Sosyal medya körükledi, dedektör satışları patladı: Her yerde altın arıyorlar!

Define merakı Türkiye genelinde hızla artarken, dedektör ve alan tarama cihazlarına olan talep de yükseliyor. Sosyal medyada yayılan hikâyeler ve “kesin sonuç” iddiaları, dağda bayırda altın arayanların sayısını artırıyor.

Milliyet'ten Çiğdem Yılmaz'ın göre, Türkiye’de son yıllarda define ve altın arayışına yönelik ilgi belirgin biçimde artış gösterdi. Sosyal medya platformlarında kurulan gruplarda kullanıcılar kaya, toprak ve eski yapı fotoğrafları paylaşarak görüş alırken, bu ilgi dedektör ve alan tarama cihazı satışlarına da yansıdı. “Yer altı görüntüleme”, “uzun menzilli tarama” gibi ifadelerle tanıtılan ve fiyatları 2 bin 500 liradan 20 bin liraya kadar çıkan cihazların reklamları yaygınlaştı. Satış ilanlarında bu cihazların derinlikten altın ve değerli maden tespiti yapabildiği iddiaları öne çıkıyor.

Uzmanlar ise artan defineciliğin arkasında organize bir hayal ticareti bulunduğuna dikkat çekiyor. Arkeolog Mesut Alp, sahte keşif videoları ve uydurma başarı hikâyeleriyle insanların umutlarının pazarlandığını, bu içeriklerin ekipman satışlarını artırmayı hedeflediğini belirtiyor. Alp, bazı grupların bu işi artık profesyonel bir sektör haline getirdiğini ve organize şekilde yaptığını belirterek şunları söyledi:

“Belirli bölgelerde altın olduğu yönünde hikayeler üretiyorlar. ‘Şu noktada, şu koordinatta define var’ diyerek insanlara hayal satıyorlar. Bunu yapan şebekeler var ve bu tamamen organize bir yapı. Dedektör firmalarıyla bu hayal tacirleri arasında dolaylı iş birliği söz konusu. Birlikte içerik üretiyorlar. Olmayan bir şeyi varmış gibi gösteriyorlar. Sanki bir noktada gerçekten altın bulunmuş gibi algı oluşturuyorlar. Ama bunların büyük kısmı kurgu. Amaç ürünü satmak. Bu cihazların büyük bölümü Çin’den çok ucuza geliyor. Türkiye’de yüksek fiyatlarla satılıyor. Bu sahte başarı hikayeleri sayesinde satışlar patlıyor.”

Antalya’da yaşayan 62 yaşındaki M.K., kültür turizmi yaparken define aramaya merak sardığını ve bu merakın zamanla bir uzmanlığa dönüştüğünü söyledi. Yakalşık 40 yıldır define aradığını söyleyen M.K., “Define kazmak için önce tarih bilgisine sahip olmanız lazım. Hangi uygarlıklar nereden geçmiş, hangi yollar kullanılmış, savaşlar nerede olmuş, yerleşim alanları neredeymiş... Önce devletle çalıştım, sonra bireysel olarak devam ettim. Bugüne kadar birçok farklı eser buldum. Çok iyi, çok farklı noktalarda küplü altınlar bulduğum oldu. Broşlar, yüzükler, altın küpeler, bileklikler. Özellikle takılar konusunda çok fazla tecrübem var." dedi. 

Altın dedekötürü satan bir satıcı ise “Bu ürün kullanması yasak olan bir ürün değil aldığınız ürüne bağlı olarak isterseniz ufak çaplı bir fatura da keseriz. Kazma kürekle yakalanmadığınız sürece herhangi bir sorun olmaz, satacağımız ürünle yakalanırsanız da sıkıntı yaşamazsınız. Eğer yakalanırsanız şunu diyebilirsiniz, ‘keşif için geldim’ elinizde kazma kürek yok sonuçta. Ya da şöyle de diyebilirsiniz, ‘ben keşif yapmaya geldim eğer bir şey bulursam da devletten iznimi çıkarıp resmi olarak kazı yapacağım.’ Herhangi bir sıkıntı olmaz.” diye konuştu.

Öte yandan, tarihi eser bulmak amacıyla izinsiz kazı veya sondaj yapan kişi, 2 yıldan 5 yıla kadar hapisle cezalandırılıyor. İzinsiz olarak define araştıranlar ise 3 aydan 2 yıla kadar hapse mahkûm oluyor.