Sıkışan kavanoz kapağını tek hamlede açan fiziksel yöntem Sözcü Gazetesi

Konserve ve sos kavanozlarındaki kilitlenmenin temel nedeni, fabrika dolumu sırasında soğuyan havanın kavanoz içinde oluşturduğu güçlü negatif vakum basıncıdır. Bu vakum kilidi, kapak ile cam arasına sokulan ince bir metal gereçle içeri hava sızdırıldığında anında ortadan kalkarak kapağın parmak ucuyla dahi dönmesini sağlar.

KAVANOZ KAPAKLARI NEDEN KİLİTLENİR?

Endüstriyel dolum işlemlerinde gıdalar kavanozlara yüksek sıcaklıkta doldurulur ve kapaklar hava almayacak şekilde sıkıca kapatılır. İçerideki sıcak hava soğudukça hacim kaybeder ve kavanoz içinde dış atmosfere oranla çok daha düşük bir basınç alanı, yani vakum meydana gelir. Dışarıdaki atmosferik basıncın kapağın üzerine uyguladığı dikey baskı, metal yüzeyi cam yatağa kilitleyerek elle çevrilmesini engeller.

VAKUM KİLİDİ TEK HAMLEDE NASIL KIRILIR?

Kapağı bilek gücüyle çevirmeye çalışmak yerine kapak kenarı ile cam boğum arasına bir tatlı kaşığı veya tereyağı bıçağının ucu yerleştirilir. Metal alet kapağın altına hafifçe sokularak kanırtıldığında, kapak contasının kenarı camdan birkaç milimetre ayrılır. Bu mikro aralıktan içeriye aniden atmosfer havası hücum eder ve iç mekanizmadan karakteristik bir "tık" sesi duyulur.

İçeriye hava girdiği anda kavanozun içindeki negatif basınç son bularak dış ortam basıncıyla eşitlenir. Kapağı cam yatağa yapıştıran atmosferik baskı ortadan kalktığı için metal ile cam arasındaki kilitlenme kırılır. Vakum etkisini kaybeden kapak, hiçbir ek alete, beze veya fiziksel güce ihtiyaç duyulmadan tek bir parmak hareketiyle serbestçe döner.

Açılmayan kapaklara aşırı tork ve döndürme kuvveti uygulamak kapağın diş atmasına veya cam boğazının zedelenmesine yol açabilir. Vakum kırma manevrası, uygulanan kuvveti döndürme yönünden çıkarıp basınç dengesini sağlamaya yöneltir. Kapağın formunu bozmadan hava girişini sağlayan bu yöntem, endüstriyel ambalaj direncini en kısa yoldan etkisiz hale getiren mekanik çözüm olarak kabul edilir.