Sıfır Atık ta yeni aşama: Tek kullanımlık plastik ürünler kullanımda kaldırılacak Gündem Haberleri

Çevre, Şehircilik ve İklim Değeşikliği Bakanlığı, plastik çatal, bıçak, tabak ve kulak çöpleri başta olmak üzere tek kullanımlık plastiklerin kullanımına son vermek için harekete geçti.

Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi’yle içecek ambalajlarının dönüşümünü teşvik eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, çevre için tarihi bir adımı daha hayata geçiriyor. Çevreye zarar veren ve plastik kirliliğine neden olan tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımdan kaldırılması için harekete geçen bakanlık, yeni yönetmelik taslağını önümüzdeki günlerde kurum görüşlerine açacak. STK ve sektör temsilcilerinin görüşleri sonrası son şekli verilecek yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi  tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzına son verilecek. Bu sayede yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek ve yaklaşık 1,5 milyar TL’lik atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek.

Depozitodan sonra yeni adım

Bilimsel tespitlere göre dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ı tek kullanımlık plastik ürünlerden oluşuyor. Deniz çöpünün yaklaşık yüzde 80’ini tek kullanımlık plastik ürünler ile plastik içeren balıkçılık ekipmanlarının oluşturduğu bilimsel çalışmalarla ortaya konuluyor. AB, 2019 yılında kabul edilen “Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi” ile belirli tek kullanımlık plastik ürünlerin 27 AB ülkesinde piyasaya sürülmesini yasaklama veya sıkı biçimde sınırlama yükümlülüğü getirdi. Türkiye ise bu kapsamda tüm paydaşlarla eş güdüm içinde yeni bir yönetmelik için hazırlık yapıyor. Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi’ni 81 ile yayarak plastik, cam ve alüminyum içecek kaplarının geri dönüşümünü artıran bakanlık, çevre için tarihi bir adımı daha hayata geçirecek. Tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımına son verilerek bunların yerine doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatifler sunulacak.

Plastik ve köpüğe yasak

Tek kullanımlık plastik ürünlerden ilk etapta çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, tamamen plastikten mamul içecek bardakları, içecek karıştırıcıları, tamamen plastikten mamul gıda kapları, pamuklu çubuklar, pipetlerin piyasaya arzına son verilecek. Bunların yerine vatandaşlar doğa dostu cam, porselen, ahşap ve karton alternatiflere yönlendirilecek. İlerleyen süreçte kısmen plastikten mamul içecek bardakları, kısmen plastikten mamul gıda kapları, ebat ve ağırlıktan bağımsız kargo poşetleri, ıslak mendiller ve ıslak yüzey temizleme havlularının da tüketiminin azaltılması için kısıtlama ve işaretleme gibi tedbirlerin hayata geçirilmesi hedefleniyor.

1,5 milyar TL tasarruf

Yönetmeliğin uygulanması ile yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımı engellenecek, yıllık yaklaşık 1,5 milyar TL atık yönetim maliyetinden tasarruf edilecek. Yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi bekleniyor.

Toplumun yarısından fazlası faydalı buluyor

Bakanlık yeni yönetmelik için Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile bir araştırma yaparak vatandaşların tek kullanımlık plastik ürünlere karşı tutumlarını inceledi. Yapılan araştırmaya göre, fertlerin yüzde 77,65’i günlük hayatlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı destekledi, yüzde 9,99’u desteklemedi.

Türkiye'de tek kullanımlık plastik tüketimi

2022 yılında Türkiye’de 2 bin 858 ton kulak pamuğu çubuğu, 32 bin 406 ton çatal kaşık, 25 bin 584 ton tabak, 10 bin 234 ton pipet, 5 bin 117 ton plastik karıştırıcı, 63 bin ton gıda kabı, 120 bin ton plastik bardak, 155 bin 935 ton plastik içecek şişesi gibi ürünlerden oluşan toplam 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Tek kullanımlık plastik tüketimi ilerleyen yıllarda giderek arttı.

Ücretli poşetle 3 milyon tondan fazla atık önlendi

Türkiye, 2019 yılında plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulamasını başlattı. Bu uygulama ile 2019-2025 yıllarında plastik poşet kaynaklı 3 milyon 90 bin 586 ton plastik atığın oluşumu engellendi. Bu azalmayla plastik poşet üretimi için gerekli plastik hammadde ithali de önlenmiş oldu ve yaklaşık 42,13 milyar TL tasarruf edildi. Yaklaşık 252 bin 761 ton sera gazı emisyon salımı da engellendi.