Savaş değişti, Trump ın söylemleri değişmedi Dış Haberler

ABD Başkanı Donald Trump İran'la savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın çok yakın olduğu mesajını vermeyi sürdürüyor. Bu, aylardır tekrar ettiği İran'a ilişkin söylemlerden yalnızca biri.

CNN International, Trump'ın İsrail ile birlikte İran'a yönelik başlattıkları saldırıların ardından Trump'ın söylemlerini analiz etti.

Savaşın kendisi ise değişti. İlk günlerdeki "şok ve dehşet" aşamasından, tarafların birbirlerine maliyeti ağır bir abluka uyguladığı bir aylık ateşkes dönemine evrildi.

Ancak Trump'ın söylemi büyük ölçüde aynı kaldı. Tekrarladığı ana fikirler şunlar: Kontrol ABD'nin elinde, İran ordusu ağır biçimde zayıflatıldı ve her şey çok yakında sona erecek.

1. "NEREDEYSE BİTTİ"

Trump bu hafta Georgia'da Cumhuriyetçi bir aday için düzenlenen telefon bağlantılı mitingde, "Bu iş çok hızlı bitecek" dedi.

Hafta başında ise PBS'e verdiği röportajda, "Bunun sona erme ihtimali çok yüksek. Eğer bitmezse onları yeniden çok ağır biçimde bombalamamız gerekecek" ifadelerini kullandı.

Trump, ABD ve İsrail'in İran'a ilk saldırısından bu yana aynı mesajı tekrarlıyor.

9 Mart’ta gazetecilere, "Çok yakında" demişti.

Savaşın ilk dönemlerinde öngördüğü dört ila altı haftalık takvim geride kaldı. Ancak bitiş tarihi hep biraz ileride, ulaşılması an meselesiymiş gibi sunulmaya devam etti.

Nisan ayında CNN’in Inside Politics programı, Trump'ın savaşın "yakında biteceğini" söylediği anlardan oluşan bir kolaj yayımlamıştı. Aradan geçen haftalarda da Trump bu söylemden vazgeçmedi.

2. "UFAK ÇAPLI BİR ÇATIŞMA"

Trump, Kongre onayı olmaksızın yürütülen askeri harekat için "savaş" kelimesini kullanmaktan tamamen kaçınmadı. Ancak çoğu zaman daha hafif tanımları tercih ediyor.

Çarşamba günü Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada, “Ben buna çatışma diyorum çünkü bu sadece bir çatışma. Ve inanılmaz derecede iyi gidiyoruz” dedi.

"Ufak çaplı çatışma" ifadesi yeni olsa da, bunun arkasındaki yaklaşım başından beri aynı.

7 Mart'ta Air Force One’da gazetecilere, "Bu, 47 yıldır yapılması gereken bir işe yönelik kısa bir çıkış" demişti.

4 Mayıs’ta ise Beyaz Saray’da, "Küçük bir sapma yaptık ve oldukça iyi sonuç veriyor" ifadelerini kullandı.

3. "ABD İRAN'IN ASKERİ KAPASİTESİNİ YOK ETTİ"

Trump, 5 Mayıs'ta Beyaz Saray'da yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

"Donanmaları yok, tamamen silindi. Hava kuvvetleri yok, tamamen silindi. Hava savunmaları yok, tamamen silindi. Radarları yok. Liderleri yok. Liderler de ortadan kalktı. Sonra gazeteleri okuyorum, iyi durumda olduklarını söylüyorlar. Hiç de iyi durumda değiller."

Bir gün önce de neredeyse aynı sözleri söylemişti.

Bu, Trump’ın hem 7 Nisan’daki ateşkesten önce hem de sonrasında defalarca yinelediği bir söylem.

20 Mart’ta gazetecilerle yaptığı bir sohbette, savaşın fiilen kazanıldığını savunurken şöyle konuşmuştu:

"Donanmalarını vurduk, hava kuvvetlerini vurduk, hava savunmalarını vurduk, her şeylerini vurduk. Biz serbestçe hareket ediyoruz. Askeri açıdan bakıldığında yaptıkları tek şey boğazı tıkamak. Ama askeri olarak bitmiş durumdalar."

4. "İRAN YÖNETİMİ ANLAŞMA İSTİYOR"

Savaş boyunca ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ne kadar ciddi olduğu konusunda çok sayıda tahmin yürütüldü.

Pakistan arabuluculuğunda hazırlanan çok maddeli öneriler zamanla daha sade ilkeler dizisine dönüştü. Bazı haberlerde önerinin tek sayfaya sığdığı öne sürüldü; ancak Trump bunun bundan daha kapsamlı olduğunu söyledi.

Uzun vadede İran’ın nükleer programının ne olacağı ise hala belirsiz. Trump uzun süredir savaşın temel hedeflerinden birinin İran’ın hiçbir zaman nükleer silah sahibi olmamasını sağlamak olduğunu savunuyor.

Buna rağmen Trump’ın ana mesajı değişmedi: İran yönetimi anlaşma istiyor.

Çarşamba günü Beyaz Saray’da, "Anlaşma yapmak istiyorlar. Son 24 saatte çok iyi görüşmeler yaptık ve bir anlaşmaya varmamız çok mümkün" dedi.

Aynı gün başka bir etkinlikte de benzer sözler kullandı:

"Anlaşma yapmayı gerçekten çok isteyen insanlarla muhatabız. Bize uygun bir anlaşma yapıp yapamayacaklarını göreceğiz. Durumu büyük ölçüde kontrol altında tutuyoruz."

Trump aylardır İranlıların anlaşma istediğini söylüyor. Ancak hala somut bir anlaşma ortaya çıkmış değil.

21 Mart’ta da, "Anlaşma yapmak istiyorlar" demişti.

O dönemde, ateşkes henüz sağlanmamışken, savaşın planladığı şekilde ilerlediğini savunuyor ve "Takvimin haftalar önündeyiz" diyordu. Bu söylemi artık kullanmıyor.

26 Mart’ta ise İranlı müzakerecilerin ABD teklifine olumlu yanıt vermemesi üzerine sosyal medya platformu Truth Social üzerinden sert açıklamalarda bulunmuştu:

"İranlı müzakereciler çok farklı ve 'garip'. Bizimle anlaşma yapmak için 'yalvarıyorlar'; çünkü askeri olarak ezildiler ve geri dönüş şansları sıfır. Ama kamuoyuna yalnızca 'teklifimize baktıklarını' söylüyorlar. YANLIŞ!!!"

O tarihten bu yana şartlar değişti. Ateşkes yürürlükte, ancak İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatarak elini güçlendirdi. Yine de Trump'ın temel söylemi değişmedi.

5. "OBAMA'NIN İRAN ANLAŞMASINDAN DAHA İYİ OLACAK"

Trump, Obama döneminde İran ile birden fazla ülke arasında imzalanan nükleer anlaşmayı gündeme getirmeyi sürdürüyor.

Salı günü Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada şöyle dedi:

"Bunu diğer başkanlar yapmalıydı. 47 yıl boyunca bu aptal insanlarla, İran'ın liderlerinden söz ediyorum, oynadılar. Çoğu durumda gerçekten aptal insanlardı. Bunu Obama yapmalıydı. Ama o tam tersini yaptı. Onlara nakit para verdi. Bir Boeing 757’nin koltuklarını söktüler ve uçağı yeşil, yeşil nakit parayla doldurdular. 1,7 milyar dolar."

Trump, Obama dönemindeki anlaşmaya ilişkin gerçeği esneten bu iddiaları sık sık tekrar ediyor.

20 Nisan’da sosyal medyada şu mesajı paylaşmıştı:

“İran’la yapacağımız ANLAŞMA, Joint Comprehensive Plan of Action’dan çok daha iyi olacak.”

6. "İRAN'IN NÜKLEER SİLAH SAHİBİ OLMASINI ENGELLEMEK İÇİN HER ŞEYE DEĞER"

Savaş öncesi istihbarat değerlendirmeleri İran'ın nükleer silaha ulaşmanın eşiğinde olduğunu göstermese de Trump, savaşın nükleer bir felaketi önlemek için gerekli olduğunu savunuyor.

5 Mayıs'ta Beyaz Saray’da yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Size söyleyebilirim ki Orta Doğu yok olmuş olurdu, İsrail yok olmuş olurdu ve önce Avrupa'yı, sonra bizi hedef alırlardı çünkü bunlar hasta insanlar. Bunlar hasta insanlar. Ve biz delilerin nükleer silaha sahip olmasına izin vermeyeceğiz."