SALİH TUNA Faydasız ilmin sonu

Bilge yönetmen Tarkovski, dünya durdukça durası filmi "Kurban"da şöyle der: "Bir bilge kişi, gerekli olmayan şey günahtır, demişti. Şayet böyleyse, uygarlığımız baştan sona günah üzerine kurulmuş demektir."
Hülasa edecek olursak, "gerekli olmayan" yani faydasız olan günahtır.
Faydasız olan ilim/bilim de olsa bu böyledir.
Lafın burasında, ilmi her fırsatta öneren o yüce Peygamber'in "Faydasız ilimden Allah'a sığınırım" sözü üzerine adamakıllı düşünmek lazım gelir.
"İlmin faydasızı mı olur?" demeyin.
Atom bombasını üreten ilmin, Hiroşima ve Nagasaki'deki sabileri yakıp kavurmaktan başka kime, ne faydası oldu?

***

İnsanlığın bu çağda olduğu kadar hiçbir çağda "faydasız ilimle" başı belaya girmemiştir.
Mesela, yere göğe sığdırılamayan yapay zekâ da nihayetinde ilmin ürünüdür ama artık "İnsanlığın sonunu getirecek" endişesi üzerinde ciddi ciddi tartışılmaya başlandı.
Bu işin babaları (OpenAI, Anthropic vs.) geçen gün bir rapor yayımladı. Özetle, "Ürünümüz kötü niyetlilerin eline düştü" diye ağlaştılar.
Şu hâle bakar mısınız: Birleşik Arap Emirlikleri'ne bağlı hesaplar, İhvan'ı karalamak için yapay zekâ kullanıyormuş.
Hayır yani, ABD'nin rakip veya hasım gördüğü Çin'i, Rusya'yı anladık da, Emirlikler ne alaka?
Sizin anlayacağınız "babalarda" dert büyük.
O kadar ki yapay zekânın kötü yola düşmemesi için "Kızını dövmeyen dizini döver" misali önlem almak gerektiği üzerine kafa yoruyorlar.
Haksız da sayılmazlar; biyolojik silah üreten, virüs yazan yapay zekâlar gırla gidiyor.
Fanatik optimistler "Borsaya açılacaklar, PR yapıyorlar, korkacak bir şey yok" diyorlar ama kazın ayağı hiç de öyle değil.

***

Söz konusu yapay zekâ şirketlerinin içinde edep/etik dersi veren departmanlar var; yapay zekâ kafasına göre iş yapmasın diye...
Ama geçenlerde edep dersinden takdirnameyle mezun olan bir yapay zekâ gitti, başka bir siteyi hack'ledi.
Hem de diğer yapay zekâlarla, kimsenin bilmediği gizli bir dille haberleşerek yaptılar bunu.
Bilinci yokmuş ama icabında hedefe ulaşmak için seni beni ayakta uyutuyor haspa.
İşin asıl kurnazlığı nerede biliyor musunuz?
Bu işin babaları, "Bakın yapay zekâ kendi başına neler yapıyor" algısını öyle zerk ediyorlar ki yarın bir felaket koptuğunda "Biz masumuz" deyip işin içinden sıyrılacaklar!
Hâliyle suçlu, demir yığını olacak! Demir yığını da suçlu ben değilim, suç bana içirdiğiniz suda diyecektir...
Yapay zekâ hiç olmasın mı? İnsanlığa faydalı olacaksa olsun tabii ama insanlığın kuyusunu kazacaksa eksik kalsın.