Stoltenberg’ten Türkiye anıları

 2014-24 döneminde NATO Genel Sekreteri olan eski Norveç Başbakanı Jens Stoltenberg ‘Nöbet Bende: Savaş Zamanında NATO’yu Yönetmek’ isimli kitabında anılarını anlattı. Kitapta Stoltenberg, Rus uçağının düşürülmesi, Suriye operasyonları, NATO’nun genişleme süreci ve Batı içindeki Türkiye tartışmaları gibi kritik başlıklarda yaşanan görüş ayrılıklarını aktardı.

RUS UÇAĞININ DÜŞÜRÜLMESİ

Kitapta Stoltenberg, ilk ciddi testi Türkiye’nin Kasım 2015’te hava sahasını ihlal eden bir Rus uçağını düşürmesinin ardından NATO’da yaşanan görüş ayrılığı sırasında yaşadığını aktarıyor. Buna göre, Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’nin daha fazla hava savunma sistemi ve Patriot füzesi bataryası konuşlandırılması talebine destek verdi. İtalya ve Fransa karşı çıkarken Almanya ise ‘sınır ihlalinin kınanmasını’ desteklerken ihlalin ‘17 saniye sürdüğü’ne de işaret ediyordu.

SURİYE’YE OPERASYONLAR

Türkiye’nin 2019’da Suriye’nin kuzeyine düzenlediği operasyonlar sırasında Stoltenberg, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile arasında şöyle bir konuşma geçtiğini aktardı: “Erdoğan son derece netti. Türk operasyonunun zorunlu olduğunu söyleyerek, ‘Biz Kürtlere karşı değiliz. Türkiye’de milyonlarca Kürt yaşıyor. Suriyeli sığınmacılar arasında da yüz binlerce Kürt var, onlara da karşı değiliz. Bizim karşımızda olan bu silahlı grup, YPG. Onlar teröristtir. Türkiye içinde halkımıza ölümcül saldırılar düzenliyorlar. Sen de bunu daha önce söyledin. Peki neden artık söylemiyorsun. Evet, onlara DEAŞ’la savaşmak için ihtiyacınız var, ama bu onları daha az terörist yapmıyor. Bir terör örgütünü diğerine karşı kullanmanın mümkün olduğunu düşünmemelisiniz.”

‘MISIR SEVER MİSİN’

Stoltenberg, bu tartışmanın ortasında Erdoğan’ın bir anda “Mısır sever misin” diye sorduğunu ve bir tepside mısır koçanları ve közlenmiş kestane geldiğini anlatıyor. Stoltenberg, samimi sohbetin ardından görüşmenin devamında Suriye’deki operasyonlar sonucu ölümler ve büyük göç dalgaları yaşandığına dair raporlar geldiğini Erdoğan’a ilettiğini aktardı: “Erdoğan’a, “Dikkatli olmanız gerekiyor. Türkiye’nin askeri eylemleri orantılı olmalı ve sivilleri hedef almamalısınız” dedim. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanıtı ise “Biz teröristleri öldürüyoruz. Sivilleri vuran sizsiniz; Rakka ve Musul’da DEAŞ’ı bombalarken kimse buna ses çıkarmıyor” oldu. Yine, Erdoğan’ın bir noktada haklı olduğunu düşündüm. ABD öncülüğündeki ve NATO’nun da dahil olduğu koalisyon aracılığıyla, DEAŞ’ı yok etmek için karada ve havada kapsamlı bir askeri operasyon yürüttük. Bunu Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden açık bir karar olmadan yaptık. Türkiye’de operasyonunu benzer bir gerekçeye dayandırdı.”

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Jens Stoltenberg ile kritik görüşmeler yapmıştı.