Sıcak havalarda çocuklarda ishal riski artıyor: Sıvı kaybı belirtilerine dikkat Son Haberler

Hava sıcaklıklarının yükseldiği yaz döneminde çocuklarda bağırsak enfeksiyonlarına karşı alınması gereken önlemler önem kazanıyor. Sıcak havalarda yiyeceklerin uygun koşullarda saklanmaması, meyve ve sebzelerin yeterince temizlenmeden tüketilmesi, ortak kullanım alanlarında hijyen kurallarına dikkat edilmemesi ve çocukların havuz veya deniz suyunu yutması enfeksiyonlara zemin hazırlayabiliyor. Seyahatlerin artması ve çocukların dışarıda daha fazla vakit geçirmesiyle değişen beslenme ve günlük yaşam alışkanlıkları da yaz döneminde ailelerin hijyen ve sıvı tüketimi konusunda daha dikkatli olmasını gerektiriyor.

Erdem Hastanesi Çakmak Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Büşra Cihan Bozkurt, yaz döneminde görülebilen ishallerde özellikle sıvı kaybının takip edilmesi gerektiğini belirterek ailelerin çocuğun genel durumu, sıvı alımı ve idrar miktarındaki değişiklikleri gözlemlemesinin önemli olduğunu söyledi. Çocuklarda ishal ve kusmaya bağlı sıvı kaybında oral rehidrasyon tedavisi temel yaklaşımlar arasında bulunurken, orta ve ağır dehidratasyon durumlarında tıbbi değerlendirme gerekebiliyor.

İLK ADIM SIVI KAYBININ ÖNLENMESİ

Uzm. Dr. Büşra Cihan Bozkurt, çocuklarda ishal tedavisinde temel hedefin kaybedilen sıvının yerine konulması olduğunu ifade etti. Anne sütü alan bebeklerin daha sık emzirilmesi gerektiğini belirten Bozkurt, daha büyük çocuklarda ise sıvı alımının sürdürülmesini ve hekimin önerdiği oral rehidrasyon solüsyonlarından yararlanılmasını önerdi. Oral rehidrasyon solüsyonları, ishal nedeniyle kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konulmasında kullanılan temel yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor.

Bozkurt, “Çocuklarda ishal tedavisinin temelini sıvı kaybının yerine konulması oluşturuyor. Anne sütü alan bebeklerde emzirme sıklaştırılmalı; daha büyük çocuklarda ise suyun yanı sıra ev yapımı ayran, komposto ve hekimin önerdiği oral rehidratasyon solüsyonları kullanılmalıdır. Çocuğu yemek yemeye zorlamak yerine, sık aralıklarla az miktarda sıvı ve gıda verilmelidir” ifadelerini kullandı.

AĞIZ KURULUĞU VE İDRARDA AZALMAYA DİKKAT

Çocuklarda ishal sırasında kaybedilen sıvının yeterince yerine konulamaması dehidratasyona yol açabiliyor. Ağızda kuruluk, normalden daha az idrara çıkma, ağlarken gözyaşının azalması, enerji kaybı ve gözlerde çöküklük gibi bulgular çocuklarda sıvı kaybının belirtileri arasında bulunuyor.

Uzm. Dr. Bozkurt da ağız kuruluğu, gözyaşı olmadan ağlama, idrar miktarının azalması ve halsizlik görülmesi halinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini belirtti. Özellikle küçük çocuklarda sıvı kaybının yakından takip edilmesi, ishal sürecinin yönetiminde önem taşıyor.

DIŞKIDA KAN VE YÜKSEK ATEŞ VARSA SAĞLIK KURULUŞUNA BAŞVURULMALI

Çoğu ishal vakasının destekleyici bakım ve yeterli sıvı alımıyla takip edilebildiğini belirten Uzm. Dr. Bozkurt, bazı belirtilerin ise tıbbi değerlendirme gerektirebileceğine dikkat çekti. Dışkıda kan görülmesi, kontrol altına alınamayan yüksek ateş, şiddetli kusma nedeniyle çocuğun sıvı alamaması ve belirgin sıvı kaybı belirtileri ortaya çıkması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söyledi.

Bozkurt, “Dışkıda kan görülmesi, kontrol altına alınamayan yüksek ateş, şiddetli kusma nedeniyle sıvı alamama, ağız kuruluğu, gözyaşı olmadan ağlama, idrar miktarında belirgin azalma ve aşırı halsizlik gibi belirtiler ciddi sıvı kaybının habercisi olabilir. Bu durumda en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır” dedi. Çocuklarda yeterince idrar yapmama, kuru ağız ve gözyaşında azalma gibi belirtiler de pediatrik dehidratasyon açısından izlenmesi gereken bulgular arasında gösteriliyor.

İSHAL DÖNEMİNDE BESLENME NASIL OLMALI?

İshal sürecinde çocuğun beslenmesinin tamamen kesilmemesi ve yaşına uygun beslenmenin sürdürülmesi önem taşıyor. Akut viral ishallerde destekleyici yaklaşım kapsamında sıvı desteğinin yanında yaşa uygun beslenmenin devam ettirilmesi, aşırı yağ ve basit şeker içeren gıdaların sınırlandırılması öneriliyor.

Uzm. Dr. Bozkurt, sindirimi daha kolay gıdaların tercih edilebileceğini belirterek “Muz, şeftali, elma püresi, haşlanmış patates, pirinç lapası, yağsız makarna ve yoğurt gibi gıdalar tercih edilmelidir. Yağlı, baharatlı ve şekerli yiyeceklerden, asitli içeceklerden iyileşme süreci tamamlanana kadar uzak durulmalıdır” ifadelerini kullandı.

ANTİBİYOTİK HER İSHALDE ÇÖZÜM DEĞİL

Uzm. Dr. Bozkurt, yaz döneminde görülen ishallerin önemli bölümünün viral enfeksiyonlarla ilişkili olabileceğini belirterek her ishal vakasında antibiyotik kullanılmaması gerektiğini söyledi. Çocuklarda akut ishalin tedavisinde antibiyotiklerin rolü hastalığın nedenine göre sınırlı kalırken viral ishallerde temel yaklaşımı sıvı kaybının giderilmesi ve destekleyici bakım oluşturuyor.

Bozkurt, “Antibiyotik tedavisi bu tablolarda iyileştirici değildir. Aksine bağırsaktaki yararlı bakterileri yok eder ve doğal mikrobiyom dengesini bozarak ishalin uzamasına neden olabilir” dedi. Antibiyotik kullanımına ilişkin kararın hastalığın nedeni ve çocuğun klinik durumuna göre hekim tarafından verilmesi gerekiyor.

İSHAL KESİCİ İLAÇLARDA DOKTOR UYARISI

Çocuklarda ishal sırasında bağırsak hareketlerini azaltmaya yönelik ilaçların kontrolsüz kullanılmaması gerekiyor. Amerikan Pediatri Akademisi’nin ailelere yönelik sağlık platformu HealthyChildren, reçetesiz satılan ishal ilaçlarının iki yaşından küçük çocuklar için önerilmediğini ve daha büyük çocuklarda da zararlı olabileceğini belirterek ilaç kullanılmadan önce doktora danışılmasını öneriyor.

Uzm. Dr. Bozkurt da bağırsak hareketlerini yavaşlatan ishal kesici ilaçların çocuklarda kullanılmaması gerektiğini belirterek aileleri uyardı. Çocuğa verilecek ilaçların hekim değerlendirmesi ve önerisi doğrultusunda kullanılması önem taşıyor.

EL HİJYENİ VE GIDALARIN TEMİZLİĞİ ÖNEM TAŞIYOR

Yaz aylarında çocukları bağırsak enfeksiyonlarından korumada hijyen kurallarına dikkat edilmesi öne çıkıyor. Çocukların yemeklerden önce ve tuvalet kullanımından sonra ellerini sabunla yıkaması, tüketilecek sebze ve meyvelerin uygun şekilde temizlenmesi ve kolay bozulabilen gıdaların doğru sıcaklıklarda saklanması enfeksiyon riskinin azaltılmasına yardımcı oluyor.

Uzm. Dr. Bozkurt, “Çocukların yemeklerden önce ve tuvalet sonrası ellerini en az 20 saniye sabunla yıkamaları sağlanmalı, çiğ sebze ve meyveler iyice temizlenmeli, kolay bozulan gıdalar uygun koşullarda saklanmalıdır. Havuz ve deniz sonrasında duş alınması ve çocukların su yutmamaları konusunda bilinçlendirilmesi de enfeksiyon riskini azaltacaktır” ifadelerini kullandı.

AİLELER ÇOCUĞUN GENEL DURUMUNU YAKINDAN İZLEMELİ

İshal yaşayan çocuklarda yalnızca dışkılama sıklığının değil sıvı tüketiminin, idrar miktarının ve genel durumun da takip edilmesi gerekiyor. Özellikle çocuğun sıvı alamaması, idrar miktarında belirgin azalma, ağız kuruluğu, gözyaşında azalma veya aşırı halsizlik görülmesi sıvı kaybı açısından değerlendirme gerektirebiliyor.

Yaz aylarında gıda ve su hijyenine dikkat edilmesi, sıvı kaybının erken fark edilmesi ve ilaçların doktor önerisi dışında kullanılmaması çocuklarda ishal sürecinde öne çıkan başlıkları oluşturuyor. Şiddetli belirtiler veya sıvı kaybı bulgularında ise tıbbi değerlendirme geciktirilmemeli.