çekiyor. Hama ilinden üniversite öğrencisi Ahmed Keyali, ülkede hem siyasi hem ekonomik hem de güvenlik alanında büyük değişiklikler yaşandığını belirterek, “Artık kimliklerin alındığı ve insanların taciz edildiği dönem bitti. Olumsuzluk görmüyoruz ama durumun oturması için zamana ihtiyaç var” ifadelerini kullanıyor. Suriye’ye 14 yıl sonra geri döndüğünü söyleyen Zeyn el-Abidin, “Eskiden fikir söylemek yasaktı. Bugün sesimizi rahatça duyurabiliyoruz. Hiçbir şey değişmedi diyen ya görmüyor ya da görmek istemiyor. 14 yıl sonra ülkeme dönebildim. Bu bile başlı başına devrimdir” sözleriyle Esad dönemi baskısının bittiğine işaret ediyor.

‘HERKES GERİ DÖNMELİ’

Birçok Suriyeli de iç savaş nedeniyle ülkeyi terk eden hemşerilerine “geri dönün” çağrısı yapıyor. Halepli Alaeddin Kubeysi bunlardan biri. Ülkedeki değişime dikkati çeken Kubeysi, “Şükürler olsun, nereden nereye geldiğimizi herkes görüyor. Ülke ancak kendi halkıyla gelişir. Tüccarından esnafına kadar herkes geri dönmeli“ derken, Şamlı Gadir Masifaa ise “değişimin motorunun Suriye halkı” olduğunu vurguluyor. Esad dönemindeki baskı ortamının ortadan kalktığını söyleyen Masifaa, “Cerablus’tan Şam’a kimliksiz, biletsiz geldim. Bir kişi bile bana ‘Nereye gidiyorsun?’ demedi. İşte özgürlük bu. Suriye ileri gidiyor, yükseliyor. Halk bu değişimin motorudur. Ülkesine dönen herkesi tebrik ediyorum. Suriye’nin onlara ihtiyacı var” ifadelerini kullandı.

DIŞ SİYASET YOĞUNDU

Suriyelilerin umut verici olarak gördüğü bir yıllık süre Şam yönetimi açısından da oldukça yoğun geçti. 29 Ocak’ta Cumhurbaşkanı olarak atanan Ahmed Şara ülkede birlik vurgusu yaparken, ülkesinin uluslararası arenada yerini geri alması için Şam’ın yoğun çalışmaları oldu. Türkiye’nin desteğinin yanı sıra Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırma kararı alan ABD Başkanı Donald Trump, Şara ile iki defa buluştu ve birçok kez Şam’a destek açıklaması yaptı. Tarihte ilk kez bir Suriye lideri Beyaz Saray’ı ziyaret etti ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’na hitap etti. Uluslararası fonlarla ülkenin yeniden inşası için finansman arayışı hızlandı ve yatırımlarla ekonomik toparlanma için adımlar atıldı. Şam hükümeti ABD öncülüğünde 2014 yılında kurulan DEAŞ karşıtı uluslararası koalisyona katıldı.

TOPARLANMA ADIMLARI

Suriye kamuoyunda kara izler bırakan Sednaya, Mezzeh Askeri Cezaevi ve Hatib Cezaevi gibi cezaevleri kalıcı olarak kapatıldı. 5 Ekim’de Rakka, Süveyda ve Haseke illeri dışında kalan bölgelerde Halk Meclisi seçimleri yapıldı. Yeni anayasa hazırlama süreci başlatıldı ve Şara son olarak önceki gün yaptığı açıklamada dört yıl içinde genel seçimlerin yapılacağını söyledi. 14 yıl süren bombardımanlar nedeniyle ülke genelinde ağır tahribata uğrayan elektrik şebekesinde onarım ve bakım çalışmaları kapsamında üretim kapasitesi arttırıldı. Halep, Humus ve Şam gibi büyük şehirlerde ise deneme amaçlı olarak 15 yıl sonra ilk kez 24 saat kesintisiz elektrik verilirken, birçok bölgede günlük elektrik arzı 10 saate çıktı.

Suriyeiler kutlamalar için başkent Şam’da araçlarıyla konvoy oluşturdu.

ŞAM’IN ÇÖZMESİ GEREKEN SORUNLAR DA VAR

SURİYE’de Esad rejiminin devrilmesinin ardından geçen bir yıl birçok açıdan olumlu adımlara sahne olsa da ülkede yeniden istikrarsızlaşma tehlikesi arz eden sorunlar da mevcut. Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin raporuna göre, geride kalan bir yılın Suriye için umut verici olsa da geçiş sürecinin başarılı olması için hızlı davranılması şart. Ekonomideki olumlu sinyaller, fikir ve örgütlenme özgürlüğünde gözle görülür gelişmeler ve altyapı yatırımları gibi olumlu adımlara karşı mezhep gerilimleri ve yönetimin Şam’daki dar bir çevreye hapsedilmesi aşılması gereken sorunlar olarak gösteriliyor. Kıyı şeridindeki Alevi nüfusun yoğun olarak yaşadığı Lazkiye ve Humus’ta yaşanan şiddet olayları ve güneyde Dürzilerin yoğunluklu yaşadığı Süveyda kentindeki çatışmalar, Şam yönetiminin toplumsal bütünlüğü sağlama yolunda kat etmesi gereken bir yol olduğuna işaret ediyor.

SDG VE İSRAİL EN BÜYÜK SORUN

Öte yandan terör örgütü PKK’nın Suriye kolu SDG ve İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırgan politikaları da Şam’ın önündeki en büyük engeller olarak ortaya çıkıyor. Ülkenin kuzeydoğusunda geniş bir bölgeyi kontrol eden SDG ile Şam arasında imzalanan ve örgütün merkezi yönetime entegrasyonunu öngören mutabakat bir türlü uygulamaya geçemedi. Terör örgütü ademi merkeziyetçi yönetim talebinde diretirken, Şam bunu kesin dille reddediyor. ABD’nin yürüttüğü arabuluculuğa rağmen zaman zaman taraflar arasında çatışmalar devam ediyor. Örgüt, kontrol ettiği bölgelerde güvenliği bahane ederek devrimin yıldönümü kutlamalarına da izin vermeyeceğini duyurdu. Devrim sonrası Suriye’nin güneyindeki bazı bölgeleri işgal eden İsrail’in bu ülkeye yönelik saldırıları ve kara baskınları da istikrarsızlık kaynaklarından bir diğeri. Özellikle Süveyda’daki Dürzilerin hamiliğine soyunma bahanesiyle Suriye’ye müdahale eden İsrail’in eylemlerinden Washington yönetiminin de rahatsız olduğu belirtiliyor.