Son tahminler değişti: Beklenenden daha güçlü geliyor! Süper El Nino Türkiye’yi nasıl etkileyecek?

Küresel iklim sistemine ilişkin yayımlanan son model tahminleri, önümüzdeki aylarda etkisini gösterebilecek güçlü bir süper El Nino olasılığının giderek arttığını ortaya koydu. Uzmanlar, bu gelişmenin yalnızca belirli bölgelerle sınırlı kalmayacağını, dünya genelinde sıcaklıklar, yağış düzeni ve aşırı hava olayları üzerinde ciddi etkiler yaratabileceğini vurguluyor.
Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi (ECMWF), mart ayında yayımladığı raporda süper El Nino ihtimalinin güçlü olduğuna dikkat çekmişti. Kurumun güncellenen son verileri ise bu olasılığın daha da arttığını gösteriyor. Buna göre, El Nino’nun aşırı güçlenmiş bir versiyonunun bu yaz ya da sonbahar aylarında ortaya çıkma ihtimali oldukça yüksek. Yeni tahminler, önceki öngörüleri desteklemekle kalmayıp riskin daha da belirgin hale geldiğine işaret ediyor.

SÜPER EL NİNO’NUN EL NİNO'DAN FARKI NE?

El Nino, ekvatoral Pasifik Okyanusu’nda deniz yüzeyi sıcaklıklarının normalin üzerine çıkmasıyla oluşan doğal bir iklim olayı olarak biliniyor. Bu ısınma, atmosfer dolaşımını değiştirerek dünya genelinde hava koşullarını etkiliyor.
Normal bir El Nino olayında: Bazı bölgelerde kuraklık, bazı bölgelerde aşırı yağış ve sel, sıcak hava dalgaları, tropikal fırtınalarda değişiklikler görülüyor. Ancak yaklaşık her 10-15 yılda bir ortaya çıkan ‘süper El Nino’ olaylarında bu etkiler çok daha güçlü, daha uzun süreli ve daha geniş alanlara yayılan sonuçlar doğuruyor.
Uzmanlara göre süper El Nino, Pasifik Okyanusu’nun kritik bölgelerinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın 2 santigrat derecenin üzerine çıkmasıyla tanımlanıyor. Bu seviyedeki bir artış, atmosferde zincirleme reaksiyonlara yol açarak küresel ölçekte iklim dengesini sarsabiliyor.

‘SON 140 YILIN EN GÜÇLÜSÜ GELİYOR’

Washington Post’a konuşan New York Eyalet Üniversitesi Albany Kampüsü’nde atmosfer bilimi profesörü Paul Roundy, mevcut verilerin oldukça dikkat çekici olduğunu belirtti.
Roundy’e göre, “Son 140 yılın en güçlü El Nino olayının yaşanması için gerçek bir potansiyel bulunuyor.” Benzer şekilde iklim uzmanları, bu yılki olayın şiddetinin, Aralık 2015’te kaydedilen ve deniz yüzeyi sıcaklıklarının ortalamanın 2,8 derece üzerine çıktığı rekor El Nino’yu dahi aşabileceğini ifade ediyor.
2027’YE KADAR SÜREBİLİR

Yapılan modellemeler, olası süper El Nino’nun etkilerinin yalnızca kısa vadeli olmayacağını, 2027 yılına kadar uzanabilecek geniş çaplı sonuçlar doğurabileceğini gösteriyor. Bu süreçte küresel sıcaklıkların yeni rekorlar kırması bekleniyor. Özellikle 2027 yılında, daha önce kaydedilen en sıcak yılların da geride bırakılabileceği tahmin ediliyor.
Bilim insanlarına göre, güçlü El Nino olayları genellikle rekor sıcaklıklarla birlikte anılıyor. Bunun temel nedeni ise okyanuslarda biriken ısının atmosfere aktarılması ve ardından jet akımları aracılığıyla dünya geneline yayılması.
‘KÜRESEL ATMOSFER DOLAŞIMINI DEĞİŞTİREBİLİR’
Mart ayının başında Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin raporu sonrası Hurriyet.com.tr’den İsmail Sarı’ya konuşan İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Üyesi Meteoroloji Uzmanı Dr. Güven Özdemir, “El NiNo meteorolojik olarak önemli bir sinyal” diyerek şu bilgilerin altını çizmişti:
-- Şu an küresel tablo Pasifik’te La Nina’nın zayıfladığını gösteriyor. Bazı iklim modelleri de güçlü El Nino sinyali vermeye başladı. Bu sistemin temel göstergesi ise NINO 3.4 endeksi. Bu endeks tropikal Pasifik Okyanusu’nun orta kısmındaki belirli bir bölgede deniz yüzeyi sıcaklığının normalden ne kadar farklı olduğunu ölçen bir iklim göstergesi. Bu endeks özellikle El Nino olaylarını takip etmek için kullanılıyor.
-- Süper El Nino, küresel atmosfer dolaşımını değiştirebilir. Jet akımlarını kaydırabilir, en önemlisi de küresel sıcaklık rekorunu tetikler. Tarihte en büyük sıcak alanlardan biri 1997 ile 1998’de Süper El Nino sırasında oldu. Sıcaklık anomali açısından çok büyük bir alanı kapladı” dedi.

DÜNYA GENELİNDE BEKLENEN ETKİLER NELER?
Son tahminlere göre süper El Nino’nun etkileri bölgeden bölgeye farklılık gösterecek ancak genel olarak aşırı hava olaylarında artış bekleniyor.
Kasırga ve fırtına düzeninde değişim
* Atlantik Okyanusu’nda kasırga aktivitesinin azalması.
* Buna karşılık Pasifik Okyanusu’nda tayfun ve tropikal siklon riskinin artması öngörülüyor.
* Karayipler’de kuraklık riski yükselirken, Hawaii, Guam ve Doğu Asya’da daha fazla fırtına görülebileceği belirtiliyor.

Kuraklık ve sel tehlikesi aynı anda
Süper El Nino’nun en dikkat çekici etkilerinden biri, dünyanın farklı bölgelerinde eş zamanlı olarak hem kuraklık hem de aşırı yağışlara neden olması. Kuraklık beklenen bölgeler:
* Orta Afrika
* Avustralya
* Endonezya
* Filipinler
* Orta Amerika
* Kuzey Brezilya’nın bazı kesimleri
Aşırı yağış ve sel riski olan bölgeler
* Peru ve Ekvador,
* Kuzey ve Doğu Afrika’nın bazı bölümleri
* Orta Doğu
* Ekvator çevresindeki Pasifik bölgeleri

SÜPER EL NİNO’NUN TÜRKİYE’YE ETKİSİ NASIL OLACAK?

“El Nino Türkiye’yi de etkileyecek. Ülkemiz için tipik El Nino eğilimleri Akdeniz havzasında çoğunlukla gerçekleşiyor. Ancak Süper bir El Nino ülkemizin iklimini belirleyen temel sistemlerin üzerinde negatif etkilere de neden olabilir. İlkbahar ve yaz aylarında kuraklık riski artabilir, yağış miktarı normalin altında kalabilir, yaz aylarında yüksek sıcaklıklar daha sık görülebilir, orman yangını riski artabilir. Etki özellikle de Akdeniz ve Ege bölgelerinde daha belirgin olabilir.

Dr. Güven Özdemir

SICAK HAVA DALGALARINDA ARTIŞ OLACAK
Tahminlere göre: Güney Amerika, ABD’nin güneyi, Avrupa, Afrika, Orta Doğu, Hindistan ve Avustralya  gibi geniş bölgelerde sıcak hava dalgalarının daha sık ve daha şiddetli görülmesi bekleniyor. ABD’nin batı kesimlerinde ise yaz aylarında hem sıcaklık hem de nem oranının ortalamanın üzerine çıkabileceği, bunun da şiddetli fırtınaları tetikleyebileceği ifade ediliyor.
Küresel ısınmanın bir diğer sonucu da atmosferdeki nem miktarının artması. Daha sıcak hava daha fazla nem tutabildiği için, bu durum yoğun yağışların daha sık görülmesine neden oluyor.
Süper El Nino sırasında:

* Atmosferik nem taşınımının artması,
* Şiddetli sağanak yağışların yaygınlaşması,
* Ani sel riskinin yükselmesi bekleniyor.
Uzmanlar, özellikle altyapısı yetersiz bölgelerde bu durumun ciddi insani ve ekonomik kayıplara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.