Somonda ‘made in Türkiye’ çıkışı

Türkiye, su ürünleri sektörü ihracatında son yılların en güçlü performanslarından birine imza atıyor. Özellikle ABD’de levrekte kırılan ihracat rekoru ve Türk somonunun farklı pazarlarda hızla yükselişe geçmesi, sektöre ivme kazandırdı. Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin (TİM) verilerine göre su ürünleri ve hayvansal mamulleri sektörünün 2025’teki ihracatı, önceki yıla kıyasla yaklaşık yüzde 5 artarak 4 milyar 46 milyon dolara ulaşmıştı. Ege İhracatçı Birlikleri’nin (EİB) verileri ise bu ihracatın 2 milyar 243 milyon dolarının su ürünlerinden geldiğini gösterdi. Bir önceki yıla göre yüzde 11 artan ihracat, cumhuriyet tarihinin rekorunu kırmış oldu. 2026’nın ilk iki ayında ise tırmanış devam etti ve ocak-şubat döneminde su ürünleri ihracatı geçen yıla göre yüzde 31 artarak 381.9 milyon dolar oldu. Hürriyet olarak, tarihi seviyelere ulaşan su ürünleri ihracatındaki yükselişi, değişen pazar dengelerini ve markalaşma sürecini sektör temsilcilerine sorduk.

LEVREK ÖNDE

Denizlerden en çok hangi ürünlerin ihraç edildiğine bakıldığında 666 milyon dolarla levrek öne çıktı. Levreği geçen yıl 585 milyon dolarla çipura, 520 milyon dolarla somon ve 122 milyon dolarla alabalık takip etti. Sektörün en çok ürün gönderdiği ülke sıralamasında Rusya önde. Onu İtalya, Hollanda, Yunanistan ve İngiltere izledi. 

SOMON YÜKSELİŞTE

Türkiye su ürünlerinde 93 ülkede ihracat yaparken, bazı pazarlarda belirli ürünlerde açık ara lider konumunda. EİB verilerine göre en belirgin değişimlerden biri, Türk somonunda yaşandı. Rusya’ya 2019 yılında 31.3 milyon dolarla en çok alabalık ihraç edilirken, 2025’te liderlik Türk somonuna geçti ve bu üründe 378.7 milyon dolarlık ihracat rakamına ulaşıldı. Benzer bir durum Polonya pazarında da görüldü. 2019 yılında Polonya’ya en çok ihraç edilen ürün 3.1 milyon dolarla alabalık iken, 2025’te 10.3 milyon dolarlık ihracatla Türk somonu ilk sıraya yerleşti. 2019’da Kanada’ya ihraç ettiğimiz ürünlerde Türk somonu 25 bin 380 dolarla listenin sonunda yer alırken, 2025 yılında 106 kat artışa 2.7 milyon dolar ihracatla ilk sıraya yükseldi.

UZAK DOĞU’NUN FAVORİSİ ORKİNOS

Özellikle levrek ve Türk somonunda kaydedilen artış, sektörün katma değerli büyüme stratejisinin somut sonuçları olarak öne çıkıyor. Öyle ki, 2015 yılında ABD’ye 23 milyon dolarlık su ürünleri ihraç eden Türkiye, 2025 yılı sonunda ihracatını yüzde 313’lük artışla 95 milyon dolara ulaştırdı. Türkiye’nin ABD’ye su ürünleri ihracatında levrek 68 milyon dolarla toplam ihracattan yüzde 72 pay aldı. Uzak Doğu ülkelerinin tercihi ise Orkinos’tan yana oldu. 2019 yılında Japonya’ya 70.7 milyon dolar olan Orkinos ihracatı, 2025’te yüzde 16 artışla 82.2 milyon dolara yükseldi. Güney Kore’de de 2025’te 36.7 milyon dolarla en çok Orkinos gönderdik.

NORVEÇ’E YAKIN TAKİP

İstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği (İSHİB) Başkan Yardımcısı Oğulcan Kemal Sagun ile Türkiye’nin son yıllardaki su ürünleri ihracatındaki performansını konuştuk. Sagun, sözlerine “Avrupa’da Norveç’ten sonra ikinci en büyük akuakültür üreticisi ve ihracatçısı konumundayız, dünyada ise ilk 10’dayız. Avrupa’da yenen balıkların büyük kısmı Türkiye’den geliyor” diyerek başladı. Türkiye de balığın yurtiçinde az tüketiliyor olmasının, üretimin her zaman ihracat bazlı büyümesine neden olduğunu söyleyen Sagun, “Biz kendi insanımıza balığı bu kadar hızlı sevdiremedik, çeşitleri öğretemedik ama dünyada Türk balığına her geçen gün artan bir talep var. Türk su ürünleri artık bir marka haline geliyor” dedi.

‘KALİTE’ VURGUSU

Özellikle son yıllarda artan bir Türk somonu trendi olduğunu söyleyen Sagun, bu yükselişin arkasındaki nedeni şöyle anlattı: 

“Türk somonu rakibi olduğu Norveç, Şili somonlarına göre daha naturel bir balık. Biz tatlı sularda 500 grama kadar büyütüyoruz ve Karadeniz’e taşıyoruz. Dünya standartlarında da yem kullanıyoruz. Balığın kalitesini yemi ve büyüdüğü yer ve işlenme şekli belirliyor, Türk somonu bunların hepsini karşılıyor. Yılda 100 bin ton Somon üretiyoruz, daha gidecek çok yolu var.”

TÜRK LEVREĞİ AMERİKA’DA

Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit ise yurtdışında Türk levreği kavramını duymaya başladıklarını ve Amerika’daki ünlü restoranların menülerinde Türk levreğinin yer almaya başladığını belirtti.