Sosyal medya devlerine karşı emsal oluşturabilecek dava başladı; bağımlılık makinesi yaratmakla suçlanıyorlar

T24 Dış Haberler

Dünyanın en büyük sosyal medya şirketleri, Meta’ya bağlı Instagram ve YouTube’un ruh sağlığı ve bağımlılık üzerindeki etkilerini inceleyen, emsal oluşturabilecek dava California’da görülmeye başlandı. Sosyal medya şirketleri “bağımlılık makineleri” üretmekle suçlandı.

BBC’de yer alan habere göre, Meta ve YouTube’un çocuk ve gençlerde bağımlılığa sebep olmakla suçlandığı dava ABD’nin California eyaletinde görülmeye başlandı. Açık ismi verilmeyen K.G.M isimli 20 yaşındaki kadın ilk davacı olarak sosyal medya platformlarını kendisine çocuk yaşta bağımlılık oluşturmakla, ruh sağlığını bozmakla suçluyor.

Los Angeles Yüksek Mahkemesi Yargıcı Carolyn B. Kuhl ve jüri önünde açılış konuşmasını yapan Mark Lanier, müvekkili davacı “K.G.M.”nin sosyal medya bağımlılığı sonucu ruh sağlığı sorunları yaşadığını savundu. Lanier, “Bu şirketler çocukların beyinlerini bağımlı hâle getirmek için tasarlanmış makineler inşa etti ve bunu bilerek yaptılar” dedi.

Meta ve YouTube’un avukatları ise jüriye, K.G.M.’nin bağımlılığının şirketlerin ihmâli değil, hayatındaki diğer sorunlardan kaynaklandığını savundu.

Lanier ayrıca Meta ve YouTube’un, platformlarının tasarımının genç kullanıcılar açısından oluşturduğu tehlikelere ilişkin yeterli uyarıda bulunmadığını öne sürdü. Lanier, açılış konuşmasını önünde sergilenen çocuk bloklarıyla gerçekleştirdi. A, B ve C harflerinin yanında sırasıyla “Addicting” (Bağımlılık Yapıcı), “Brains” (Beyinler) ve “Children” (Çocuklar) kelimeleri yer aldı.

Lanier, “Bu dava, tarihin en zengin iki şirketinin çocukların beyninde bağımlılık yaratmasıyla ilgili” dedi.

Lanier’in mahkemeye sunduğu 2015 tarihli bir e-postanın seçilmiş bölümünde, Zuckerberg’in şirket içi iş hedeflerine ulaşmak için Meta platformlarında “harcanan sürenin yüzde 12 artırılmasını” talep ettiği görüldü.

YouTube’a ilişkin olarak Lanier, Google’a ait platformun, YouTube Kids’e kıyasla “reklamverenlerden daha fazla ücret talep edebildiği” için genç kullanıcıları kasıtlı olarak hedef aldığını savundu. Lanier ayrıca YouTube’u, “dijital bir bakıcı hizmeti” arayan yoğun ebeveynlerden yararlanmaya çalışmakla suçladı.

Meta’nın açılış konuşması sırası geldiğinde, şirketin avukatı Paul Schmidt, jüriyi Instagram’ın K.G.M.’nin ruh sağlığı sorunlarında belirleyici bir etken olup olmadığı sorusuna odaklanmaya çağırdı.

Schmidt, K.G.M.’yi ihmal, fiziksel ve sözlü istismar ile ebeveynleri tarafından zorbalık da dahil olmak üzere aile içi çalkantılarla mücadele eden biri olarak tasvir etti.

Davacılar, emsal oluşturabilecek davada maddi tazminatın yanı sıra bağımlılık yaratan davranışları önlemek için platformların tasarımında değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Davacıların kazanması halinde bunun şirketlere ne kadara mal olacağı net değil, ancak maliyetin yüksek olması bekleniyor. Böyle bir sonuç, milyonlarca başka sosyal medya kullanıcısının açabileceği davaların da önünü açabilir. Şirketlerin ürünlerinde değişiklik yapmaya zorlanması halinde ise bu durum, daha geniş iş modellerine zarar verebilir.