Sosyal medya devlerine bağımlılık davası: Emsal oluşturabilir, maddi tazminatın önü açılabilir

T24 Dış Haberler

Sosyal medya devleri Meta, Snapchat, TikTok ve YouTube, platformlarının bağımlılık yarattığı ve genç kullanıcılara zarar verdiği iddialarıyla ilk kez mahkemeye çıkacak.

The New York Times’da yer alan habere göre, sosyal medya devlerine bağımlılık davası bugün Los Angeles’ta bulunan bir eyalet mahkemesinde jüri seçimi ile başlayacak. İlki bu hafta görülecek duruşmalar dizisinde, davacıların avukatları şirketlerin platformlar yoluyla kişisel zarara neden olduğu iddiasına dayanan yeni bir hukuki yaklaşımı test edecek.

Daha önce binlerce kişi, okul bölgesi ve eyalet başsavcılığı benzer davalar açarken tek bir kazanımın bile benzer davaların önünü açabileceği belirtiliyor.

“Sigara gibi bağımlılık yapıyor”

Bu davalar, sosyal medyanın sigaralar gibi bağımlılık yaratacak şekilde tasarlandığı iddiasını sınamayı amaçlıyor. Davalarda; sonsuz kaydırma, algoritmik öneriler, bildirimler ve otomatik oynatılan videolar gibi sosyal medya özelliklerinin zorlayıcı kullanıma yol açtığı öne sürülüyor. Davacılar, bu bağımlılığın depresyon, anksiyete, yeme bozuklukları ve intihar da dahil olmak üzere kendine zarar verme gibi sorunlara neden olduğunu savunuyor. Davalar, 1990’larda Philip Morris ve R.J. Reynolds gibi şirketlerin sigaraların zararlarına ilişkin bilgileri gizlemekle suçlandığı Büyük Tütün davalarıyla karşılaştırılıyor.

İlk davacı kim?

Bu hafta, Los Angeles County’deki California Eyalet Yüksek Mahkemesi’nde jüri, California’dan 20 yaşındaki ve K.G.M. olarak tanımlanan bir kadının davasını dinlemeye başlayacak. KGM, 8 yağında bir YouTube hesabı açtığını, 9 yaşında Instagram’a, 10 yaşında da o dönem Musical.ly olarak bilinen Tiktok’a girdiğini söylüyor. 11 yaşında da SnapChat hesabı açtığını söyleyen KGB, çocuk yaştasosyal medya platformlarına bağımlı hale geldiğini, bunun sonucunda anksiyete, depresyon ve beden algısına ilişkin sorunlar yaşadığını öne sürdü.

Yaklaşık altı ila sekiz hafta sürmesi beklenen davada, Meta’nın Üst Yöneticisi Mark Zuckerberg’in de aralarında bulunduğu şirket yöneticilerinin tanıklık yapması bekleniyor.

Yeni davalar gelecek mi?

Yargıçlar, açılan binlerce dava arasından en güçlü olanlardan bazılarını “emsal” niteliğinde görülmeleri için bir araya getirdi. Los Angeles’ta görülecek dava dizisinde, K.G.M.’nin davasıyla başlayacak şekilde dokuz davanın ele alınması bekleniyor

Şirketler nasıl savunma yapacak?

Meta, Snap, TikTok ve YouTube, teknoloji kullanımı ile bağımlılık arasında net bir bilimsel bağ bulunmadığını savunuyor ve ürünlerinin genç kullanıcılara ciddi biçimde zarar verdiğine dair güçlü kanıtlar sunulması gerektiğini ileri sürüyor. Sosyal medya şirketleri ayrıca, kullanıcıların çevrimiçi paylaşımlarından doğan sorumluluğa karşı kendilerini koruyan, 1996 tarihli İletişim Ahlakı Yasası’nın 230. Maddesi’ne dayanan federal bir koruma hükmüne atıfta bulunmayı planlıyor

Snapchat’in sahibi olan Snap, K.G.M. ile açılan davada uzlaşmaya vardı. Davacıların avukatlarından biri de TikTok’un hafta başında KGM ile açıklanmayan bir meblağ karşılığında uzlaşmaya vardığını söyledi.

Google’a ait olan YouTube, geçen hafta gazetecilere yaptığı açıklamada şirketin bir sosyal medya platformu olmadığını ve genç kullanıcılar için ek güvenlik önlemleri bulunduğunu söyledi.

Ne olabilir?

Davacılar, maddi tazminatın yanı sıra bağımlılık yaratan davranışları önlemek için platformların tasarımında değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Davacıların kazanması halinde bunun şirketlere ne kadara mal olacağı net değil, ancak maliyetin yüksek olması bekleniyor. Böyle bir sonuç, milyonlarca başka sosyal medya kullanıcısının açabileceği davaların da önünü açabilir. Şirketlerin ürünlerinde değişiklik yapmaya zorlanması halinde ise bu durum, daha geniş iş modellerine zarar verebilir.